नवी दिल्ली : भारताच्या ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनानिमित्त सोमवार २६ जानेवारी २०२६ रोजी राजधानी नवी दिल्लीत कर्तव्य पथावर परेड अर्थात संचलन होणार आहे. या परेडच्या माध्यमातून देशाचे सामर्थ्य, समृद्ध सांस्कृतिक वारसा, प्रगती, लष्करी पराक्रम यांचे प्रतिबिंब दिसेल.
यंदाच्या परेडमध्ये भैरव लाईट कमांडो बटालियनचे पदार्पण होणार आहे. परेडमध्ये रिमाउंट अँड व्हेटर्नरी कॉर्प्सने प्रशिक्षित केलेली प्राण्यांची तुकडी दिसेल. ऑपरेशन सिंदूर आणि भारताच्या वाढत्या लष्करी सामर्थ्याची झलक दिसेल. 'स्वातंत्र्याचा मंत्र : वंदे मातरम् आणि समृद्धीचा मंत्र : आत्मनिर्भर भारत ' या संकल्पनेअंतर्गत कर्तव्य पथावर ३० चित्ररथ आणि अनेक सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे सादरीकरण होणार आहे. आसामची टेराकोटा कला, मणिपूरची कृषी प्रगती आणि हिमाचल प्रदेशची देवभूमी म्हणून असलेली ओळख यासह राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांकडून १७ चित्ररथांचे आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे सादरीकरण होईल. तसेच केंद्र सरकारच्या अखत्यारितील विविध विभागांशी संबंधित अशा १३ चित्ररथांचे आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे सादरीकरण होईल. बंकिमचंद्र चटर्जींची रचना असलेले भारताचे राष्ट्रीय गीत 'वंदे मातरम्' ला दिडशे वर्ष झाल्याच्या निमित्ताने केंद्र सरकारचे सांस्कृतिक मंत्रालय विशेष चित्ररथ घेऊन परेडमध्ये सहभागी होणार आहे. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू या कार्यक्रमाची पाहणी करतील.
चित्ररथांच्या माध्यमातून भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीचे, सांस्कृतिक विविधतेचे आणि विविध क्षेत्रांमधील स्वावलंबनाकडे होणाऱ्या प्रगतीचे दृश्य वर्णन सादर केले जाईल. या चित्ररथात भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीचा वारसा, सांस्कृतिक विविधता आणि समकालीन कामगिरीचे मिश्रण सादर केले जाईल, ज्यामध्ये हस्तकला आणि लोक परंपरांपासून ते स्वावलंबन, नवोन्मेष, संरक्षण तयारी आणि राष्ट्र उभारणी उपक्रमांपर्यंतच्या विषयांचा समावेश असेल.
परेडमध्ये सैनिकांच्या तुकड्या सहभागी होतील. लष्करी बँड पथके आकर्षक धून वाजवत परेडमध्ये सहभागी होतील. तसेच परेडमधून ऑपरेशन सिंदूर आणि भारताच्या वाढत्या लष्करी सामर्थ्याची झलक दिसेल. सैन्याच्या तिन्ही दलांमधील समन्वय दाखवला जाईल.
प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला , राष्ट्रपती मुर्मू रविवार, २५ जानेवारी रोजी राष्ट्राला संबोधित करतील. हे भाषण देशभरातील संपूर्ण आकाशवाणी नेटवर्कवर संध्याकाळी ७ वाजता प्रसारित केले जाईल आणि सर्व दूरदर्शन वाहिन्यांवर हिंदीमध्ये प्रसारित केले जाईल, त्यानंतर इंग्रजी आवृत्ती प्रसारित केली जाईल. त्यानंतर संध्याकाळी दूरदर्शन आणि आकाशवाणीच्या प्रादेशिक नेटवर्कवर प्रादेशिक भाषेतील प्रसारणे प्रसारित केली जातील.
युरोपियन कौन्सिलचे प्रेसिडेंट अँटोनियो कोस्टा आणि युरोपियन युनियनच्या प्रेसिडेंट उर्सुला वॉन डेर लेयन हे २०२६ च्या प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडसाठी प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित राहतील. परंपरेनुसार, राष्ट्रध्वज फडकवला जाईल, त्यानंतर राष्ट्रगीत आणि स्वदेशी १०५-मिमी लाईट फील्ड गन वापरून २१ तोफांची सलामी दिली जाईल. दरवर्षीप्रमाणे, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या राष्ट्रीय युद्ध स्मारकाला भेट देऊन लाल किल्ल्यावर येतील. राष्ट्रपती, विशेष आणि पंतप्रधान आणि इतर मान्यवर आदी मान्यवरांच्या उपस्थितीत परेड होणार आहे.
