मोहित सोमण: आजपासून एक्सिम रूटस लिमिटेड (Exim Routes) व स्टॅनबिक अँग्रो लिमिटेड (Stanbik Agro Limited) हे दोन एसएमई म्हणजेच छोट्या आकाराचे आयपीओ बाजारात दाखल होत आहे.
१) Stanbik Agro Limited- स्टॅनबिक अँग्रो लिमिटेड आयपीओ आज १२ डिसेंबर ते १६ डिसेंबर कालावधीत बाजारात गुंतवणूकदारांसाठी उपलब्ध असणार आहेत. एसएमई प्रवर्गात या आयपीओची नोंद होते. ३० रूपये प्रति शेअर इतका प्राईज बँड आयपीओसाठी निश्चित करण्यात आला आहे. Grow House Wealth Management Pvt Ltd कंपनी बुक लिडिंग मॅनेजर म्हणून काम करणार असून Purva Sharegistry India Private Limited कंपनी आयपीओसाठी रजिस्ट्रार म्हणून काम करणार आहे. मार्केट मेकर म्हणून Mnm Stock Broking Pvt Ltd कंपनी कार्यरत असेल. १२.२८ कोटी मूल्यांकनाचा हा आयपीओ ०.४१ कोटी शेअरचा फ्रेश इशू असणार आहे. रिटेल गुंतवणूकदारांना किमान २४०००० रूपयांची गुंतवणूक (४००० शेअर) अनिवार्य करण्यात आली आहे. ४०९२००० शेअरपैकी २०८००० शेअर मार्केट मेकरसाठी राखीव असतील उर्वरित शेअर गुंतवणूकदारांना उपलब्ध केले जाणार आहे अशी प्राथमिक माहिती मिळत आहे. त्यामुळे पब्लिक इशूत एकूण ३८८४००० शेअर खरेदीसाठी उपलब्ध असतील. एकूण आयपीओतील गुंतवणूकीपैकी मार्केट मेकरसाठी ५.०८%, विना संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी ४७.४१%, रिटेल (किरकोळ) गुंतवणूकदारांसाठी ४७.५१% वाटा गुंतवणूकीसाठी उपलब्ध असणार आहे. हा आयपीओ बीएसई एसएमईवर सूचीबद्ध होणार आहे.
कंपनीची आर्थिक स्थिती -
आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये कंपनीला इयर ऑन इयर बेसिसवर (YoY) ९८% अधिक महसूल मिळाला असून कंपनीच्या करोत्तर नफ्यात १०२% वाढ झाली आहे. तिमाही बेसिसवर कंपनीच्या आर्थिक वाटचालीत घसरण झाली आहे. एकूण उत्पन्नात मार्च २०२५ मधील ५२.४९ कोटी तुलनेत सप्टेंबर महिन्यात ३५.५५ कोटीवर घसरण झाली आहे. करोत्तर नफा मार्च महिन्यातील ३.७४ कोटी तुलनेत सप्टेंबर महिन्यात २.२२ कोटींवर घसरण झाली. ईबीटातही मार्च महिन्यातील ४.५८ कोटी तुलनेत मार्च महिन्यात २.८३ कोटी रुपयांवर घसरण झाली आहे.
कंपनीने आतापर्यंत आरओई (Return on Equity RoE) २२.२३% दिला असून आरओसीई (Return on Capital Employed ROCE) २७.०२% मिळाला आहे. प्राईज टू बूक व्हॅल्यु १.६५ रूपये आहे. आयपीओपूर्व ईपीएस (Earning per share EPS ) ५.०९ रुपये आहे जे आयपीओनंतर ३.३४ रूपये होईल.
