नागपूर: नागपूर महानगरपालिकेच्या आगामी निवडणुकीसाठी प्रशासकीय हालचालींना वेग आला आहे. मनपा आयुक्त अभिजित चौधरी यांनी आज पत्रकार परिषदेत निवडणुकीच्या तयारीचा सविस्तर आढावा घेतला. यावेळी त्यांनी १५१ सदस्यांसाठी होणाऱ्या या निवडणुकीत पारदर्शकता राखण्यासाठी आणि बोगस मतदान रोखण्यासाठी प्रशासनाने कंबर कसल्याचे स्पष्ट केले.
निवडणूक प्रक्रिया आणि तयारी
आगामी निवडणूक ही १५१ जागांसाठी होणार असून, यासाठी अंदाजे २१०० ते ३००० मतदान केंद्रे असण्याची शक्यता आहे. या मतदान केंद्रांची अंतिम यादी येत्या २० तारखेला जाहीर करण्यात येईल, असे आयुक्तांनी सांगितले. विधानसभेच्या मतदार यादीनुसारच महापालिकेची मतदार यादी ग्राह्य धरली जाणार आहे. सध्या ईव्हीएम (EVM) मशीन्स प्राप्त झाल्या नसल्या तरी, प्रत्येक मतदान केंद्रावर ३ बॅलेट युनिट लागतील, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
९५ हजार दुबार मतदार रडारवर
निवडणुकीतील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे दुबार मतदारांचा (Duplicate Voters). नागपूर शहरात तब्बल ९५ हजार दुबार मतदार आढळून आले आहेत. यावर तोडगा काढण्यासाठी आयोगाकडून एक स्वतंत्र यादी मनपाला प्राप्त झाली आहे. याबाबत माहिती देताना आयुक्त चौधरी म्हणाले, "दुबार मतदारांची यादी आमच्याकडे असून फोटोद्वारे त्यांचे व्हेरिफिकेशन (Verification) केले जाईल. संबंधित मतदाराला कोणत्याही एकाच केंद्रावर मतदान करण्याची परवानगी असेल. त्यांच्याकडून तसा फॉर्म भरून घेतला जाईल, जेणेकरून ते दुसऱ्या ठिकाणी मतदान करू शकणार नाहीत." प्रशासनाच्या या पवित्र्यामुळे बोगस मतदानाला आळा बसणार आहे.
खर्च मर्यादा आणि सोशल मीडिया
यंदाच्या निवडणुकीत उमेदवारांसाठी खर्चाची मर्यादा १५ लाख रुपये निश्चित करण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे, सध्याच्या डिजिटल युगात सोशल मीडियावरून होणाऱ्या प्रचारावरही आयोगाचे लक्ष असणार आहे. सोशल मीडियावरील प्रचारासाठी होणारा खर्च उमेदवाराच्या एकूण निवडणूक खर्चात जोडला जाईल, असे स्पष्ट संकेत आयुक्तांनी दिले आहेत.
आरक्षण आणि कायदेशीर बाबी
ही संपूर्ण निवडणूक प्रक्रिया न्यायालयाच्या निर्णयाला अधीन राहून पार पडणार आहे. नागपूर महानगरपालिकेत सध्या आरक्षणाची मर्यादा ५० टक्क्यांच्या वर गेली आहे (Crossed 50% reservation limit). मात्र, याबाबत निवडणूक आयोगाकडून अद्याप कोणतीही स्पष्ट सूचना किंवा माहिती आली नसल्याचे आयुक्तांनी सांगितले.
आचारसंहिता आणि इतर निर्बंध
निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर शहरात आचारसंहितेची कडक अंमलबजावणी सुरू झाली आहे. आचारसंहितेचा भंग करणारे होर्डिंग्स आणि बॅनर्स काल सायंकाळपासूनच हटवण्याचे काम वेगाने सुरू आहे. दरम्यान, विधानसभेप्रमाणे ज्येष्ठ नागरिकांना 'घरी बसून मतदान' (Vote from Home) करण्याची सुविधा मिळणार की नाही, याबाबत आयोगाकडून अद्याप कोणतीही सूचना प्राप्त झालेली नाही. त्यामुळे तूर्तास तरी मतदारांना मतदान केंद्रावर जाऊनच हक्क बजावावा लागेल, असे दिसते.