नवी दिल्ली : भारताच्या नागरी विमाननिर्मिती क्षेत्रासाठी एक ऐतिहासिक संधी निर्माण झाली आहे. रशियाची युनायटेड एअरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन (UAC) आणि भारताची हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) यांच्यातील सहकार्यामुळे आता रशियन बनावटीची SJ-100 (Sukhoi Superjet 100) आणि IL-114-300 ही प्रवासी विमाने भारतातच तयार होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. या प्रकल्पामुळे ‘मेक इन इंडिया’ अभियानाला नवी चालना मिळणार असून भारत जागतिक विमाननिर्मिती क्षेत्रात महत्त्वाचे स्थान मिळवण्याच्या दिशेने आणखी एक पाऊल टाकणार आहे. (Make In India)

रशियन कंपनी UAC चे प्रमुख वादिम बाडेखा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, भारतीय विमान कंपन्यांनी या दोन्ही प्रकारच्या विमानांसाठी १०० ते २०० विमानांची संभाव्य मागणी दर्शवली आहे. त्यामुळे या प्रकल्पाकडे भारत आणि रशिया दोन्ही देश मोठ्या अपेक्षेने पाहत आहेत. (Make In India)

https://prahaar.in/2026/06/04/on-one-hand-trying-to-be-a-peace-envoy-on-the-other-hand-closeness-to-an-enemy-country-did-pakistan-provide-secret-information-about-iran-to-the-us/

HAL-UAC करारामुळे विमाननिर्मितीला गती :

2025 मध्ये मॉस्को येथे HAL आणि UAC यांच्यात सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला होता. या कराराअंतर्गत SJ-100 या प्रादेशिक प्रवासी जेट विमानाचे भारतात उत्पादन करण्यासाठी दोन्ही कंपन्या संयुक्तपणे काम करणार आहेत. भारतात पूर्ण क्षमतेने नागरी प्रवासी विमानांची निर्मिती करण्याच्या दिशेने हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. या सहकार्यामुळे HAL ला भारतात SJ-100 विमानांचे उत्पादन, विक्री, देखभाल (MRO) आणि तांत्रिक सहाय्य सेवा पुरवण्याची संधी मिळू शकते. तर रशिया अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, डिझाइन आणि उत्पादन प्रक्रियेसाठी आवश्यक तांत्रिक सहाय्य उपलब्ध करून देणार आहे. (Make In India)

SJ-100 आणि IL-114-300 ची वैशिष्ट्ये :

SJ-100 (Sukhoi Superjet 100) हे ९० ते ११० प्रवाशांची क्षमता असलेले आधुनिक प्रादेशिक जेट विमान आहे. कमी ते मध्यम अंतराच्या हवाई मार्गांसाठी हे विमान विशेषतः डिझाइन करण्यात आले आहे. जगभरातील १६ हून अधिक विमान कंपन्या या विमानाचा वापर करत असून २०० पेक्षा जास्त विमाने आधीच सेवेत आहेत. (Make In India)

दुसरीकडे, IL-114-300 हे ६० ते ७० आसनी टर्बोप्रॉप विमान आहे. लहान धावपट्ट्या आणि दुर्गम भागातील विमानतळांवर सहजपणे उतरू शकणारे हे विमान भारतातील प्रादेशिक हवाई वाहतुकीसाठी अत्यंत उपयुक्त मानले जाते. केंद्र सरकारच्या UDAN योजनेअंतर्गत सुरू असलेल्या नव्या हवाई मार्गांसाठीही हे विमान फायदेशीर ठरू शकते. (Make In India)

https://prahaar.in/2026/06/04/boyfriend-beats-girlfriend-to-death-for-her-insistence-three-arrested-including-two-minor-children/

तीन वर्षांत उत्पादन सुरू होण्याची शक्यता :

UAC च्या माहितीनुसार, भारतात पहिल्या SJ-100 विमानाचे उत्पादन पुढील तीन वर्षांत सुरू होऊ शकते. सुरुवातीच्या टप्प्यात रशियातून १० ते २० विमाने भारतात आणून विमान कंपन्यांना लीजवर देण्याची योजना आहे. त्यानंतर भारतात असेंब्ली लाईन उभारली जाईल आणि पुढे पूर्ण उत्पादन प्रक्रिया देशातच सुरू करण्यात येईल. (Make In India)

भारतासाठी का ठरणार गेमचेंजर?

भारताने यापूर्वी HAL मार्फत AVRO HS-748 सारख्या विमानांची निर्मिती केली होती. मात्र 1988 नंतर देशात पूर्ण क्षमतेने नागरी प्रवासी विमान निर्मितीचा मोठा प्रकल्प उभारला गेला नव्हता. त्यामुळे जवळपास चार दशकांनंतर भारत पुन्हा एकदा नागरी विमाननिर्मिती क्षेत्रात सक्रिय भूमिका बजावण्याच्या तयारीत आहे. (Make In India)

या प्रकल्पाचे संभाव्य फायदे :

– भारतीय एरोस्पेस उद्योगाला मोठी चालना
– देशांतर्गत विमान पुरवठा साखळी अधिक मजबूत
– खासगी आणि लघुउद्योगांसाठी नव्या संधी
– हजारो उच्च कौशल्याधारित रोजगारांची निर्मिती
– MRO (Maintenance, Repair & Overhaul) क्षेत्राचा विस्तार
– आयातीवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत
– भविष्यात विमान निर्यातीसाठी नवे दरवाजे खुले
– विमान खरेदीदार नव्हे, उत्पादक देश बनण्याची संधी (Make In India)

संरक्षण क्षेत्रात स्वदेशी उत्पादन वाढविण्यात यश मिळवल्यानंतर आता नागरी विमाननिर्मितीतही भारत मोठी झेप घेण्याच्या तयारीत आहे. HAL-UAC प्रकल्प यशस्वी ठरल्यास भारत केवळ विमान खरेदी करणारा देश न राहता विमान उत्पादन, देखभाल आणि भविष्यात निर्यात करणारा महत्त्वाचा देश म्हणून उदयास येऊ शकतो. त्यामुळे हा प्रकल्प भारतीय विमान उद्योगासाठी दीर्घकालीन दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. (Make In India)