अशोकभाई प्रजापती, चिराग प्रजापती हे कंंपनीचे प्रवर्तक (Promoter) आहेत. २००१ साली स्थापन झालेली स्टॅनबिक अँग्रो लिमिटेड ही प्रामुख्याने २०२१ मध्ये स्थापन झालेली स्टॅनबिक अॅग्रो लिमिटेड ही कंपनी शेती उत्पादनांचे उत्पादन, घाऊक विक्री आणि पुरवठा करण्यात गुंतलेली आहे, ज्यामध्ये ताजी फळे आणि भाज्या शेतातून टेबलावर थेट पोहोचवण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे. ग्राहकांचे समाधान सुनिश्चित करण्यासाठी कंपनी शाश्वत शेती पद्धती, सातत्य आणि गुणवत्ता यावर भर देते.
कंपनीबद्दल -
कंत्राटी शेती देखील कंपनी करते. जमिनीच्या योग्यतेनुसार तीळ, जिरे आणि कापूस यांसारखी पिके घेण्यासाठी शेतकऱ्यांशी कंपनी संपर्क करत कंत्राटी शेती करते असे म्हटले जाते. याशिवाय आधुनिक किरकोळ ग्राहकांना थेट शेती-ताजे उत्पादन घरपोच प्रदान करते. B2B पुरवठा - ई-कॉमर्स B2B प्लॅटफॉर्मद्वारे मोठ्या प्रमाणात कृषी वस्तूंचा पुरवठा करून घाऊक विक्रेते, व्यापारी आणि मोठ्या प्रमाणात खरेदीदारांना सेवा देते.
पहिल्या दिवशी किती जीएमपी?
आयपीओतील पहिल्या दिवशीच सकाळी १०.५४ वाजेपर्यंत आयपीओला केवळ ०.०२% सबस्क्रिप्शन मिळाले आहे. केवळ रिटेल गुंतवणूकदारांकडून ०.०४ पटीने सबस्क्रिप्शन आयपीओला मिळाले. अद्याप जीएमपी ० रूपये आहे. तज्ञांच्या मते या आयपीओतील ग्रे मार्केटमध्ये जीएमपी अधिक हालचाल अपेक्षित नाही.कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार या आयपीओतील मिळणाऱ्या निधीचा वापर कंपनी आपले रिटेल नेटवर्क वाढवण्यासाठी, ब्रोकरेज खर्चासाठी, खेळत्या भांडवलासाठी, इतर खर्चासाठी, व दैनंदिन कामकाजासाठी करणार आहे.
हा आयपीओ गुंतवणूकदारांनी सबस्क्राईब करावा का?
आयपीओ व बाजार तज्ञ विश्लेषक दिलीप दावडा -
स्टॅनबिक अॅग्रो लिमिटेड (एसएएल) कंत्राटी शेती, घाऊक विक्री आणि कृषी उत्पादनांचा पुरवठा करण्याचा व्यवसाय करत आहे. कंपनीची स्थापना एका स्पष्ट ध्येयाने झाली होती: शाश्वत शेती (Sustainable Agriculture) पद्धतींना प्रोत्साहन देताना शेतातून ताजी फळे आणि भाज्या थेट टेबलावर आणणे आहे.या उत्पादनांचा विश्वासार्ह पुरवठादार म्हणून तिने प्रतिष्ठा मिळवली आहे. ताजेपणा आणि गुणवत्तेच्या मूलभूत मूल्यांप्रती तिचा अनुभव, कौशल्य आणि वचनबद्धता यामुळे सातत्य आणि ग्राहकांचे समाधान झाले आहे.
ऐतिहासिकदृष्ट्या, तिच्या कामकाजात मागील प्रवर्तकांच्या व्यवस्थापनाखाली डाळी आणि धान्यांचा व्यापार समाविष्ट होता. फळे आणि भाज्यांच्या व्यापारात तज्ज्ञ असलेल्या सध्याच्या प्रवर्तकांच्या समावेशानंतर, कंपनीने आपले लक्ष या विभागांवर वळवले आहे. या धोरणात्मक बदलामुळे ती उच्च-मार्जिन उत्पादनांवर लक्ष केंद्रित करू शकते आणि उत्पादन आणि वितरणात प्रवर्तकांच्या अनुभवाचा फायदा घेऊ शकते. कंपनीने आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मध्ये धान्य आणि डाळींचा व्यापार बंद करून आणि दीर्घकालीन शाश्वततेवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये फळांचा व्यापार सुरू करून टप्प्याटप्प्याने विस्तार केला.
