मुंबई : घराजवळ झाडाझुडपे, मोकळे मैदान किंवा जंगल परिसर असल्यास घरात साप शिरण्याची शक्यता असते. विशेषतः फार्म हाऊस, शेतातील घरे आणि निर्जन भागातील घरांमध्ये अधिक काळजी घेण्याची गरज असते. अशा वेळी सापांना दूर ठेवण्यासाठी कांदा, लसूण आणि आल्याची पेस्ट तयार करून घरात फवारण्याचा उपाय सोशल मीडियावर सांगितला जात आहे. मात्र, या उपायाला वैज्ञानिक आधार नाही. भारताच्या आरोग्य मंत्रालयाच्या राष्ट्रीय सर्पदंश प्रतिबंधक कृती आराखड्यानुसार, नैसर्गिक किंवा रासायनिक रिपेलंट्स सापांना दूर ठेवण्यासाठी प्रभावी ठरत नाहीत.
कांदा-लसणाची पेस्ट सापांना दूर ठेवते?
कांदा, लसूण आणि आले यांच्या उग्र वासामुळे साप घरातून बाहेर पडतात, असा दावा केला जातो. मात्र, केवळ या मिश्रणाची फवारणी केल्याने घरातील साप निघून जातील किंवा पुन्हा घरात येणार नाहीत, याची खात्री देता येत नाही. त्यामुळे अशा घरगुती उपायांवर अवलंबून राहणे टाळावे. विशेषतः मण्यारसारखे विषारी साप घरात लपलेले असतील, तर निष्काळजीपणा जीवघेणा ठरू शकतो.
साप घरात येऊ नयेत म्हणून काय करावे?
- घराच्या आजूबाजूचा कचरा, लाकडाचे ढीग आणि अनावश्यक वस्तू हटवा.
- घराभोवतीचे गवत आणि झाडाझुडपे नियमित कापून परिसर स्वच्छ ठेवा.
- भिंतींमधील फटी, दरवाजांखालील जागा आणि घरात प्रवेश करण्याची शक्यता असलेली छिद्रे बंद करा.
- उंदीर आणि बेडूक यांसारखे सापांचे भक्ष्य घराजवळ आकर्षित होणार नाही, याची काळजी घ्या.
- रात्री बाहेर जाताना टॉर्च वापरा आणि पायात बंद बूट किंवा योग्य पादत्राणे घाला.
- घराबाहेर ठेवलेले बूट, कपडे किंवा इतर वस्तू वापरण्यापूर्वी तपासा.
https://www.prahaar.in/2026/11/01/ind-vs-nz-5th-t20-vaibhav-suryavanshi-and-two-other-players-likely-to-get-a-chance-in-india-playing-eleven-for-final-match/
घरात साप दिसल्यास काय करावे?
घरात साप दिसल्यास त्याला पकडण्याचा, मारण्याचा किंवा हुसकावून लावण्याचा प्रयत्न करू नका. त्याच्यापासून सुरक्षित अंतर ठेवा आणि त्याला बाहेर जाण्यासाठी मोकळा मार्ग मिळू द्या. स्थानिक वनविभाग किंवा प्रशिक्षित सर्पमित्रांशी संपर्क साधा. साप चावल्यास वेळ न घालवता तातडीने जवळच्या रुग्णालयात जा. सापांपासून बचाव करण्यासाठी 5 रुपयांच्या घरगुती उपायांपेक्षा परिसर स्वच्छ ठेवणे, घरातील प्रवेशमार्ग बंद करणे आणि सुरक्षिततेचे नियम पाळणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
(टीप: प्रस्तुत लेखात दिलेली माहिती ही वाचकांच्या ज्ञानवर्धनासाठी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. या माहितीचा उपयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन अवश्य घ्यावे. यातील कोणत्याही दाव्यांची अथवा तथ्यांची पुष्टी ‘प्रहार’ करत नाही.)