Shri Jagannath Rath Yatra 2026 : आजपासून श्रीजगन्नाथ रथयात्रेला प्रारंभ! २४ जुलैपर्यंत रंगणार भक्तिमय सोहळा; जाणून घ्या महत्त्व, परंपरा आणि संपूर्ण वेळापत्रक

पुरी (ओडिशा): सनातन धर्मातील सर्वात पवित्र आणि भव्य उत्सवांपैकी एक असलेल्या श्रीजगन्नाथ रथयात्रेला आज (१६ जुलै) रवि योगाच्या शुभमुहूर्तावर प्रारंभ झाला आहे. ओडिशातील पुरी येथे दरवर्षी आषाढ शुक्ल द्वितीयेला निघणारी ही जागतिक कीर्तीची रथयात्रा यंदा २४ जुलैपर्यंत चालणार असून, लाखो भाविक या दिव्य सोहळ्याचे साक्षीदार होणार आहेत. ( Shri Jagannath Rath Yatra 2026 )

या पवित्र यात्रेत भगवान श्रीजगन्नाथ, त्यांचे ज्येष्ठ बंधू बलभद्र (बलराम) आणि बहीण सुभद्रा भव्य रथांवर विराजमान होऊन श्रीमंदिरातून गुंडीचा मंदिराकडे प्रस्थान करतात. या यात्रेला केवळ धार्मिकच नव्हे, तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक दृष्ट्याही अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. ( Shri Jagannath Rath Yatra 2026 )

देव स्वतः भक्तांच्या भेटीस येतात :

सामान्यतः भक्त मंदिरात जाऊन देवाचे दर्शन घेतात. मात्र, जगन्नाथ रथयात्रा ही अशी एकमेव परंपरा आहे, ज्यामध्ये भगवान स्वतः मंदिराबाहेर येऊन भक्तांना दर्शन देतात. मंदिरात येऊ न शकणाऱ्या भाविकांनाही महाप्रभूंचे दर्शन घडावे, ही या परंपरेमागील भावना आहे. गुंडीचा मंदिरात भगवान नऊ दिवस वास्तव्य करतात. धार्मिक मान्यतेनुसार, या काळात भगवानांचे दर्शन घेतल्यास शंभर यज्ञांइतके पुण्य प्राप्त होते. ( Shri Jagannath Rath Yatra 2026 )

लोखंडी खिळ्यांशिवाय तयार होतो भव्य रथ :

जगन्नाथ, बलराम आणि सुभद्रा यांचे रथ भारतीय पारंपरिक स्थापत्यकलेचा अप्रतिम नमुना मानले जातात. या रथांच्या निर्मितीसाठी ४ हजारांहून अधिक लाकडी तुकड्यांचा वापर केला जातो. विशेष म्हणजे, एकही लोखंडी खिळा किंवा धातूचा वापर न करता हे रथ उभारले जातात. पिढ्यानपिढ्या चालत आलेले पारंपरिक कारागीर कोणत्याही आधुनिक आराखड्याशिवाय ही कला जपतात. ( Shri Jagannath Rath Yatra 2026 )

'छेरा पहरा' परंपरा देते समानतेचा संदेश :

रथयात्रेतील सर्वात महत्त्वाच्या विधींमध्ये 'छेरा पहरा' या परंपरेचा समावेश होतो. या विधीत पुरीचे गजपती महाराज स्वतः सोन्याच्या झाडूने रथासमोरील मार्ग स्वच्छ करतात आणि सुगंधी पाण्याचा शिडकावा करतात. या परंपरेतून भगवंतासमोर राजा आणि सामान्य भक्त सर्व समान आहेत, हा संदेश दिला जातो. ( Shri Jagannath Rath Yatra 2026 )

रथ ओढण्याचे धार्मिक महत्त्व :

पुरीच्या रथयात्रेत जात, धर्म, पंथ किंवा सामाजिक भेदभावाला कोणतेही स्थान नसते. प्रत्येक भक्ताला रथाच्या दोरीला हात लावण्याची संधी मिळते. पौराणिक मान्यतेनुसार, श्रद्धेने रथ केवळ तीन पावले जरी ओढला तरी जन्मोजन्मीची पापे नष्ट होऊन मोक्ष प्राप्त होतो, अशी श्रद्धा आहे. ( Shri Jagannath Rath Yatra 2026 )

लाखो भाविकांची उपस्थिती :

मुख्य श्रीमंदिरापासून गुंडीचा मंदिरापर्यंतचे सुमारे ३ किलोमीटरचे अंतर 'बडा दांडा' म्हणून ओळखले जाते. या मार्गावर शंखनाद, ढोल-ताशांचा गजर आणि 'जय जगन्नाथ'च्या घोषणांनी संपूर्ण पुरी नगरी भक्तिरसात न्हाऊन निघते. भारतासह जगभरातून लाखो भाविक या दिव्य सोहळ्यात सहभागी होण्यासाठी पुरीत दाखल होतात. ( Shri Jagannath Rath Yatra 2026 )

रथयात्रेचे प्रमुख वेळापत्रक :

गुरुवार १६ जुलै: श्रीजगन्नाथ रथयात्रेला प्रारंभ
१६ ते २४ जुलै: गुंडीचा मंदिरात महाप्रभूंचे वास्तव्य आणि विविध धार्मिक विधी
२४ जुलै: बहुदा यात्रा (पुनरागमन) आणि श्रीमंदिरात आगमन

यंदाची जगन्नाथ रथयात्रा रवि योगाच्या शुभसंयोगात सुरू होत असल्याने या सोहळ्याचे धार्मिक महत्त्व अधिक वाढले असून, देशभरातील भाविकांमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे. 'जय जगन्नाथ'च्या जयघोषात पुरी नगरी पुन्हा एकदा भक्ती, श्रद्धा आणि परंपरेच्या रंगात रंगून गेली आहे. ( Shri Jagannath Rath Yatra 2026 )