३० नोव्हेंबर २०२५ पर्यंत, कंपनीकडे १६ कोटी रुपयांपेक्षा जास्त रकमेची ऑर्डर बुक आहे. यामध्ये ग्राहकांकडून मिळालेल्या पुष्टीकृत खरेदी ऑर्डरचा समावेश आहे, जे चालू आर्थिक वर्षातच पूर्णपणे पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे B2C ऑपरेशन्समध्य सात रिटेल आउटलेट आणि गोदामांमार्फत काही मध्यम आणि लघु-स्तरीय व्यवसायांसह ग्राहकांशी थेट संबंध ठेवण्यास कंपनी प्राधान्य देते. ऑफर डॉक्युमेंटच्या तारखेपर्यंत, कंपनीच्या पगारावर १८ कर्मचारी होते, ते आवश्यकतेनुसार कंत्राटी कामगारांना देखील नियुक्त करते.
गेल्या तीन आर्थिक वर्षात, कंपनीने सरासरी ईपीएस ६.४७ रूपये (मूलभूत) आणि सरासरी RoNW ४८.९४% नोंदवले आहे. ३० सप्टेंबर २०२५ रोजीच्या त्याच्या २०.५५ रुपयांच्या NAV वर आधारित या इश्यूची किंमत १.४६ च्या P/BV वर आणि प्रति शेअर २३.४५ रुपयांच्या आयपीओनंतरच्या NAV (Net Asset Value) वर आधारित १.२८ च्या P/BV वर आहे.
जर आपण आर्थिक वर्ष २६ च्या सुपरअॅन्युअलाइज्ड कमाईचे श्रेय आयपीओनंतरच्या विस्तारित इक्विटी बेसवर दिले तर, मागणी किंमत ८.९८ च्या पी/ई वर आहे आणि आर्थिक वर्ष २५ च्या कमाईवर आधारित, पी/ई १०.६८ आहे. अशाप्रकारे, इश्यू फायदेशीर किमतीचा दिसतो, परंतु सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे कारण नोंदवलेले मार्जिन दीर्घकाळ टिकणारे नाहीत.
कंपनीने आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मध्ये धान्य आणि डाळींचा व्यापार बंद करून आणि दीर्घकालीन शाश्वततेवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये फळांचा व्यापार सुरू करून टप्प्याटप्प्याने विस्तार केला. प्रॉस्पेक्टसच्या तारखेनुसार, कंपनी फळे आणि भाज्या दोन्हीच्या व्यापारात गुंतलेली आहे. एसएएल सध्या कंत्राटी शेती आणि कृषी वस्तूंच्या घाऊक विक्रीत गुंतलेली आहे. कंपनी अत्यंत स्पर्धात्मक आणि विखंडित विभागात कार्यरत आहे. तिचे उत्कृष्ट कामगिरी करणारे उद्योग सरासरी मार्जिन पुढे टिकू शकणार नाही. जरी तिच्या अलीकडील आर्थिक डेटाच्या आधारे इश्यू फायदेशीर किमतीचा दिसत असला तरी, गुंतवणुकीपूर्वी सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. केवळ सुज्ञ/रोख अधिशेष/जोखीम शोधणारेच मध्यम मुदतीसाठी मध्यम निधी ठेवू शकतात, तर इतर लोक टाळू शकतात.
