हल्ली पाण्याची बाटली जवळपास प्रत्येकाकडेच असते. पिण्याच्या पाण्यासाठी प्लॅस्टिक पेक्षा स्टीलची बॉटल अधिक सुरक्षित मानली जाते. स्टील मध्ये अनेक प्रकार येतात, स्टील 303 आणि 304 ग्रेड, गंज रोखण्याची क्षमता आदी. यापैकी उत्कृष्ट गुणवत्ता कशी ओळखावी ?
अनेक स्टीलच्या बाटल्यांच्या तळाशी '303' लिहिलेले आढळते. हे पाहून अनेक लोकांना वाटते की कदाचित हा कंपनीचा सीरियल नंबर असेल किंवा डिझाइनशी संबंधित एखादा कोड असेल, पण सत्य यापेक्षा पूर्णपणे वेगळे आहे. हा क्रमांक स्टीलच्या गुणवत्तेशी आणि त्याच्या वापराशी संबंधित एक महत्त्वाची माहिती देतो. चला जाणून घेऊया की 303 चा अर्थ काय असतो आणि अशा बाटलीत पाणी पिणे योग्य आहे का?
स्टीलच्या बाटलीच्या तळाशी 303 हा आकडा का असतो?
303 हा कोणताही साधारण क्रमांक नाही. ही स्टेनलेस स्टीलची (Stainless Steel) एक ग्रेड आहे. यावरून हे समजते की बाटली तयार करण्यासाठी कोणत्या प्रकारच्या स्टीलचा वापर केला गेला आहे. 303 ग्रेड स्टीलमध्ये मुख्यतः क्रोमियम (Chromium) आणि निकेल (Nickel) असते. याव्यतिरिक्त यामध्ये थोड्या प्रमाणात सल्फर (Sulfur) देखील मिसळले जाते. हेच सल्फर या स्टीलला मशीनद्वारे सहजपणे कापण्यास, घासण्यास आणि आकार देण्यास सक्षम बनवते, म्हणूनच कारखान्यात यापासून भाग बनवणे सोपे आणि स्वस्त पडते.
प्रत्येक स्टीलच्या बाटलीवर 303 का लिहिलेले नसते?
303 स्टील मशीनवर बनवणे सोपे नक्कीच असते, पण याची एक कमकुवत बाजू देखील आहे. यामध्ये असलेल्या सल्फरमुळे गंज रोखण्याची क्षमता (Corrosion Resistance) कमी होते. म्हणजेच जर हे दीर्घकाळापर्यंत ओलावा, मीठ किंवा जास्त ॲसिड असलेल्या ठिकाणी राहिले तर इतर स्टील ग्रेडच्या तुलनेत लवकर परिणाम दाखवू शकते.
303 स्टील फुड ग्रेड मानले जाते का?
303 स्टेनलेस स्टीलला सहसा फूड ग्रेडसाठी उत्तम मानले जात नाही. जर अशी बाटली किंवा भांडे दीर्घकाळापर्यंत जास्त गरम तापमानात वापरले गेले, तर त्याच्या पृष्ठभागाची सुरक्षितता कमी होऊ शकते. याच कारणामुळे खाण्या-पिण्याच्या भांड्यांसाठी इतर ग्रेड जास्त पसंत केले जातात. पण हलका वापर आणि कमी गंज लागणाऱ्या वातावरणात याचा वापर केला जाऊ शकतो.
पाण्याच्या बाटल्यांसाठी सर्वात चांगले स्टील कोणते आहे?
जर तुम्हाला नवीन स्टीलची बाटली खरेदी करायची असेल, तर 304 स्टेनलेस स्टील सर्वात चांगले मानले जाते. 304 ग्रेडमध्ये सल्फर नसते, त्यामुळे त्याच्या पृष्ठभागावर एक मजबूत सुरक्षा कवच तयार होते, जे त्याला गंज लागण्यापासून वाचवते. हेच कारण आहे की बाजारात मिळणाऱ्या चांगल्या दर्जाच्या बहुतांश स्टीलच्या बाटल्या, टिफिन आणि स्वयंपाकघरातील भांड्यांमध्ये 304 स्टीलचा वापर केला जातो.
Steel 303 आणि 304 मध्ये काय फरक आहे?
303 स्टील
- मशीनद्वारे सहजपणे बनवले जाते.
- सल्फर असल्यामुळे गंजण्यापासून बचाव करू शकत नाही.
- वेल्डिंगसाठी जास्त चांगले मानले जात नाही.
- फुड ग्रेडसाठी पसंती नाही.
304 स्टील
- गंज रोखण्याची क्षमता खूप उत्तम असते.
- अन्न आणि पाण्याशी संबंधित वस्तूंमध्ये सर्वात जास्त वापरले जाते.
- मजबूत आणि दीर्घकाळ टिकणारे मानले जाते.
- वेल्डिंग आणि वेगवेगळ्या डिझाइन बनवण्यासाठी देखील उत्तम आहे.
303 क्रमांक असलेली बाटली पाणी पिण्यासाठी सुरक्षित आहे का?
जर एखाद्या बाटलीवर 303 लिहिले असेल तर घाबरण्याची गरज नाही, पण खरेदी करताना ती कोणत्या वापरासाठी बनवली गेली आहे हे नक्की तपासा. जर तुम्ही रोज पाणी पिण्यासाठी स्टीलची बाटली खरेदी करत असाल, तर 304 किंवा 316 ग्रेड असलेली बाटली घेणे जास्त सुरक्षित मानले जाते. याच कारणामुळे मोठ्या कंपन्या देखील याच ग्रेडचा जास्त वापर करतात.
स्टीलची बाटली खरेदी करताना कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी?
स्टीलची बाटली खरेदी करताना केवळ डिझाइन किंवा किंमत पाहण्याऐवजी नेहमी तळाशी किंवा पॅकेजिंगवर लिहिलेला स्टील ग्रेड नक्की तपासला पाहिजे. जर त्यावर 304, 18/8 किंवा 18/10 लिहिलेले असेल, तर ते चांगल्या दर्जाचे मानले जाते. तर 316 ग्रेड त्याहूनही उत्तम मानला जातो, विशेषतः अशा लोकांसाठी ज्यांना अधिक टिकाऊ आणि प्रीमियम बाटली हवी आहे.