नवी दिल्ली : भारतीय क्रीडा क्षेत्राला समृद्ध करणारे आणि जागतिक स्तरावर भारताचा दबदबा निर्माण करणारे दिग्गज नेमबाज तसेच ज्येष्ठ क्रीडा प्रशासक राजा रणधीर सिंग (Randhir Singh Passes Away) यांचे वयाच्या ७९ व्या वर्षी दुःखद निधन झाले. वयोमानानुसार उद्भवलेल्या विविध आरोग्य समस्यांमुळे गेल्या काही दिवसांपासून त्यांच्यावर रुग्णालयात उपचार सुरू होते. अखेर उपचार सुरू असतानाच २७ मे २०२६ रोजी त्यांनी अंतिम श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने केवळ भारतीय नेमबाजी क्षेत्रातच नव्हे, तर संपूर्ण जागतिक क्रीडा जगतात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे.
पाच ऑलिम्पिकमध्ये देशाचे प्रतिनिधित्व
राजा रणधीर सिंग हे ऑलिम्पिक स्तरावरील अत्यंत कुशल ट्रॅप आणि स्कीट शूटर (नेमबाज) होते. त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत एकामागून एक अशा तब्बल पाच ऑलिम्पिक स्पर्धांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याचा बहुमान मिळवला होता. त्यांची सर्वात मोठी ऐतिहासिक कामगिरी १९७८ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत (Asian Games) पाहायला मिळाली. या स्पर्धेत त्यांनी अचूक वेध घेत सुवर्णपदकाला गवसणी घातली. एशियन गेम्समध्ये वैयक्तिक सुवर्णपदक जिंकणारे ते भारताचे पहिलेच नेमबाज ठरले होते. त्यांच्या या अभूतपूर्व योगदानासाठी भारत सरकारने १९७९ मध्ये त्यांना 'अर्जुन पुरस्कार' या अत्यंत प्रतिष्ठेचा क्रीडा पुरस्काराने सन्मानित केले होते.
जागतिक स्तरावर उमटवला ठसा
खेळाडू म्हणून मैदानावर नाव कमावल्यानंतर रणधीर सिंग यांनी क्रीडा प्रशासनातही आपली एक वेगळी आणि तितकीच प्रभावी छाप सोडली. जागतिक क्रीडा राजकारणात आणि व्यवस्थापनात त्यांचे वजन प्रचंड होते. सप्टेंबर २०२४ पासून ते 'आशिया ऑलिम्पिक परिषद' (OCA) चे पूर्णवेळ अध्यक्ष म्हणून कार्यरत होते, तर त्यापूर्वी २०२१ पासून त्यांनी या परिषदेचे कार्यवाहक अध्यक्ष म्हणून जबाबदारी यशस्वीपणे सांभाळली होती. तत्पूर्वी, १९९१ ते २०१५ या तब्बल २४ वर्षांच्या प्रदीर्घ काळात त्यांनी 'ओसीए'चे महासचिव म्हणून आशियाई क्रीडा क्षेत्राला दिशा देण्याचे मोठे काम केले.
आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समिती आणि भारताचे प्रतिनिधित्व
रणधीर सिंग यांचे क्रीडा क्षेत्रातील ज्ञान आणि अनुभव लक्षात घेऊन आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीने (IOC) देखील त्यांना मानाचे स्थान दिले होते. २००१ ते २०१४ या काळात ते 'आयओसी'चे सक्रिय सदस्य होते, तर २०१४ नंतर त्यांच्या कार्याचा गौरव करत त्यांना मानद सदस्यत्व (Honorary Membership) बहाल करण्यात आले होते. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताची बाजू भक्कमपणे मांडणारे ते एक हुशार आणि मुत्सद्दी क्रीडा प्रशासक म्हणून ओळखले जात.
भारतीय ऑलिम्पिक संघटनेचे २५ वर्षे सारथ्य आणि 'कॉमनवेल्थ २०१०' चे शिल्पकार
देशांतर्गत क्रीडा व्यवस्थापनाचा विचार केला तर राजा रणधीर सिंग यांचे योगदान अतुलनीय होते. १९८७ ते २०१२ अशा सलग २५ वर्षांच्या प्रदीर्घ कालावधीसाठी त्यांनी 'भारतीय ऑलिम्पिक संघटना' (IOA) चे महासचिव म्हणून धुरा सांभाळली. याशिवाय 'भारतीय क्रीडा प्राधिकरण' (SAI) च्या गव्हर्निंग बोर्डावरही त्यांनी दीर्घकाळ मोलाचे काम केले. २०१० मध्ये दिल्लीत झालेल्या ऐतिहासिक 'राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांचे' (Commonwealth Games) आयोजन भारताला मिळवून देण्यात रणधीर सिंग यांनी पडद्यामागून अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. या स्पर्धेच्या आयोजन समितीचे ते उपाध्यक्ष देखील होते.
नॅशनल रायफल असोसिएशनकडून अधिकृत घोषणा
रणधीर सिंग यांच्या निधनाची अधिकृत माहिती भारतीय राष्ट्रीय रायफल संघटनेचे (NRAI) सचिव राजीव भाटिया यांनी दिली. 'पीटीआय' या वृत्तसंस्थेशी बोलताना ते भावूक झाले आणि म्हणाले, “अत्यंत जड अंतःकरणाने आम्ही राजा रणधीर सिंग यांच्या निधनाची बातमी देत आहोत. क्रीडा जगतातील एका महान पर्वाचा अंत झाला आहे.” त्यांच्या जाण्याने भारताने एक उत्कृष्ट खेळाडू आणि तितकाच मार्गदर्शक प्रशासक गमावला असून, देशभरातील क्रीडाप्रेमी आणि खेळाडूंकडून त्यांना श्रद्धांजली वाहण्यात येत आहे.