पुणे : पुणे मेट्रो (Pune Metro) लाईन ३ (Line 3) वर प्रवास करणाऱ्या नागरिकांसाठी मोठी आनंदाची बातमी आहे. प्रवाशांचा प्रवास अधिक जलद, सुलभ आणि पूर्णपणे डिजिटल (Digital) करण्यासाठी पुणे मेट्रोने अत्याधुनिक स्मार्ट तिकीट व्यवस्था (Smart Ticketing System) सुरू करण्याची तयारी पूर्ण केली आहे. या व्यवस्थेमुळे प्रवाशांना नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड (National Common Mobility Card – NCMC), व्हॉट्सअॅप क्यूआर (WhatsApp QR) तिकीट, मोबाईल अॅप (Mobile App), तिकीट व्हेंडिंग मशीन (Ticket Vending Machine – TVM) आणि तिकीट काउंटर (Ticket Counter) अशा पाच वेगवेगळ्या पर्यायांमधून काही क्षणांत तिकीट घेता येणार आहे.
प्रवासी वाहतुकीच्या (Passenger Operations) पहिल्या टप्प्यात लाईन ३ वरील १२ स्थानकांवर ऑटोमॅटिक फेअर कलेक्शन (Automatic Fare Collection – AFC) प्रणाली कार्यान्वित करण्यात आली आहे. प्रत्येक स्थानकावर दोन प्रवेशद्वार (Entry Gates), दोन निर्गमनद्वार (Exit Gates) आणि दिव्यांग (Divyang) प्रवाशांसाठी स्वतंत्र असे एकूण पाच AFC गेट्स असतील. गर्दीच्या वेळेत प्रवाशांची वर्दळ सुरळीत राहावी यासाठी स्मार्ट क्यू व्यवस्थापन (Smart Queue Management) प्रणालीचाही समावेश करण्यात आला आहे. उर्वरित स्थानकांवरही ही सुविधा बसविण्याचे काम सुरू आहे.
https://prahaar.in/2026/07/24/fdch-to-immediately-close-the-sub-house-at-municipal-corporation-headquarters/
केंद्र सरकारच्या ‘वन नेशन, वन कार्ड’ (One Nation, One Card) उपक्रमांतर्गत लाईन ३ सुरू झाल्याच्या पहिल्या दिवसापासूनच नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड (NCMC) वापरण्याची सुविधा उपलब्ध असेल. या एकाच कार्डच्या माध्यमातून पुणे मेट्रोच्या लाईन १, लाईन २ आणि लाईन ३ वर प्रवास करता येणार असून, देशातील इतर शहरांतील मेट्रो सेवांचाही लाभ घेता येईल. त्यामुळे वेगवेगळ्या शहरांसाठी स्वतंत्र कार्ड ठेवण्याची गरज भासणार नाही.
सध्या लाईन १ आणि लाईन २ साठी वापरल्या जाणाऱ्या पुणे मेट्रो मोबाईल अॅपवरून (Pune Metro Mobile App) आता लाईन ३ साठीही ऑनलाइन (Online) तिकीट बुकिंग करता येणार आहे. सुरुवातीला अॅपमध्ये लाईन ३ साठी स्वतंत्र पर्याय उपलब्ध असेल. पुढील काळात डिस्ट्रिक्ट कोर्ट (District Court) स्थानकावर तिन्ही मार्गांचे एकत्रीकरण (Integration) पूर्ण झाल्यानंतर एकाच अॅपद्वारे संपूर्ण पुणे मेट्रो नेटवर्कसाठी अखंड (Seamless) प्रवासाचे तिकीट उपलब्ध होणार आहे.
डिजिटल सुविधांमध्ये आणखी एक महत्त्वाचा पर्याय म्हणजे व्हॉट्सअॅप क्यूआर (WhatsApp QR) तिकीट. व्हॉट्सअॅपवरून थेट क्यूआर (QR) तिकीट काढता येणार असल्याने तिकीट खिडकीवरील रांगा टाळता येतील. याशिवाय प्रत्येक स्थानकावर तिकीट व्हेंडिंग मशीन (TVM) आणि तिकीट काउंटरची सुविधा उपलब्ध असेल. विशेष म्हणजे, दिव्यांग प्रवाशांसाठी टीव्हीएम (TVM) जागतिक प्रवेशयोग्यता (Accessibility) निकषांनुसार बसविण्यात आले आहेत.
https://prahaar.in/2026/07/24/juhu-beach-why-was-there-a-delay-in-clearing-the-garbage-at-juhu-chowpatty-take-action-against-the-concerned-officials/
तिकीट खरेदीसाठी रोख रक्कम (Cash), यूपीआय (UPI), डेबिट कार्ड (Debit Card) आणि इतर डिजिटल पेमेंट (Digital Payment) पर्याय उपलब्ध असतील. प्रत्येक स्थानकावर क्यूआर (QR) आणि कार्ड स्कॅनिंग (Card Scanning) प्रणाली बसविण्यात आल्यामुळे प्रवेश आणि निर्गमन प्रक्रिया अधिक वेगवान होणार आहे.
प्रवाशांच्या सोयीला प्राधान्य देत विकसित करण्यात आलेली ही स्मार्ट तिकीट व्यवस्था (Smart Ticketing System) भविष्यात पुणे मेट्रोच्या विस्तारणाऱ्या नेटवर्कला (Network) अधिक सक्षम बनवणार आहे. एकाच अॅपद्वारे संपूर्ण मेट्रो नेटवर्कवर प्रवास, विविध डिजिटल तिकीट पर्याय आणि जलद प्रवेश-निर्गमन यामुळे पुणेकरांचा प्रवास अधिक आधुनिक, कार्यक्षम (Efficient) आणि प्रवासी-केंद्रित (Passenger-Centric) होणार आहे.
स्मार्ट तिकीट व्यवस्थेची प्रमुख वैशिष्ट्ये
- एकाच NCMC कार्डवर अनेक शहरांतील मेट्रो प्रवास
- व्हॉट्सअॅप QR वरून थेट तिकीट
- मोबाईल अॅपवरून ऑनलाइन तिकीट बुकिंग
- प्रत्येक स्थानकावर TVM आणि तिकीट काउंटर
- रोख, UPI, डेबिट कार्डसह विविध पेमेंट पर्याय
- दिव्यांग प्रवाशांसाठी सुलभ TVM सुविधा
- स्मार्ट AFC गेट्समुळे जलद प्रवेश आणि निर्गमन
- भविष्यात एकाच अॅपवरून संपूर्ण पुणे मेट्रो नेटवर्कचे तिकीट उपलब्ध