नवी दिल्ली : केंद्र सरकारने इराणी कच्च्या तेलाचा एक कार्गो पेमेंटशी संबंधित अडचणींमुळे गुजरातमधील वाडीनार येथून चीनकडे वळवण्यात आल्याच्या बातम्या तथ्यात्मकदृष्ट्या चुकीच्या आणि दिशाभूल करणाऱ्या असल्याचे सांगत फेटाळून लावल्या आहेत. पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने शनिवारी एक्स पोस्टमध्ये त्या अलीकडील अहवालांना नाकारले, ज्यामध्ये असे म्हटले होते की पेमेंटशी संबंधित अडचणींमुळे इराणहून येणाऱ्या कच्च्या तेलाची एक खेप भारताऐवजी चीनकडे पाठवण्यात आली. मंत्रालयाने या दाव्यांना "तथ्यात्मकदृष्ट्या चुकीचे" असे म्हटले आणि देशाची ऊर्जा पुरवठा व्यवस्था पूर्णपणे सुरक्षित असल्याचा विश्वास व्यक्त केला.
कच्च्या तेलाच्या व्यापारात जहाजांचे मार्ग बदलणे ही एक सामान्य प्रक्रिया आहे. समुद्रात प्रवास करणारे कार्गो अनेकदा व्यापारातील अनुकूलता आणि कार्यप्रणालीतील लवचिकतेच्या आधारावर प्रवासादरम्यान आपले गंतव्य बदलतात. मंत्रालयाने स्पष्ट केले की इराणमध्ये सुरू असलेल्या युद्धामुळे पश्चिम आशियात निर्माण झालेल्या अडथळ्यांनंतरही भारतीय रिफायनरींनी त्यांच्या कच्च्या तेलाच्या गरजा आधीच पूर्ण केल्या आहेत, ज्यामध्ये इराणकडून होणारा पुरवठाही समाविष्ट आहे. मंत्रालयाने असेही सांगितले की इराणी कच्च्या तेलाच्या आयातीत पेमेंटसंबंधी कोणतीही अडचण नाही, जशी अफवा पसरवली जात आहे. तसेच भारत 40 पेक्षा अधिक देशांकडून कच्चे तेल आयात करतो आणि कंपन्यांना त्यांच्या व्यावसायिक गरजांनुसार स्त्रोत बदलण्याची पूर्ण मुभा आहे, असेही मंत्रालयाने नमूद केले.
पेट्रोलियम मंत्रालयाचे हे स्पष्टीकरण या आठवड्याच्या सुरुवातीला आलेल्या त्या अहवालांनंतर आले आहे, ज्यामध्ये असे म्हटले होते की अमेरिकेने निर्बंध घातलेल्या ‘पिंग शुन’ या टँकरने, जो इराणी कच्चे तेल घेऊन जात होता, सुरुवातीला भारतातील वाडीनार बंदर हे आपले गंतव्य दर्शवले होते, परंतु नंतर त्याने चीनकडे मार्ग बदलला.
याशिवाय, पेट्रोलियम मंत्रालयाने द्रवरूप पेट्रोलियम वायू (एलपीजी) पुरवठ्याशी संबंधित चिंतांवरही भाष्य केले आणि काही दावे चुकीचे असल्याचे सांगितले. मंत्रालयाने सांगितले की ‘सी बर्ड’ नावाचे एलपीजी जहाज, ज्यामध्ये सुमारे 44,000 टन इराणी एलपीजी भरलेले आहे, ते 2 एप्रिल रोजी मंगळुरू येथे पोहोचले असून सध्या माल उतरवण्याचे काम सुरू आहे.
उल्लेखनीय आहे की कच्च्या तेलाच्या बाजारावर लक्ष ठेवणाऱ्या केप्लर या संस्थेने दावा केला होता की इराणहून सुमारे 6 लाख बॅरल कच्चे तेल घेऊन भारताकडे येणारे एक जहाज अचानक आपला मार्ग बदलून चीनकडे निघाले. ‘पिंग शुन’ नावाचे हे जहाज गुरुवारी रात्रीपर्यंत अरबी समुद्रात भारताच्या दिशेने येत होते आणि गुजरातमधील वाडीनार बंदरात पोहोचण्याची शक्यता वर्तवली जात होती. मात्र गंतव्याजवळ पोहोचण्याआधीच त्याने आपली दिशा बदलली. एजन्सीने असे म्हटले होते की जहाजाने आता आपले घोषित गंतव्य भारताऐवजी चीनकडे बदलले आहे, ज्यामुळे या अचानक बदलाबाबत प्रश्न निर्माण झाले होते.