नवी दिल्ली: मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांनी आज विधान परिषद सदस्यपदाचा राजीनामा दिला. यापूर्वी ते राज्यसभेवर निवडून आले होते. मात्र, बिहारचे मुख्यमंत्री कोण होणार, याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत घोषणा झालेली नाही. याबाबत जोरदार चर्चा सुरू आहे.
नितीश कुमार यांचे निकटवर्ती काही काळापासून घटनात्मक तरतुदींचा हवाला देत असे संकेत देत आहेत की, विधानसभेचे किंवा विधान परिषदेचे सदस्यपद सोडल्यानंतरही एखादी व्यक्ती सहा महिने मुख्यमंत्रीपदी राहू शकते. ज्येष्ठ मंत्री श्रवण कुमार यांच्यासारख्या नेत्यांच्या अशा विधानांमुळे या अटकळांना आणखी खतपाणी मिळाले आहे. राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीमध्ये (एनडीए) मुख्यमंत्रीपदासाठी अंतर्गत संघर्ष होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. भाजपपेक्षा जेडीयूकडे केवळ चार आमदार कमी असल्याने, भाजप आपल्या मित्रपक्षाकडे नेतृत्व सहजपणे सोपवण्याच्या मनःस्थितीत दिसत नाही.
१४ एप्रिलनंतर नेतृत्वबदल होण्याची शक्यता
मात्र, एनडीएच्या सूत्रांनुसार, पुढील महिन्याच्या सुरुवातीला राज्यसभेचे सदस्य म्हणून शपथ घेण्याची शक्यता असलेले नितीश कुमार जास्त काळ सत्तेत राहणार नाहीत. त्यांच्या मते, हिंदू पंचांगानुसार अशुभ मानल्या जाणाऱ्या खर्मस महिन्यानंतरच (१४ एप्रिलपर्यंत) नेतृत्वबदल शक्य आहे. भाजपच्या गोटात आपल्या पहिल्या मुख्यमंत्र्याच्या शक्यतेबद्दल उत्साहाचे वातावरण आहे.
सम्राट चौधरी आणि नित्यानंद राय यांच्या नावांची चर्चा
या प्रमुख हिंदी भाषिक राज्यात जवळपास दोन दशकांपासून सत्तेत भागीदार असूनही, भाजपला अद्याप मुख्यमंत्रीपद मिळवता आलेले नाही. उपमुख्यमंत्री सम्राट चौधरी, ज्यांच्याकडे गृहखातेदेखील आहे, त्यांना मुख्यमंत्रीपदाचे संभाव्य दावेदार म्हणून पाहिले जात आहे. चौधरी हे राज्यातील एक प्रभावशाली इतर मागासवर्गीय (ओबीसी) समुदाय असलेल्या कोइरी समाजाचे आहेत आणि ते आतापर्यंत कोणत्याही एका पक्षाशी कायमस्वरूपी संलग्न राहिलेले नाहीत. याउलट, यादव समाज लालू प्रसाद यांच्या राष्ट्रीय जनता दलाचा (आरजेडी) कट्टर समर्थक मानला जातो, तर कुर्मी समाज दीर्घकाळापासून नितीश कुमार यांना आपला नेता मानत आला आहे.
सम्राट चौधरी यांच्या व्यतिरिक्त, भाजपचे माजी प्रदेशाध्यक्ष आणि सध्या केंद्रीय गृह राज्यमंत्री असलेले नित्यानंद राय यांच्या नावाचीही चर्चा होत आहे. त्यांना केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांचा पाठिंबा असल्याचे मानले जाते. काही वरिष्ठ भाजप नेत्यांच्या मते, सम्राट चौधरी यांना राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघात तितकासा पाठिंबा नसेल, कारण २०१७ मध्ये भाजपमध्ये सामील होण्यापूर्वी त्यांनी जवळपास दोन दशके राष्ट्रीय जनता दल (आरजेडी) आणि जनता दल (जेडीयू) मध्ये घालवली होती.
आमदारांच्या बैठकीत नव्या मुख्यमंत्र्यांची निवड
पक्षाच्या सूत्रांनुसार, नवीन मुख्यमंत्र्यांची निवड आमदारांच्या बैठकीत केली जाईल, परंतु अंतिम निर्णय दिल्लीतील नेतृत्व घेईल. राजस्थानचे उदाहरण दिले जात आहे, जिथे पहिल्यांदाच आमदार झालेल्या भजनलाल शर्मा यांची मुख्यमंत्रीपदी नियुक्ती झाली. दरम्यान, जेडीयूच्या सूत्रांनुसार, ते नवीन सरकारमध्ये 'न्याय्य वाटा' मिळण्यावर आग्रह धरतील. याशिवाय, नुकतेच पक्षात सामील झालेले नितीश कुमार यांचे पुत्र निशांत कुमार यांच्या नावाचा उपमुख्यमंत्रीपदासाठी विचार केला जाऊ शकतो.