मुंबई:आरबीआयच्या नव्या आकडेवारीनुसार १७ ऑक्टोबरपर्यंत परदेशी चलनसाठा नव्या उच्चांकावर पोहोचला आहे. आठवड्यात भारताचा परकीय चलन साठा (Foreign Exchange Reserves) ४.५ अब्ज डॉलर्सने वाढून ७०२.२८० अब्ज डॉलर्सवर पोहोचला आहे असे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने त्यांच्या ताज्या 'साप्ताहिक सांख्यिकी पुरवणी' मध्ये म्हटले आहे. देशाचा परकीय चलन साठा सप्टेंबर २०२४ मध्ये ७०४.८९ अब्ज डॉलर्सच्या त्याच्या सर्वकालीन उच्चांकाच्या (All time High)जवळ पोहोचला.या आठवड्यात, परकीय चलन साठ्याचा सर्वात मोठा घटक असलेला भारताचा परकीय चलन मालमत्ता (FCA) १.६९२ अब्ज डॉलर्सने कमी होऊन ५७०.४११ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचला आहे.आरबीआयच्या ताज्या आकडेवारीनुसार, सोन्याचा साठा सध्या १०८.५४६ अब्ज डॉलर्सवर आहे, जो मागील आठवड्यापेक्षा ६.१८१ अब्ज डॉलर्सने जास्त आहे. अलीकडच्या काही महिन्यांत, कदाचित वाढत्या जागतिक अनिश्चिततेमुळे, सुरक्षित-निवासी मालमत्तेच्या सोन्याच्या किमतीत तीव्र वाढ झाली आहे.
ताज्या चलनविषयक धोरण आढावा बैठकीनंतर आरबीआयचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा म्हणाले होते की परकीय चलन भांडार ११ महिन्यांहून अधिक काळाच्या वस्तू आयातीसाठी पुरेसे आहे. याचा उच्चार त्यांनी आरबीआयच्या पतधोरण समितीची बैठक संपल्यानंतरही प्रसारमाध्यमांसमोर केला होता. एकूणच, भारताचे बाह्य क्षेत्र अजूनही लवचिक आहे आणि आरबीआयला त्याच्या बाह्य जबाबदाऱ्या आरामात पूर्ण करण्याचा विश्वास वाटतो.
आर्थिक वर्ष २०२२ मध्ये ७१ अब्ज डॉलर्सच्या एकत्रित घटीच्या तुलनेत आर्थिक वर्ष २०२३ मध्ये, भारताने आपल्या परकीय चलन साठ्यात सुमारे ५८ अब्ज डॉलर्सची भर घातली. आर्थिक वर्ष २०२४ मध्ये परकीय चलनसाठा २० अब्ज डॉलर्सपेक्षा थोडा जास्त वाढला असून आर्थिक वर्ष २०२५ मध्ये आतापर्यंत, परकीय चलन भांडारात एकत्रितपणे सुमारे ५३ अब्ज डॉलर्सची वाढ झाली आहे, असे आकडेवारीवरून दिसून येते.
परकीय चलन साठा किंवा परकीय चलन साठा ही देशाच्या मध्यवर्ती बँकेकडे किंवा चलन प्राधिकरणाकडे असलेली मालमत्ता आहे, प्रामुख्याने अमेरिकन डॉलरसारख्या राखीव चलनांमध्ये, ज्यामध्ये युरो, जपानी येन आणि पाउंड स्टर्लिंगमध्ये लहान भाग असतात.
रुपयाचे प्रचंड अवमूल्यन (Devaluation) रोखण्यासाठी आरबीआय अनेकदा तरलता व्यवस्थापित करून हस्तक्षेप करते, ज्यामध्ये डॉलर्स विकणे समाविष्ट आहे. जेव्हा रुपया मजबूत असतो तेव्हा आरबीआय धोरणात्मकरित्या डॉलर्स खरेदी करते आणि जेव्हा तो कमकुवत होतो तेव्हा विक्री करते. आरबीआयच्या हस्तक्षेपामुळे चलनांचे मूल्यांकन नियंत्रित राहते.