Ebola Disease : इबोलाचा कहर अनियंत्रित! १३१ मृत्यू, लस नाही; अमेरिकेने व्हिसा बंद करत जगाला दिला इशारा

आफ्रिका : आफ्रिकेतील काँगो देशात इबोला विषाणूचा प्रादुर्भाव झपाट्याने वाढत असून संपूर्ण जगाची चिंता वाढली आहे. परिस्थिती इतकी गंभीर बनली आहे की जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) ने याला “आंतरराष्ट्रीय आरोग्य आणीबाणी” घोषित केले आहे. WHO चे महासंचालक तेद्रोस अधानोम गेब्रेयेसस यांनी इबोलाच्या वाढत्या फैलावाबाबत तीव्र चिंता व्यक्त केली असून तातडीने नियंत्रणात्मक उपाययोजना करण्याचे आवाहन केले आहे.

काँगोमध्ये आतापर्यंत किमान १३१ जणांचा मृत्यू झाला असून ५१३ हून अधिक संशयित रुग्ण आढळले आहेत. विशेष म्हणजे हा आकडा दिवसेंदिवस वाढत असल्याने आरोग्य यंत्रणांवर मोठा ताण निर्माण झाला आहे. परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जाण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

यावेळी सर्वाधिक धोकादायक बाब म्हणजे इबोलाचा ‘बुंदीबुग्यो’ (Bundibugyo) स्ट्रेन वेगाने पसरत आहे. या स्ट्रेनसाठी सध्या कोणतीही अधिकृत लस किंवा अचूक उपचार उपलब्ध नसल्याने डॉक्टर आणि संशोधकांसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. साधारणपणे इबोलाच्या ‘जायरे’ स्ट्रेनसाठी लसी उपलब्ध असतात, मात्र बुंदीबुग्यो प्रकारावर प्रभावी औषध किंवा प्रतिबंधक लस नसल्याने मृत्यूदर वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

काँगोचे आरोग्यमंत्री सॅम्युअल रोजर काम्बा यांनी राष्ट्रीय दूरचित्रवाहिनीवर माहिती देताना सांगितले की, देशातील अनेक भागांमध्ये संसर्ग झपाट्याने वाढत आहे आणि आरोग्य यंत्रणा सतर्क करण्यात आली आहे.

दरम्यान, आंतरराष्ट्रीय रेड क्रॉस समिती (ICRC) नेही गंभीर इशारा दिला आहे. युद्धग्रस्त भागांमध्ये सक्रिय असलेल्या सशस्त्र गटांनी डॉक्टर, वैद्यकीय कर्मचारी आणि मदत पथकांना सुरक्षित मार्ग दिला नाही, तर महामारीवर नियंत्रण मिळवणे अत्यंत कठीण होईल, असे संस्थेने स्पष्ट केले आहे. संघर्षग्रस्त भागांमध्ये आरोग्य सेवा पोहोचवताना मोठ्या अडचणी निर्माण होत आहेत.

काँगोतील या भीषण परिस्थितीचे पडसाद आता युरोप आणि अमेरिकेतही उमटू लागले आहेत. Germany ने मंगळवारी जाहीर केले की, काँगोमध्ये संक्रमित झालेल्या एका अमेरिकन नागरिकाच्या उपचारासाठी त्यांनी विशेष वैद्यकीय तयारी पूर्ण केली आहे. अमेरिकन ख्रिश्चन स्वयंसेवी संस्था Serge नेही पुष्टी केली की संक्रमित व्यक्ती त्यांच्या संस्थेतील डॉक्टर असून काँगोमध्ये रुग्णांवर उपचार करताना त्याला इबोलाची लागण झाली.

या घटनेनंतर United States ने तातडीने कठोर पावले उचलली आहेत. इबोला प्रभावित आफ्रिकन देशांतून येणाऱ्या विमान प्रवाशांची कडक तपासणी सुरू करण्यात आली आहे. तसेच प्रभावित देशांसाठी व्हिसा सेवा तात्पुरती बंद करण्यात आली आहे. अमेरिकेने आपल्या नागरिकांना काँगो, दक्षिण सुदान आणि युगांडा येथे प्रवास टाळण्याचा इशाराही दिला आहे.

गेल्या ५० वर्षांत इबोला विषाणूमुळे आफ्रिकेत १५ हजारांहून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. काँगोच्या इतिहासातील हा इबोलाचा १७वा मोठा उद्रेक मानला जात आहे. यापूर्वी २०१८ ते २०२० दरम्यान काँगोमध्ये झालेल्या सर्वात भीषण इबोला साथीमध्ये २ हजार ३०० जणांचा मृत्यू झाला होता.

‘बुंदीबुग्यो’ स्ट्रेनचा इतिहासही अत्यंत धोकादायक राहिला आहे. २००७ मध्ये युगांडा आणि २०१२ मध्ये काँगोमध्ये याच स्ट्रेनने मोठ्या प्रमाणावर कहर माजवला होता. त्या काळात मृत्यूदर तब्बल ३० ते ५० टक्क्यांपर्यंत नोंदवण्यात आला होता.

परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन Africa CDC नेही या उद्रेकाला संपूर्ण आफ्रिका खंडासाठी सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी घोषित केले आहे. जगभरातील आरोग्य यंत्रणा आता या नव्या संकटाकडे अत्यंत गांभीर्याने पाहत असून, इबोलाचा वाढता फैलाव रोखण्यासाठी तातडीच्या उपाययोजना सुरू करण्यात आल्या आहेत.