२) Exim Routes Limited- एक्सिम रूटस लिमिटेड आयपीओ आज १२ डिसेंबरला दाखल झाला असून १६ डिसेंबर दरम्यान गुंतवणूकदारांसाठी खुला राहणार आहे. ४३.७३ कोटी रूपये बूक व्हॅल्यु मूल्यांकनात ०.५० कोटी शेअर विक्रीसाठी उपलब्ध राहणार असुन संपूर्णपणे हा फ्रेश इशू असणार आहे. कंपनीने आयपीओसाठी ८३ ते ८८ रूपये प्राईज बँड निश्चित केला असून १९ डिसेंबरला आयपीओ बाजारात सूचीबद्ध (Listed) होणार आहे. रिटेल गुंतवणूकदारांसाठी किमान २८१६०० रूपये (१६०० शेअर) गुंतवणे अनिवार्य असणार आहे. Narnolia Financial Services Limited ही कंपनी आयपीओसाठी बुक लिडिंग मॅनेजर म्हणून काम करणार असून Maashitla Securities Pvt Ltd आयपीओसाठी रजिस्ट्रार म्हणून काम करणार आहे. मार्केट मेकर म्हणून Nikunj Stock Brokers Ltd आयपीओसाठी काम पाहील. पात्र गुंतवणूकदारांना समभागाचे वाटप (Allotment) १७ डिसेंबरला करण्यात येईल. एनएमई एसएमई प्रवर्गात हा आयपीओ सूचीबद्ध होईल.
एकूण ४९६९६०० शेअर्समध्ये २४९६०० शेअर मार्केट मेकरसाठी राखीव ठेवण्यात येणार असून उर्वरित ४७२०००० शेअर गुंतवणूकदारांसाठी उपलब्ध असतील. एकूण आयपीओतील गुंतवणूकीपैकी ५.०२% वाटा मार्केट मेकरसाठी, पात्र संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी ४७.३३%, विना संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी १४.२९%, रिटेल गुंतवणूकदारांसाठी ३३.३५% वाटा उपलब्ध असेल.
कंपनीची आर्थिक स्थिती -
कंपनीने आयपीओआधीच १२.४२ कोटी रूपये अँकर गुंतवणूकदारांकडून प्राप्त केले आहेत. आर्थिक वर्ष २०२४-२५ दरम्यान इयर ऑन इयर बेसिसवर कंपनीला ६७% अधिक महसूल मिळाला असून कंपनीच्या करोत्तर नफ्यात इयर ऑन इयर बेसिसवर ८०% वाढ झाली आहे. तिमाही बेसिसवर मात्र कंपनीच्या प्रदर्शनात घसरण झाली आहे. मार्च महिन्यातील १२०.९९ कोटींच्या तुलनेत जून महिन्यात ४४.१७ कोटींवर उत्पन्नात घसरण झाली आहे. कंपनीच्या करोत्तर नफ्यात (PAT) मार्च महिन्यातील ७.५६ कोटी तुलनेत जून महिन्यात १.१७ कोटीवर घसरण झाली. ईबीटाही घसरला आहे. मार्च महिन्यातील ९.९५ कोटी तुलनेत जूनमध्ये १.३९ कोटीवर ईबीटा घसरला.
कंपनीची आरओई (Return on Equity) ४२.२८% असून आरओसीई २६.८१% आहे. ईपीएस आयपीओआधी ५.४९ रूपये असून आयपीओनंतर २.५० रूपये असेल.
कंपनीबद्दल -
मनिष गोयल, गोविंद राय गर्ग हे कंपनीचे प्रवर्तक (Promoter) आहेत. २०१९ साली या कंपनीची स्थापना झाली होती.एक्झिम रूट्स लिमिटेड कंपनीच्या व्यासपीठातील माध्यमातून पुनर्वापरयोग्य (Recycle) कागदी साहित्याची देवाणघेवाण केली जाते. भारतीय कागद गिरण्यांना टाकाऊ कागदाच्या सोर्सिंगपासून ते गुणवत्ता हमी आणि लॉजिस्टिक्सपर्यंत एंड-टू-एंड सेवा कंपनी देते.कंपनी भारतीय बाजारात एक्झिम रूट्स लिमिटेड आणि परदेशी उपकंपन्यांसह कार्य करते. कंपनी रिसायकल उत्पादनासह पुनर्वापरयोग्य साहित्य,कागद आणि धातूच्या स्क्रॅपमध्ये व्यवहार करण्यात विशेषज्ञ म्हणून ओळखली जाते.
