मुंबई : ऑस्ट्रेलिया मधील पश्चिम भागात अलीकडे एक विलक्षण नैसर्गिक घटना पाहायला मिळाली. २७ मार्च रोजी शार्क बे आणि पिलबारा परिसरात आकाश अचानक गडद लाल रंगाचे दिसू लागले. हा दृश्य इतका वेगळा होता की अनेकांना तो एखाद्या sci - fi चित्रपटातील सीन असल्यासारखा भासला.
चक्रीवादळामुळे बदललं आकाशाचं रूप
ही घटना चक्रीवादळ नरेल मुळे घडली. या शक्तिशाली वादळाने किनाऱ्याकडे सरकत असताना प्रचंड वेगाने वारे वाहू लागले. या वाऱ्यांनी ऑस्ट्रेलियाच्या वाळवंटी भागातील मोठ्या प्रमाणातील धूळ हवेत उचलली. या धुळीत लोहयुक्त कण मोठ्या प्रमाणात असल्याने वातावरणात एक लालसर, किरमिजी छटा निर्माण झाली. त्यामुळे पूर्ण आकाशच रक्तासारखे लाल दिसू लागले.
आकाश लाल का दिसलं? विज्ञान काय सांगतं
सामान्यतः आकाश निळे दिसते कारण रेले विखुरण या प्रक्रियेमुळे निळ्या प्रकाशाचे जास्त विखुरण होते.मात्र या घटनेत हवेत मोठ्या प्रमाणात धूळकण असल्याने स्कॅटरिंग झाली. या प्रक्रियेत मोठे कण निळा-हिरवा प्रकाश अडवतात आणि लाल रंगाची तरंगलांबी पुढे जाऊ देतात. विशेष म्हणजे या धुळीत असलेले आयर्न ऑक्साइड (हेमॅटाइट) नैसर्गिकरित्या लाल रंग परावर्तित करते. त्यामुळे आकाशाचा रंग अधिक गडद लाल दिसू लागले.
इतिहासातील दुर्मिळ हवामान घटना
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, हे चक्रीवादळ अत्यंत दुर्मिळ प्रकारात मोडते. ऑस्ट्रेलियाच्या वेगवेगळ्या किनारपट्ट्यांवर प्रभाव टाकणाऱ्या अशा वादळांची संख्या अत्यंत कमी आहे. वादळाने ताशी १२५ किमीपेक्षा अधिक वेगाने वारे वाहिले आणि मुसळधार पावसासह मोठा परिणाम घडवला.
धुळीच्या वादळांचे धोके
या सुंदर दिसणाऱ्या दृश्यामागे गंभीर धोकेही दडलेले आहेत.
हवेची गुणवत्ता अत्यंत खराब होऊ शकते
श्वसनाच्या समस्या वाढू शकतात
वाहतुकीत अडथळे निर्माण होतात
तज्ज्ञांच्या मते, हवामान बदलामुळे भविष्यात अशा धुळीच्या आणि तीव्र वादळांच्या घटना वाढण्याची शक्यता आहे.
नैसर्गिक चमत्कार की इशारा?
ऑस्ट्रेलियातील लाल आकाशाने जगभराचे लक्ष वेधले असले, तरी ही घटना केवळ निसर्गाचा चमत्कार नसून हवामानातील बदलांचे संकेतही देणारी आहे. त्यामुळे अशा घटनांकडे केवळ कुतूहल म्हणून नव्हे, तर पर्यावरणाच्या दृष्टीनेही गांभीर्याने पाहण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आह