वाशिंग्टन : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी जागतिक दहशतवादाविरुद्धच्या लढाईत एका मोठ्या आणि ऐतिहासिक यशाची घोषणा केली आहे. इस्लामिक स्टेट (ISIS) या कुख्यात दहशतवादी संघटनेचा जागतिक स्तरावरील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वोच्च नेता, अबू-बिलाल अल-मिनुकी (Who Was Abu-Bilal al-Minuki) याला कंठस्नान घालण्यात आले आहे. अमेरिका आणि नायजेरियाच्या लष्कराने अतिशय गुप्तपणे आणि अचूक समन्वय साधून ही संयुक्त मोहीम फत्ते केली. 'ट्रुथ सोशल' या त्यांच्या अधिकृत प्लॅटफॉर्मवर माहिती देताना ट्रम्प यांनी या कारवाईला जगातील सर्वात सक्रिय आणि धोकादायक दहशतवाद्याला संपवण्यासाठी आखलेले 'अतिशय गुंतागुंतीचे आणि अत्यंत काळजीपूर्वक नियोजन केलेले मिशन' असे संबोधले आहे.
कोण होता अल-मिनुकी आणि कशी झाली त्याची सुरुवात?
अबू-बिलाल अल-मिनुकी (Who Was Abu-Bilal al-Minuki) याचा जन्म १९८२ मध्ये नायजेरियातील बोर्नो प्रांतात असलेल्या मैनोक (Mainok) येथे झाला होता. सुरुवातीच्या काळात तो लेक चाड खोरे आणि साहेल प्रदेशातील स्थानिक दहशतवादी गटांमध्ये सक्रिय होता. त्यानंतर तो बोको हराम (Boko Haram) या संघटनेतून फुटून निघालेल्या आणि आयएसआयएसशी (ISIS) हातमिळवणी केलेल्या 'इस्लामिक स्टेट वेस्ट आफ्रिका प्रोव्हिन्स' (ISWAP) या गटामध्ये सामील झाला. जिथे सरकारचे नियंत्रण कमी आहे अशा अशांत प्रदेशांमध्ये आयएसआयएसचे जाळे पसरवण्यामध्ये आणि संघटनेची आर्थिक बाजू भक्कम करण्यामध्ये त्याने अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. गुप्तचर संस्था आणि दहशतवादविरोधी अहवालांनुसार, अल-मिनुकी हा केवळ एक सामान्य दहशतवादी नव्हता, तर तो आयएसआयएसच्या 'जनरल डायरेक्टरेट ऑफ प्रोव्हिन्सेस' (GDP) या आंतरराष्ट्रीय शाखांवर नियंत्रण ठेवणाऱ्या महत्त्वाच्या विभागाचा वरिष्ठ अधिकारी होता. याशिवाय, आफ्रिकेतील दहशतवादी कारवाया आणि आर्थिक रसद पुरवणाऱ्या 'अल-फुरकान ऑफिस'शीही तो थेट जोडलेला होता. साहेल आणि लेक चाड भागातील अनेक देशांमध्ये दहशतवाद्यांना शस्त्रे-रसद पुरवणे, त्यांच्या कारवायांचे थेट नियोजन करणे आणि आयएसआयएसचा प्रभाव वाढवणे ही त्याची मुख्य जबाबदारी होती.
अमेरिकेकडून 'जागतिक दहशतवादी' म्हणून घोषित
त्याच्या वाढत्या दहशतवादी कारवाया आणि त्यांना मिळणारी आर्थिक रसद रोखण्यासाठी अमेरिकेने जून २०२३ मध्ये 'एक्झिक्युटिव्ह ऑर्डर १३२२४' अंतर्गत अल-मिनुकीला 'विशेष नियुक्त जागतिक दहशतवादी' (SDGT) म्हणून घोषित केले होते. आफ्रिकेत आयएसआयएसचे जाळे अधिक मजबूत करणे आणि संघटनेचे जागतिक स्तरावर नेतृत्व करणे, असे गंभीर आरोप अमेरिकेच्या तपास यंत्रणांनी त्याच्यावर ठेवले होते. तो अत्यंत जहाल आणि कट्टर विचारसरणीचा दहशतवादी म्हणून ओळखला जात असे आणि याच भागात सक्रिय असलेल्या इतर प्रतिस्पर्धी दहशतवादी गटांच्या नेत्यांसोबतही त्याचे मोठे वाद होते.
मृत्यूबाबतचे जुने दावे आणि आताची अंतिम कारवाई
या कुख्यात दहशतवाद्याच्या मृत्यूबाबत यापूर्वीही अनेक उलटसुलट बातम्या आल्या होत्या. २०२४ च्या सुरुवातीला नायजेरियन लष्कराने एका दहशतवादविरोधी मोहिमेत तो मारला गेल्याचा दावा केला होता. मात्र, राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या ताज्या घोषणेवरून हे स्पष्ट होते की, २०२६ मध्ये अमेरिका आणि नायजेरियाच्या गुप्तचर यंत्रणांनी केलेल्या एका वेगळ्या आणि अत्यंत हाय-प्रोफाईल मोहिमेत त्याच्या खऱ्या ओळखीची आणि खात्म्याची अंतिम पुष्टी करण्यात आली आहे. आफ्रिकेत लपून तो जगभर दहशतवाद पसरवण्याचे कट रचत होता. ट्रम्प यांनी आपल्या घोषणेचा शेवट करताना स्पष्ट शब्दांत ठणकावून सांगितले की, "तो आता आफ्रिकेतील जनतेला घाबरवू शकणार नाही, किंवा अमेरिकन नागरिकांवर हल्ले करण्याचे कट रचू शकणार नाही."