मुंबई: महाशिवरात्री हा हिंदू धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि आध्यात्मिक महत्त्वाचा सण आहे. या दिवशी भगवान शिव यांची विशेष पूजा, जप आणि उपवास केला जातो. फाल्गुन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला ही रात्र साजरी केली जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी शिव आणि पार्वती यांचा विवाह झाला, तसेच शिवाने तांडव नृत्य करून सृष्टीच्या चक्राचे संतुलन राखले.
शास्त्रानुसार, महाशिवरात्रीच्या दिवशी उपवास आणि रात्रभर जागरण केल्याने मन, बुद्धी आणि आत्मा शुद्ध होतात. शिवलिंगावर बेलपत्र, दूध, मध अर्पण करण्यामागेही वैज्ञानिक आधार आहे. हे पदार्थ वातावरण शुद्ध करण्यास आणि मनःशांती देण्यास सहाय्यक मानले जातात.
ही रात्र आत्मचिंतन, संयम आणि सकारात्मक ऊर्जा मिळवण्याची संधी आहे. महाशिवरात्री आपल्याला अहंकार त्यागून साधेपणा आणि श्रद्धेने जीवन जगण्याचा संदेश देते.
भारतीय अध्यात्मपरंपरेत भगवान शिव हे संहारक नव्हे तर पुनर्निर्मितीचे प्रतीक मानले जातात. शिवाची उपासना ही केवळ धार्मिक विधी नसून, ती मन, शरीर आणि चेतनेच्या शुद्धीकरणाशी संबंधित एक शास्त्रीय प्रक्रिया आहे.
शिवलिंग हे विश्वाच्या ऊर्जा-तत्त्वाचे प्रतीक मानले जाते. त्यावर दूध, पाणी, मध किंवा बेलपत्र अर्पण करून अभिषेक केला जातो. यामागे पर्यावरणीय व आरोग्यदायी दृष्टीकोन देखील आहे. बेलपत्रातील औषधी गुणधर्म आणि जलाभिषेकामुळे निर्माण होणारा थंडावा मनःशांती वाढवते, असे आयुर्वेदात मानले जाते.
‘ॐ नमः शिवाय’ हा मंत्र उच्चारताना निर्माण होणाऱ्या ध्वनीतरंगांचा सकारात्मक परिणाम मेंदूवर आणि भावनांवर होतो. रुद्राभिषेक किंवा ध्यान केल्याने ताण कमी होतो आणि एकाग्रता वाढते.
शिवाची उपासना म्हणजे अहंकाराचा त्याग, संयमाचे पालन आणि अंतर्मनाशी संवाद साधण्याची साधना. त्यामुळे शिवपूजा ही श्रद्धेसोबतच विज्ञानाशी जोडलेली आध्यात्मिक साधना मानली जाते.