भारत आणि फ्रान्स यांच्यातील संरक्षण सहकार्याला नवी दिशा मिळण्याची शक्यता आहे. राफेल लढाऊ विमानांना शक्ती देणाऱ्या M88 इंजिनच्या निर्मिती आणि देखभालीसाठी भारतातच मजबूत इकोसिस्टम उभारण्याच्या हालचाली सुरू आहेत. फ्रान्सची प्रसिद्ध एरोस्पेस कंपनी सफ्रान (Safran) यासाठी भारताला सहकार्य करणार आहे. त्यामुळे भविष्यात भारताची परदेशी कंपन्यांवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या प्रयत्नांना चालना मिळू शकते.
काय आहे M88 इंजिनची योजना?
M88 हे फ्रान्सच्या राफेल लढाऊ विमानात वापरले जाणारे इंजिन आहे. सध्या या इंजिनची निर्मिती फ्रान्समध्ये केली जाते. मात्र, भारतात राफेल विमानांची संख्या वाढण्याची शक्यता लक्षात घेता इंजिनची देखभाल, दुरुस्ती आणि उत्पादनाशी संबंधित सुविधा भारतात विकसित करण्यावर भर दिला जात आहे. फ्रेंच कंपनी सफ्रानचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी ऑलिव्हियर अँड्रिएस यांनी फेब्रुवारी 2026 मध्ये भारताच्या गरजेनुसार M88 इंजिनची असेंब्ली लाइन भारतात सुरू करण्याची तयारी दर्शवली होती. मात्र, यासाठी भारतीय हवाई दलाकडून मोठ्या प्रमाणात अतिरिक्त राफेल विमानांची ऑर्डर मिळणे महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले होते.(Make In India)
https://www.prahaar.in/2026/11/17/shirdi-five-star-hotel-taj-group-to-build-a-five-star-hotel-in-shirdi-agreement-signed-in-the-presence-of-fadnavis/
हैदराबादमध्ये उभारली जाणार महत्त्वाची सुविधा
भारतासाठी या क्षेत्रातील महत्त्वाची घडामोड म्हणजे हैदराबादमध्ये M88 इंजिनच्या देखभाल, दुरुस्ती आणि ओव्हरहॉलसाठी (MRO) सुविधा उभारण्याची योजना. नोव्हेंबर 2025 मध्ये या प्रकल्पाची पायाभरणी करण्यात आली होती. या प्रकल्पासाठी 40 दशलक्ष युरोपेक्षा अधिक गुंतवणूक प्रस्तावित आहे. सुमारे 5 हजार चौरस मीटर क्षेत्रात उभारण्यात येणाऱ्या या केंद्रातून दरवर्षी 600 हून अधिक इंजिन मॉड्यूल्सची देखभाल आणि दुरुस्ती करण्याची क्षमता असेल. पूर्ण क्षमतेने सुरू झाल्यानंतर या केंद्रातून सुमारे 150 रोजगार निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे.(Atmanirbhar Bharat)
https://www.prahaar.in/2026/11/17/how-did-dhoni-earn-the-place-of-thala-in-the-hearts-of-the-people-of-chennai/
भारतीय कंपन्यांनाही मिळणार संधी
या सहकार्याचा फायदा केवळ इंजिनच्या देखभालीपुरता मर्यादित राहणार नाही. भारतातील स्थानिक कंपन्यांना विमान उद्योगासाठी आवश्यक सुटे भाग आणि इतर घटक पुरवण्याची संधी मिळू शकते. सफ्रानने भारतातील पुरवठादारांकडून खरेदी वाढवण्याची योजनाही मांडली आहे. ऑक्टोबर 2026 मध्ये सफ्रानने बंगळुरूमध्ये आयोजित केलेल्या पुरवठादार परिषदेत 115 हून अधिक भारतीय पुरवठादार सहभागी झाले होते. भारतात अधिक मजबूत आणि सक्षम एरोस्पेस इकोसिस्टम उभारण्यावर या परिषदेत भर देण्यात आला.
भारत-फ्रान्स सहकार्याला नवी दिशा
भारत आणि फ्रान्स यांच्यातील संरक्षण क्षेत्रातील संबंध सातत्याने मजबूत होत आहेत. राफेल विमानांसह हेलिकॉप्टर इंजिन, विमानांचे सुटे भाग आणि इतर अत्याधुनिक तंत्रज्ञान क्षेत्रांतही दोन्ही देश सहकार्य करत आहेत. भारतामध्ये M88 इंजिनच्या देखभालीपासून भविष्यातील असेंब्ली आणि स्थानिक पुरवठा साखळीपर्यंत सुविधा विकसित झाल्यास देशाच्या विमान उद्योगाला फायदा होऊ शकतो. मात्र, भारतात संपूर्ण इंजिन निर्मिती सुरू झाल्याची अधिकृत घोषणा झालेली नाही. सध्या MRO सुविधा आणि स्थानिक पुरवठादारांचे जाळे विकसित करण्यावर भर आहे.(M88Engine)