जागतिक अॅथलेटिक पॅरा चॅम्पियनशिपचे विजेते, नैसर्गिक शेती करणारे शेतकरी, पीएम स्माइल योजनेअंतर्गत पुनर्वसन केलेले ट्रान्सजेंडर आणि भिकारी, गगनयान, चांद्रयान इत्यादी अलीकडील इस्रो मोहिमांमध्ये सहभागी असलेले सर्वोत्तम कामगिरी करणारे शास्त्रज्ञ/तांत्रिक व्यक्ती, राष्ट्रीय हरित हायड्रोजन मिशनमध्ये SIGHT (स्ट्रॅटेजिक इंटरव्हेंशन फॉर ग्रीन हायड्रोजन ट्रान्झिशन) कार्यक्रमांतर्गत हायड्रोजन उत्पादन आणि इलेक्ट्रोलायझर उत्पादनासाठी प्रोत्साहन मिळालेल्या कंपन्यांचे प्रमुख/सीईओ आणि प्रमुख प्रकल्पांमध्ये काम करणारे डीआरडीओचे सर्वोत्तम कामगिरी करणारे शास्त्रज्ञ/तांत्रिक व्यक्ती आदी दहा हजार मान्यवर पाहुण्यांना परेड बघण्यासाठी आमंत्रित करण्यात आले आहे.
खबरदारीचा उपाय म्हणून प्रजासत्ताक दिनाच्या पार्श्वभूमीवर देशभर कडेकोट बंदोबस्त ठेवला आहे. महत्त्वाच्या तसेच संवेदनशील ठिकाणी कसून तपासणी सुरू आहे. ठिकठिकाणी सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांद्वारे घडामोडींवर लक्ष ठेवले जाईल. परेड मार्गावर १,००० हून अधिक हाय-डेफिनिशन सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवण्यात आले आहेत आणि रिअल-टाइम मॉनिटरिंगसाठी फेशियल रेकग्निशन सिस्टम पण सक्रीय केली आहे. दिल्ली पोलीस संभाव्य धोके शोधून त्या विरोधात कारवाईसाठी AI चा वापर करणार आहेत. दिल्लीत ठिकठिकाणी सीसीटीव्ही नियंत्रण कक्षांची स्थापना केली आहे. दिल्ली पोलीस, निमलष्करी दल आणि विशेष युनिट्सचा समावेश असलेले बहुस्तरीय सुरक्षा ग्रिड चोख बंदोबस्त ठेवणार आहे. कर्तव्य पथ आणि लगतच्या भागात वाहतूक निर्बंध आणि नियंत्रित क्षेत्रे लागू केली जातील, नागरिकांसाठी सूचना जारी केल्या जातील. दिल्ली मेट्रो तसेच दिल्लीतील रस्ते मार्गांवरील वाहतुकीत बदल केला जाईल. या बदलांच्या सूचना जारी करण्यात आल्या आहेत.
परेड सकाळी साडेनऊ वाजता सुरू होईल, ज्याचे लाईव्ह टेलिव्हिजन कव्हरेज सकाळी साडेदहा वाजता सुरू होईल. प्रवेशद्वार सकाळी ७ वाजता उघडतील. २९ भारतीय हवाई दलाच्या विमानांच्या फ्लायपास्टने उत्सवाचा समारोप होईल. उल्लेखनीय म्हणजे, या वर्षी भारतीय हवाई दल (IAF) प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडमध्ये "सिंदूर" फॉर्मेशन दाखवेल. या फॉर्मेशनमध्ये दोन राफेल जेट, दोन SU-३० विमान, दोन मिग-२९ लढाऊ विमान आणि एक जग्वार लढाऊ विमान असेल. तर अडीच हजार सांस्कृतिक कलाकार कर्तव्य पथावर सादरीकरण करतील.
पहिल्यांदाच, भारतीय सैन्याच्या रिमाउंट अँड व्हेटर्नरी कॉर्प्सने प्रशिक्षित केलेल्या प्राण्यांची तुकडी परेडमध्ये सहभागी होणार आहे. यात दोन बॅक्ट्रियन उंट, चार झंस्कर घोडे, चार राप्टर, दहा भारतीय जातीचे लष्करी कुत्रे आणि आधीच सेवेत असलेले सहा पारंपारिक लष्करी कुत्रे असतील, जे लडाख आणि सियाचीन सारख्या अत्यंत उंच प्रदेशात प्रभावी कामगिरी करतात. डीआरडीओ लांब पल्ल्याचे जहाजविरोधी हायपरसोनिक क्षेपणास्त्र, पाणबुडी विरोधी क्षेपणास्त्र तसेच आधुनिक नौदल तंत्रज्ञानाचे सादरीकरण करणार आहे. अग्निवीर भारतीय हवाई दलाच्या मार्चिंग बँडचा भाग म्हणून सहभागी होतील. प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडमध्ये महिला अग्निवीर बँड सादरीकरणात भाग घेणार आहेत. एकूण ६६ अग्निवीर परेडमध्ये सहभागी होणार आहेत. यातील नऊ अग्निवीर वाद्यवृंद पथकात असतील.
परेडनंतर, २६ ते ३१ जानेवारी दरम्यान लाल किल्ल्यावर 'भारत पर्व' हा सांस्कृतिक सोहळा रंगणार आहे. यात देशाचा समृद्ध सांस्कृतिक वारसा बघायला मिळेल. प्रजासत्ताक दिनाशी संबंधित फोटो, व्हिडीओ बघता येतील. प्रादेशिक पाककृती, हस्तकला, सांस्कृतिक सादरीकरणे यांचा आनंद घेता येईल. प्रजासत्ताक दिन सोहळ्याचा समारोप २८ जानेवारी रोजी होणार आहे.