रोखीपेक्षा डिजिटलला पसंती

एका वर्षात २,३६० एटीएमना टाळे

एटीएम बंद करण्यात खासगी बँका आघाडीवर

नवी दिल्ली : डिजिटल पेमेंटच्या वाढत्या लोकप्रियतेमुळे आता एटीएमचा वापर कमी होत आहे. याचा थेट परिणाम देशभरातील ऑटोमेटेड टेलर मशीनच्या संख्येवर झाला आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या 'ट्रेंड अँड प्रोग्रेस ऑफ बँकिंग इन इंडिया' अहवालानुसार, आर्थिक वर्ष २०२५ मध्ये देशातील एकूण एटीएमची संख्या २,३६० युनिट्सनी कमी झाली आहे.

३१ मार्च २०२५ पर्यंत देशातील एकूण एटीएमची संख्या २,५१,०५७ राहिली, तर मागील वर्षी (आर्थिक वर्ष २०२४) हा आकडा २,५३,४१७ होता. आरबीआयने सांगितले की, ग्राहक दैनंदिन व्यवहारांसाठी रोख रक्कम काढण्याऐवजी डिजिटल माध्यमांचा अधिक वापर करत आहेत, ज्यामुळे एटीएमची गरज कमी झाली आहे.

खासगी बँकांनी सर्वाधिक एटीएम बंद केले

•  एटीएम बंद करण्यामध्ये खासगी क्षेत्रातील बँका आघाडीवर राहिल्या. त्यांच्या एटीएमची संख्या ७९,८८४ वरून ७७,११७ पर्यंत कमी झाली, जी सर्वात वेगवान घट आहे. तर सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचे नेटवर्क अजूनही सर्वात मोठे आहे, परंतु त्यांची संख्याही कमी झाली आहे. ती १,३४,६९४ वरून १,३३,५४४ पर्यंत कमी झाली.


•  आरबीआयने सांगितले की, सार्वजनिक आणि खासगी दोन्ही बँकांनी शहरांमध्ये असलेले त्यांचे ऑफ-साइट एटीएम (जे बँक शाखेशी संलग्न नसतात) बंद केले आहेत. जिथे बँकेच्या मालकीच्या एटीएमची संख्या कमी झाली, तिथे स्वतंत्रपणे चालवल्या जाणाऱ्या व्हाईट-लेबल एटीएमच्या संख्येत वाढ झाली आहे. ही संख्या ३४,६०२ वरून ३६,२१६ झाली आहे.


•  दरम्यान, एटीएमची संख्या कमी झाली असली तरीही बँकांच्या एकूण शाखा वाढल्या आहेत. ३१ मार्च २०२५ पर्यंत देशातील एकूण शाखांची संख्या १.६४ लाख झाली आहे, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत २.८% जास्त आहे.


•  सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका या विस्तारात आघाडीवर राहिल्या. नवीन शाखा उघडण्यात सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचा वाटा वाढला, तर खासगी बँकांचा वाटा मागील वर्षाच्या ६७.३% वरून ५१.८% पर्यंत कमी झाला.