मोहित सोमण: भारतासह जगभरातील उद्योगविश्वात प्रत्येक तरूणाला नवीन स्टार्टअप सुरू करण्याचे स्वप्न असते. कधी भांडवलाची कमी असते, कधी इच्छाशक्तीची तर कधी मार्गदर्शनाची असते. ही गरज ओळखून समाजाप्रती आपण काहीतरी देणे लागतो म्हणून कोटक महिंद्रा बँकेने आपल्या सीएसआर (Corporate Social Responsibility CSR) उपक्रमातून Kotak Bizlabs Accelerator Programme कार्यक्रमाचा दुसऱ्या टप्प्याचे आज मुंबईत अनावरण केले आहे. याप्रसंगी बँकेच्या पदाधिकाऱ्यांसह यशस्वी लाभार्थी उद्योजकही उपस्थित होते.अमेझॉन व एमएक्स प्लेअरवर आज १० ऑक्टोबरपासून संबंधित माहितीपट प्रदर्शित झाला आहे. होतकरू तरुणांचे आयुष्य, स्टार्टअपची तयारी, येणाऱ्या अडचणी व बँकेच्या मदतीसह निघालेला मार्ग यावर आधारित हा माहि तीपट (Documentary) असेल.
डिसेंबर २०२४ पासून या उपक्रम व कार्यक्रमाची अधिकृत सुरूवात होणार आहे. याआधीही बँकेने पहिल्या आवृत्तीवेळी देशभरातील कानाकोपऱ्यातील होतकरू तरुणांंना व्यवसाय उभारणीसाठी मदत केली होती. त्याचाच पुढील टप्पा म्हणून स्टार्टअपसाठी आ र्थिक सहकार्य, समुपदेशन, सामग्री, संसाधनांचा पाठिंबा, व व्यवसायिक मार्गदर्शन या आधारे पात्र निवडलेल्या तरूणांना Bizlabs Accelerator Programme माध्यमातून करण्यात येते. यावर्षी किमान मदतीची रक्कम कमाल १५ लाखांहून कमाल ३० लाखांप र्यंत रक्कम मर्यादा वाढवल्याचेही बँकेकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.
ऑक्टोबर २०२५ ते नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत चालणारी दुसरी आवृत्ती (सीझन २) संपूर्ण भारतातील ७५+ स्टार्टअप्सना समर्थन देणार आहे असे बँकेने स्पष्ट केले. ज्यामध्य डीप-टेक, शाश्वतता, स्वच्छ ऊर्जा, फिनटेक, डिजिटल तंत्रज्ञान, एडटेक, अॅग्रीटेक आणि हेल्थटे कवर सतत लक्ष केंद्रित केले जाईल. हा कार्यक्रम उत्तर, दक्षिण, पश्चिम आणि मध्य भारतात प्रभावीपणे राबविण्यासाठी प्रयत्न करत असल्याचे बँकेने म्हटले. माहितीनुसार बँकेने आपल्या निवेदनात, आयआयटी दिल्लीच्या फाउंडेशन फॉर इनोव्हेशन अँड टेक्नॉलॉ जी ट्रान्सफर (FITT) चे नवीन इनक्यूबेशन पार्टनर म्हणून स्वागत करतो जो IIMA व्हेंचर्स, NSRCEL - IIM बंगळुरू आणि T-Hub मध्ये सामील होतो. व्हेंचर्सची निवड आणि समर्थन इनक्यूबेटर्सद्वारे व्यवस्थापित केले जाते.' असे यावेळी म्हटले.
कार्यक्रमाबाबत बँकेने नक्की काय म्हटले?
पहिला टप्पा:
प्रत्यक्ष परिणाम- पहिल्या वर्षात, कोटक बिझलॅब्सने भारतातील स्टार्टअप कार्यक्रमात देशभरातून १५००+ अर्ज प्राप्त झाल्याचे कंपनीने म्हटले.
५००+ संस्थापकांनी पोहोच आणि ज्ञानसत्रांद्वारे (Outreach and Knowledge Session) सहभाग घेतला
५५ स्टार्टअप्सना संरचित मार्गदर्शन (Structural Guidance अंतर्गत गती दिली.
