DICGC Scheme : बँकेत पैसे ठेवणे सुरक्षित मानले जाते. मात्र, अलीकडच्या काळात बँकांमधील आर्थिक गैरव्यवहार, ग्राहकांच्या खात्यातून परस्पर पैसे ट्रान्सफर होणे आणि बँक ग्राहकांचा डेटा लीक होण्याच्या घटनांमुळे सर्वसामान्यांच्या मनात भीती निर्माण झाली आहे. उत्तर प्रदेशातील नोएडा येथील पंजाब नॅशनल बँकेच्या (PNB) शाखेत एका कर्मचाऱ्याने ग्राहकांच्या खात्यातून पैसे ट्रान्सफर केल्याची घटना समोर आली होती. याआधी SBI सह इतर बँकांबाबतही डेटा लीकच्या बातम्या समोर आल्या आहेत.

अशा परिस्थितीत ग्राहकांच्या मनात एकच प्रश्न निर्माण होतो, तो म्हणजे बँकेत ठेवलेले आपले पैसे खरोखर सुरक्षित आहेत का? बँक आर्थिक संकटात सापडली किंवा तिच्यावर निर्बंध आले तर ग्राहकांच्या पैशांचे काय होणार ? यासाठीच रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) अंतर्गत काम करणारी DICGC ही संस्था महत्त्वाची भूमिका बजावते. या संस्थेमार्फत बँकेतील ठेवींना 5 लाख रुपयांपर्यंत विमा संरक्षण मिळते.

काय आहे DICGC ? जाणून घ्या महत्त्वाची माहिती

DICGC म्हणजेच Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation. ही भारतीय रिझर्व्ह बँकेची (RBI) पूर्ण मालकीची उपकंपनी आहे. या संस्थेची स्थापना 1978 मध्ये करण्यात आली होती. बँकेत पैसे जमा करणाऱ्या ग्राहकांच्या ठेवींना आर्थिक सुरक्षा देणे हा DICGC चा मुख्य उद्देश आहे. एखादी बँक दिवाळखोरीत निघाली किंवा तिच्यावर RBI कडून निर्बंध लादण्यात आले, तर ठरावीक नियम आणि प्रक्रियेनुसार पात्र ठेवीदारांना विमा संरक्षण दिले जाते.

कोणत्या खात्यांना मिळते 5 लाख रुपयांपर्यंत विमा सुरक्षा ?

DICGC अंतर्गत बँकेतील विविध प्रकारच्या ठेवींना विमा संरक्षण मिळते. यामध्ये खालील खात्यांचा समावेश होतो.

सेव्हिंग अकाउंट (बचत खाते)

करंट अकाउंट (चालू खाते)

फिक्स्ड डिपॉझिट (FD)

रिकरिंग डिपॉझिट (RD)

महत्त्वाचे म्हणजे, एका बँकेत एकाच व्यक्तीच्या नावावर असलेल्या या सर्व खात्यांमधील ठेवी एकत्रित मोजल्या जातात. त्यावर जास्तीत जास्त 5 लाख रुपयांपर्यंत विमा संरक्षण मिळते. या मर्यादेमध्ये मूळ रक्कम आणि त्यावरील व्याज या दोन्हींचा समावेश असतो.

https://www.prahaar.in/2026/11/06/a-drop-in-gold-and-silver-prices-on-dhantrayodashi-a-golden-opportunity-for-customers-to-make-purchases/

एका बँकेत 6 लाख रुपये असतील तर किती पैसे सुरक्षित ?

समजा, तुमच्या एका बँकेतील बचत खात्यात 2 लाख रुपये आहेत आणि त्याच बँकेत तुमची 4 लाख रुपयांची FD आहे. अशा परिस्थितीत तुमची एकूण ठेव 6 लाख रुपये होते.मात्र, DICGC च्या नियमानुसार तुम्हाला जास्तीत जास्त 5 लाख रुपयांपर्यंतच विमा संरक्षण मिळेल. म्हणजेच 6 लाख रुपयांपैकी 5 लाख रुपयांपर्यंतची रक्कम विमा संरक्षणाच्या कक्षेत येईल.

वेगवेगळ्या बँकांमध्ये पैसे ठेवल्यास मिळतो स्वतंत्र विमा ?

होय! हा DICGC च्या नियमांमधील अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा आहे. तुमचे पैसे दोन वेगवेगळ्या DICGC विमा संरक्षित बँकांमध्ये असतील, तर प्रत्येक बँकेसाठी स्वतंत्रपणे 5 लाख रुपयांपर्यंत विमा संरक्षण मिळते.उदाहरणार्थ, तुमचे एका बँकेत 5 लाख रुपये आणि दुसऱ्या बँकेतही 5 लाख रुपये जमा असतील, तर दोन्ही बँकांसाठी स्वतंत्र विमा मर्यादा लागू होईल.मात्र, एकाच बँकेच्या वेगवेगळ्या शाखांमध्ये तुमची खाती असतील, तर सर्व शाखांमधील ठेवी एकत्र करूनच विम्याची गणना केली जाते.

बँकेत पैसे ठेवण्यापूर्वी ही गोष्ट लक्षात ठेवा

DICGC चे विमा संरक्षण प्रत्येक बँकेला आपोआप लागू होत नाही. संबंधित बँक DICGC कडे विमाधारक म्हणून नोंदणीकृत असणे आवश्यक आहे. त्यामुळे ग्राहकांनी आपली बँक DICGC च्या विमा संरक्षणाखाली आहे की नाही, याची खात्री करून घ्यावी. थोडक्यात सांगायचे तर, बँकेत पैसे ठेवताना केवळ व्याजदराचा विचार न करता ठेवींना मिळणाऱ्या विमा संरक्षणाची माहिती घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. DICGC मुळे पात्र बँक ठेवीदारांना आर्थिक संकटाच्या परिस्थितीत 5 लाख रुपयांपर्यंत संरक्षण मिळू शकते.

टीप: DICGC चे 5 लाख रुपयांचे संरक्षण हे बँकेतील प्रत्येक खात्याला स्वतंत्रपणे नसून, एकाच बँकेत एकाच हक्क व क्षमतेत असलेल्या सर्व पात्र ठेवी एकत्रित करून लागू होते.