प्रतिनिधी:भारतीय अर्थव्यवस्थेला आव्हान देणारे डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एच-१बी व्हिसा शुल्क १००००० डॉलर्सपर्यंत वाढवण्याच्या ताज्या निर्णयामुळे भारताविरुद्धचे संरक्षणवादी अडथळे (Protectionist Barriers) वाढले आहेत असे नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या सि स्टीमॅटिक्स रिसर्चच्या अहवालात म्हटले आहे. अहवालात म्हटले आहे की, ट्रम्प यांच्या निर्णयामुळे व्यापारी व्यापार तूट ओलांडून भारताविरुद्धच्या त्यांच्या भारतविरोधी व्यापारी आक्रमकतेचा विस्तार झाला आहे आणि भारताच्या १९० अब्ज डॉलर्सच्या सेवा निर्यात उद्योगाला एक नवीन धोका निर्माण झाला आहे.'त्यात म्हटले आहे की,'ट्रम्प यांच्या एच-१बी फायरवॉलमुळे भारताविरुद्ध अमेरिकेचे संरक्षणवाद वाढतो.अमेरिकेचे संरक्षणवाद वाढतो, भारताच्या आयटी क्षेत्राला लक्ष्य करतो आणि त्याच्या १९० अब्ज डॉलर्सच्या सेवा निर्यात उद्योगाला धोका निर्माण करतो.'
याशिवाय विशेष म्हणजे अहवालातील संशोधनात असे नमूद केले गेले आहे की ट्रम्प प्रशासनाचे नवीन एच-१बी व्हिसा निर्बंध, १००००० डॉलर्सचे मोठे शुल्क लादल्याने अमेरिका-भारत आर्थिक संबंध आणि भारताच्या मॅक्रो-फायनान्शियल स्थिरतेला पुनर्बांधणीचा धोका निर्माण होतो. हे अशा वेळी घडले आहे जेव्हा दोन्ही देशांमधील व्यापारी संबंध आधीच ताणलेले आहेत.अहवालात असेही म्हटले आहे की ट्रम्प प्रशासनाने भारतासोबतच्या संबंधात उष्ण आणि थंड रणनीती अवलंबली आहे. यापूर्वी, अमेरिकेने भारतीय वस्तूं वर २५% आयात शुल्क आणि रशियन तेल आयातीवर २५% दंड कायम ठेवला होता.
या उपाययोजनांमुळे भारत चीन-रशिया अक्षाच्या (Axis) जवळ आला होता म्हणजेच दोन्ही देशांतील जवळीक वाढली होती.एका टप्प्यावर वॉशिंग्टनकडून सामंजस्यपूर्ण संकेत मिळाले होते की पंतप्रधान मोदी आणि ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर शुभेच्छांची देवा णघेवाण केली, परंतु H-1B व्हिसावरील नवीनतम आक्रमक तेमुळे पुन्हा एकदा शक्यतांना धक्का बसला आहे असे अहवालात नमूद केले आहे. यापूर्वी भारत युएस यांच्यातील संबंध पुनः सुस्थितीत प्रस्थापित होईल असे वाटत होते मात्र या नव्या व्हिसा निर्णया मुळे भारतात भ्रमनिरास झाला आहे.व्हाईट हाऊसने या निर्णयाचे समर्थन केले आहे असा युक्तिवाद करत की H-1B व्हिसा कार्यक्रमामुळे अमेरिकन कामगारांचे वेतन कमी झाले आहे आणि नोकऱ्या विस्थापित झाल्या आहेत.त्यात असे दिसून आले आहे की अमेरिके तील परदेशी STEM कामगारांची संख्या २००० मध्ये १.२ दशलक्ष होती ती २०१९ मध्ये दुप्पट झाली आहे, तर एकूण एसटीईएम (STEM) रोजगार याच कालावधीत केवळ ४४.५ % वाढला आहे.
अहवालात असे नमूद केले आहे की भारतासाठी, त्याचे परिणाम गुंतागुंतीचे आहेत. अतिरिक्त २५% अधिभार आयात कर टाळण्यासाठी नवी दिल्लीने रशियन तेल आयातीवर अंकुश लावला तरीही, H-1B निर्बंध कायम राहण्याची अपेक्षा आहे.अहवालानुसार से वांमध्ये अशा गैर-शुल्क अडथळ्यांचा विस्तार केल्याने द्विपक्षीय संबंधांमध्ये अनिश्चितता वाढते आणि व्यापारात घर्षण वाढते. अमेरिकेसाठी, हे उपाय केवळ बाजारपेठेत प्रवेश मिळविण्यासाठी मदत म्हणून काम करू शकत नाहीत तर आर्थिक दबावाचे एक व्या पक साधन म्हणून देखील काम करू शकतात.