३२ उपक्रमांना निधीची मदत मिळाली
त्यांच्या वाढीच्या पुढील टप्प्याला चालना मिळाली
१४ शहरांमध्ये रोड शो, नेटवर्किंग मिक्सर, कार्यशाळा इ. द्वारे किमान स्तरावर कार्यक्रमाची बांधणी केली असे बँकेने म्हटले.
टप्पा २:
दुसऱ्या वर्षात, कोटक बिझलॅब्स उपक्रमाला उन्नत करण्याचा प्रयत्न
आगामी काळात बँकेच्या मते, ८००+ स्टार्टअप्सना पोहोच आणि ज्ञान सत्रांद्वारे ७५+ स्टार्टअप्सना गती मिळण्याची अपेक्षा
संरचित मार्गदर्शन -
६०+ उपक्रमांना निधी समर्थन मिळेल, ज्यामुळे त्यांच्या वाढीच्या पुढील टप्प्याला चालना मिळेल
२०+ शहरांमध्ये रोड शो, नेटवर्किंग मिक्सर,कार्यशाळा इत्यादींद्वारे कमी संपर्क
कार्यक्रमाविषयी व्यक्त होताना,' कोटक नेहमीच भारतातील उद्योजकीय भावनेला पाठिंबा देण्यावर विश्वास ठेवतो, केवळ महानगरांमध्येच नाही तर टियर-II आणि TI शहरांमध्ये जिथे नवोन्मेष (Innovation) भरभराटीला येत आहे' असे कोटक महिंद्रा बँकेचे C SR & ESG प्रमुख हिमांशू निवसरकर म्हणाले आहेत. कोटक बिझलॅब्स अॅक्सिलरेटर प्रोग्रामच्या सीझन २ सह, आम्ही मोठी स्वप्ने पाहण्याचे आणि धाडसी बांधकाम करण्याचे धाडस करणाऱ्या संस्थापकांसाठी आमची वचनबद्धता वाढवत आहोत.'
तसेच याविषयी अधिक माहिती देताना,'कोटक बिझलॅब्स ही आमची गोष्ट पुढे नेण्याचा मार्ग आहे. भारताचे भविष्य खरोखर घडवू शकणाऱ्या धाडसी स्वप्नांना बळकटी देण्याचे हे एक ध्येय आहे' असे कोटक महिंद्रा बँक लिमिटेडचे अध्यक्ष Affluent एनआर आय आणि व्यवसाय बँकिंगचे प्रमुख आणि मुख्य विपणन अधिकारी रोहित भसीन म्हणाले आहेत. याशिवाय ते म्हणाले,'आम्हाला विश्वास आहे की जेव्हा तुम्ही योग्य विचारांना योग्य हेतूने पाठिंबा देता तेव्हा जादू घडते. कृतीत 'हौसला है तो हो जायेगा' हाच आत्मा आहे.'
एनएसआरसीईएल सीईओ, आनंद श्री गणेश म्हणाले आहेत की,' कोटक बिझलॅब्सच्या दुसऱ्या सीझनद्वारे भारताच्या गतिमान स्टार्टअप इकोसिस्टमला सक्षम करण्यासाठी कोटक महिंद्रा बँकेसोबत पुन्हा एकदा भागीदारी करताना आम्हाला खूप आनंद होत आहे. विविध क्षेत्रातील आशादायक स्टार्टअप्सना सखोल मार्गदर्शन, बाजारपेठेत प्रवेश आणि उत्प्रेरक निधी (Catalyst Fund) प्रदान करून, हा उपक्रम महानगरांव्यतिरिक्त टियर-२ आणि टियर-३ शहरांमध्ये परिवर्तनात्मक नवोपक्रमांना उत्प्रेरित करतो. एनए सआरसीईएलमध्ये, आमचे ध्येय भारताच्या विकासाला चालना देणारे प्रभावी उपाय तयार करणाऱ्या धाडसी उद्योजकांना पोषण देण्याच्या कोटकच्या दृष्टिकोनाशी जवळून जुळते.'
