Hindu religion : धर्मांतरित हिंदूंच्या मनात जर खरी श्रद्धा असेल, तर त्यांना मंदिरात प्रवेश करण्याचा आणि पूजा करण्याचा अधिकार

नवी दिल्ली : जर एखादी व्यक्ती जन्माने हिंदू (Hindu) नसतानाही तिला मंदिरात प्रवेश नाकारला जाऊ शकतो का? याबाबत ती न्यायालयाकडे दाद मागू शकते का? मद्रास उच्च न्यायालयाने या प्रश्नाचे उत्तर दिले आहे. अमेरिकेतील एका महिलेची हिंदू धर्मावर श्रद्धा जडली; तिने सर्व काही सोडून हिंदू धर्माचा (Hindu religion) स्वीकार केला. तिला एका मंदिराला भेट द्यायची होती, परंतु प्रवेशद्वारावर पोहोचल्यावर तिला ' तुम्ही बाहेरील व्यक्ती'असल्याचे कारण देत प्रवेश नाकारण्यात आला आणि देवदर्शन घेण्यापासून रोखले गेले. तिने हार न मानता न्यायालयाचा दरवाजा ठोठावला. अखेरीस, उच्च न्यायालयाला या प्रकरणात हस्तक्षेप करावा लागला. त्या महिलेला मंदिरात प्रवेश करण्यास कोणतीही अडचण न आणता परवानगी द्यावी; मंदिरात प्रार्थना करण्यापासून किंवा दर्शन घेण्यापासून कोणालाही रोखले जाऊ शकत नाही, असा आदेश मद्रास उच्च न्यायालयाने तामिळनाडूच्या तंजावर जिल्ह्यातील 'श्री अरुलमिगु अभिष्ट वरदराज पेरुमल' मंदिराच्या प्रशासनाला दिला.

या प्रकरणाची सुनावणी करताना न्यायमूर्ती भरत चक्रवर्ती यांनी निरीक्षण नोंदवले की, त्या महिलेचे वर्तन आणि जीवनशैली यावरून हे स्पष्ट होते की तिने खऱ्या श्रद्धेने आणि निष्ठेने हिंदू धर्माचा स्वीकार केला आहे. न्यायालयाने असे सांगितले केले की, एखाद्या व्यक्तीला केवळ जन्माच्या आधारे हिंदू मानणे अयोग्य आहे; त्याऐवजी, धर्मावरील त्यांची खरी श्रद्धा आणि त्यांचे वर्तन तितकेच महत्त्वाचे आहे. याचिकाकर्त्या अमेरिकन महिलेने सांगितले की, तिने अधिकृतपणे हिंदू धर्माचा स्वीकार केला आहे आणि त्यातील प्रथांचे पालन केले आहे. असे असूनही, दर्शनासाठी आल्यावर तिला प्रवेश नाकारण्यात आला, ज्यामुळे तिला उच्च न्यायालयात धाव घ्यावी लागली.

सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने टिप्पणी केली की, हिंदू धर्म हा मुळात सर्वसमावेशक आणि उदार परंपरा असलेला धर्म आहे. जर एखाद्या व्यक्तीने स्वेच्छेने हिंदू धर्माचा स्वीकार केला असेल आणि त्यांची श्रद्धा खरी असेल, तर त्यांना मंदिरात प्रवेश नाकारला जाऊ शकत नाही. न्यायालयाने पुढे स्पष्ट केले की, केवळ जन्मजात हिंदू नसल्याच्या कारणावरून मंदिर प्रशासन एखाद्या भक्ताला प्रवेश नाकारू शकत नाही. जर त्या व्यक्तीने कायदेशीररित्या धर्मांतर केले असेल आणि त्यांचे वर्तन त्यांच्या श्रद्धेची पुष्टी करत असेल, तर त्यांना इतर कोणत्याही हिंदू भक्ताप्रमाणेच पूजा करण्याचा अधिकार आहे.

न्यायालयाने आपल्या आदेशात 'एचआर अँड सीई' विभाग आणि मंदिर प्रशासनाला निर्देश दिले की, त्या महिलेला कोणत्याही अडथळ्याशिवाय मंदिरात प्रवेश करण्याची आणि प्रार्थना करण्याची परवानगी द्यावी. न्यायालयाने म्हटले की, अशा प्रकरणांमध्ये धार्मिक संस्थांनी घटनात्मक मूल्यांचे जतन केले पाहिजे आणि धार्मिक स्वातंत्र्याचा आदर केला पाहिजे. न्यायालयाने असे सूचित केले की, एखाद्या व्यक्तीची धार्मिक ओळख ही त्यांच्या जन्माऐवजी त्यांच्या खऱ्या श्रद्धेच्या आणि वर्तनाच्या आधारे निश्चित केली जावी. या आदेशाद्वारे न्यायालयाने असा स्पष्ट संदेश दिला की, धर्मांतरित हिंदूंच्या मनात जर खरी श्रद्धा असेल, तर त्यांना मंदिरात प्रवेश करण्याचा आणि पूजा करण्याचा अधिकार नाकारता येणार नाही.