पहिल्या दिवशी किती जीएमपी?
पहिल्या दिवशी कंपनीला ११.१३ वाजेपर्यंत ० पटीने सबस्क्रिप्शन मिळाले आहे. मात्र कंपनीला तज्ञांच्या मते सूचीबद्ध किंमत ९७ रुपये असू शकते. ज्यामध्ये ८८ रूपयांच्या प्राईज बँडसह १०.२३% प्रिमियम दर मिळून गुंतवणूकदारांना प्रति शेअर ९७ रूपये मिळू शकतात.कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, या आयपीओतील मिळणाऱ्या निधीचा वापर कंपनी ईआरआयएस मधील विकास व खर्चासाठी करणार असून भांडवली खर्चासाठी (Working Capital Requirements) कंपनी प्रयत्नशील असेल. कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, या आयपीओतील निधीचा वापर नव्या विस्तारासाठीही व इतर दैनंदिन कामकाजासाठी करण्यात येणार आहे.
हा आयपीओ गुंतवणूकदारांनी सबस्क्राईब करावा का?
आयपीओ व बाजार तज्ञ विश्लेषक दिलीप दावडा -
कंपनी (ERL) हे पुनर्वापरयोग्य कागद उत्पादन सामग्रीची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी समर्पित जागतिक व्यासपीठ म्हणून काम करते, भारतीय कागद गिरण्यांना (मिल्सला) एंड-टू-एंड सेवा प्रदान करते, ज्यामध्ये टाकाऊ कागदाचे सोर्सिंग/खरेदीपासून ते गिरण्यांना गुणवत्ता हमी आणि लॉजिस्टिक्स वेस्टपेपरपर्यंतचा समावेश आहे. या ऑपरेशन्सना सक्षम करण्यासाठी, कंपनीने एक्झिम रूट्स इंटेलिजेंस सिस्टम (ERIS) विकसित केले आहे, हा एक AI-सक्षम असलेली B2B डिजिटल प्लॅटफॉर्म आहे जो चार प्राथमिक कार्ये करण्यासाठी डिझाइन केलेला आहे. प्रथम, पुरवठा साखळी ऑपरेशन्स (Supply Chain Operations) आणि ऑफर मॅनेजमेंटमध्ये, ERIS प्लॅटफॉर्म सर्व एक्झिम रूट लिमिटेड पुरवठादारांकडून जागतिक इन्व्हेंटरी डेटा एकत्रित करतो.
मिल्सकडून मागणी ऑफर, जुळणी आणि किंमत निश्चिती आणि मध्यस्थ म्हणून काम करून पुरवठा आणि मागणीला एकत्रित केले जाते. याशिवाय ग्राहक पुरवठादार बोली लावणे आणि व्यवहार करणे व रद्द करणे सुलभतेने करू शकतो. दुसरे म्हणजे, ग्राहक आणि भागीदार सक्षमीकरणात, ERIS एक्झिम अंतर्गत संघ, पुरवठादार आणि ग्राहकांमधील आउटबाउंड संप्रेषणास समर्थन देते आणि चांगले ट्रॅकिंग आणि व्यापक पोहोच सुलभ करते. तिसरे म्हणजे, मार्केट इंटेलिजेंस आणि डेटा लेयरमध्ये, ERIS अंतर्गत संघ आणि ग्राहकांसाठी अंतर्दृष्टी आणि चांगले निर्णय घेण्यास सक्षम करण्यासाठी अनेक अंतर्गत आणि बाह्य डेटा पॉइंट्स (उदा., किंमत आणि ग्रेड गुणवत्ता पॅरामीटर्स) एकत्र करते. शेवटी, लॉजिस्टिक्स इंटिग्रेशनमध्ये, ERIS लॉजिस्टिक्स पार्टनर्स आणि फ्रेट फॉरवर्डर्सच्या जागतिक नेटवर्कला एकत्रित करून लॉजिस्टिक्स अंमलबजावणीला पाठिंबा देते. ऑर्डर ते डिलिव्हरीपर्यंत अखंडता सुनिश्चित कंपनी करते.