आयआयएमए व्हेंचर्स भागीदार इनक्युबेशन चिंतन बक्षी म्हणाले आहेत की,'कोटक बिझलॅब्सला वेगळे करणारी गोष्ट म्हणजे टियर २ आणि टियर ३ शहरांमधील संस्थापकांना काही कठीण सामाजिक आणि पर्यावरणीय आव्हाने सोडवण्यासाठी तंत्रज्ञान वापरासा ठी दिले जाणारे सघन आणि संरचित समर्थन करणारे स्टार्टअप्स होय. IIMA व्हेंचर्सच्या भागीदारीत हा कार्यक्रम गुजरात, राजस्थान, मध्यप्रदेश आणि महाराष्ट्र या राज्यांमधील स्टार्टअप संस्थापकांना अनेक स्तरांवर पाठिंबा देण्यासाठी रचला गेला आहे - स्थानिक देवदूत गुंतवणूकदार आणि HNIs ला सक्रिय करण्यासाठी चार शहरांमध्ये कार्यक्रम, IIMA येथे सघन बूटकॅम्प, संरचित मार्गदर्शन आणि तांत्रिक सहाय्य देखील या कार्यक्रमात अंतर्भूत आहे.कोटक बिझलॅब्स अॅक्सिलरेटर प्रोग्रामच्या पहिल्या सीझनम ध्ये ३२ उ च्च-क्षमतेच्या स्टार्टअप्सना कृषी तंत्रज्ञान, हवामान तंत्रज्ञान, फिनटेक, एडटेक, आरोग्यसेवा, स्वदेशी कला आणि क्राफ्ट, डीपटेक, क्लीनटेक आणि शाश्वततेवरील ब्रेकथ्रू सोल्यूशन्ससाठी अनुदान देण्यात आले. त्यामुळे हे उपक्रम आधीच नोकऱ्या निर्माण करत आ हेत.'
आपली प्रतिक्रिया देताना, टी-हबचे सीईओ कविकृत म्हणाले आहेत की,' कोटकच्या निकाल-केंद्रित कार्यक्रमाने प्रभाव-प्रथम स्टार्टअप्ससह सीएसआर कसे जोडले जाते हे पुन्हा शोधून काढले आहे. टी-हबसह बांधकाम करणाऱ्या संस्थापकांनी त्यांच्या वाढी च्या योजनांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी, क्षमता निर्माण करण्यासाठी भांडवलाचा वापर करण्यासाठी मार्गदर्शकांसोबत काम केले आहे आणि या कार्यक्रमाने त्यांच्या उत्पादन-बाजार फिटला आणखी प्रमाणित केले आहे. पुढील गटाच्या लाँचसह स्टार्टअप्स, कोटक आणि टी-हबमधील ही भागीदारी वाढविण्यास आम्हाला उत्सुकता आहे.'
एफआयटीटी एमडी,आयआयटी दिल्ली डॉ निखिल अग्रवाल म्हणाले की,'एफआयटीटी आयआयटी दिल्ली येथे, धाडसी, नाविन्यपूर्ण-चालित स्टार्टअप्सना वाढविण्यासाठी आणि जागतिक महत्त्वाकांक्षा आणि खोल सामाजिक प्रभावासह त्यांना वाढविण्यास मदत करण्यासाठी आम्हाला कोटक महिंद्रा बँकेसोबत हातमिळवणी करण्यास उत्सुकता आहे - कारण आमच्या ध्येयाच्या केंद्रस्थानी आणि कोटकच्या विश्वासाच्या केंद्रस्थानी आहे ते म्हणजे हौसला है तो होजायेगा.भारत आता जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा स्टार्टअप इकोसिस्टम असल्याने, कोटक बिझलॅब्स अॅक्सिलरेटर प्रोग्राम हा मार्गदर्शक,विशेषतः पारंपारिक व्हीसी स्पॉटलाइटबाहेरील संस्थापकांसाठी व बाजारपेठेतील प्रवेश आणि भांडवल निर्मितीमधील गंभीर अंतर भरून काढण्यासाठी हा महत्वपूर्ण उपक्रम आहे.'
कोटक बिझलॅब्स अॅक्सिलरेटर प्रोग्राम हा कोटक महिंद्रा बँक लिमिटेडचा Flagship CSR उपक्रम आहे.सीझन २ साठी अर्ज आता डीपीआयआयटी-नोंदणीकृत स्टार्टअप्ससाठी खुले आहेत:
इच्छुकांसाठी कार्यक्रमाची लिंक - https://kotakbizlabs.accubate.app/ext/form/8675/1/apply