आर्थिक कामगिरीच्या बाबतीत, गेल्या तीन आर्थिक वर्षात, कंपनीने (एकत्रित आधारावर) एकूण उत्पन्न / निव्वळ नफा, रु. ३६.४६ कोटी / ०.३८ कोटी (आर्थिक वर्ष २३), ७२.३९ कोटी / ४.२० कोटी (आर्थिक वर्ष २४), १२०.९९ कोटी / ७.५६ कोटी (आर्थिक वर्ष २५) नोंदवला आहे. ३० जून २०२५ रोजी संपलेल्या आर्थिक वर्ष २६ च्या पहिल्या तिमाहीत, ४४.१७ कोटी रुपयांच्या एकूण उत्पन्नावर १.१७ कोटी रुपयांचा निव्वळ नफा मिळवला. तिच्या सेवा खर्च आणि कर्मचाऱ्यांच्या फायद्याच्या खर्चात अनियमित हालचाल दिसून आली आहे. कंपनीच्या मते, हे खर्च आयटी विकासासाठी भांडवली खर्च म्हणून एकत्रित केल्यामुळे झाले आहेत.गेल्या तीन आर्थिक वर्षात, कंपनीने सरासरी ईपीएस १.५९ आणि सरासरी RoNW ५६.४७% नोंदवले आहे. ३० जून २०२५ रोजी प्रति शेअर ११.८९ च्या एनएव्ही (NAV) वर आधारित या इश्यूची किंमत ७.४० रूपयांच्या P/BV वर आहे आणि आयपीओनंतरच्या NAV रु. ३२.०६ च्या (वरच्या कॅपवर) आधारावर २.७४ च्या P/BV वर आहे.
जर आपण आर्थिक वर्ष २६ च्या वार्षिक सुपर कमाईचे श्रेय त्याच्या आयपीओ नंतरच्या पूर्णपणे थंडावलेल्या पेड-अप इक्विटी कॅपिटलला दिले, तर मागणी किंमत ३५.२० च्या P/E वर आहे आणि आर्थिक वर्ष २५ च्या कमाईवर आधारित, P/E २१.६४ आहे. पहिल्या तिमाहीत (Q1-FY26) साठी घटलेल्या कमाईसह इश्यू आक्रमकपणे किमतीत असल्याचे दिसून येते.अहवाल दिलेल्या कालावधीसाठी, कंपनीने RoCE मार्जिन १४.५०% (FY२३), ५१.१९% (FY२४), ३५.५३% (FY२५), ५.७१% (Q१-FY२६) आणि PAT मार्जिन अनुक्रमे १.०३%, ५.८५%, ६.२७%, २.६८% नोंदवले आहे.
ERL पुनर्वापरयोग्य कागद उत्पादन सामग्रीची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी समर्पित जागतिक व्यासपीठ म्हणून कार्यरत आहे. ते त्याच्या विशेष ERIS प्लॅटफॉर्मसह B2B मॉडेलवर कार्य करते. FY२३ ते FY२५ पर्यंत त्याने त्याच्या वरच्या आणि खालच्या ओळींमध्ये वाढ नोंदवली, परंतु Q१-FY२६ मध्ये घट झाल्याचे ट्रेंड दर्शविते. त्याच्या अलीकडील आर्थिक डेटाच्या आधारे, हा इश्यू आक्रमक किंमतीचा (Aggressively Price) दिसतो. आयपीओनंतर लहान पेड-अप इक्विटी कॅपिटल स्थलांतराचे संकेत देते. केवळ सुज्ञ/रोख अधिशेष/जोखीम शोधणारे मध्यम कालावधीसाठी मध्यम निधी ठेवू शकतात, इतर या महागड्या आणि अडचणीच्या इश्यूला वगळू शकतात.
