मुंबई : मुंबई, पुणे, नागपूर किंवा छत्रपती संभाजीनगर यांसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये उच्च शिक्षण (Higher Education) घेणे अनेक विद्यार्थ्यांसाठी आर्थिकदृष्ट्या आव्हानात्मक ठरते. कुटुंबाची मर्यादित आर्थिक परिस्थिती असल्यामुळे अनेक हुशार विद्यार्थ्यांना शिक्षण अर्धवट सोडण्याची वेळ येते. अशा विद्यार्थ्यांना आर्थिक आधार देण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारकडून ‘डॉ. पंजाबराव देशमुख वसतिगृह देखभाल भत्ता योजना’ (Hostel Maintenance Allowance Scheme) राबविण्यात येत आहे. या योजनेद्वारे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांतील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी थेट आर्थिक मदत दिली जाते. मात्र, माहितीअभावी अनेक विद्यार्थी या सरकारी योजनेचा (Government Scheme) लाभ घेण्यापासून वंचित राहतात.
https://prahaar.in/2026/06/08/goregaon-mulund-link-road-gmlr/
योजनेअंतर्गत किती मिळते आर्थिक मदत?
या योजनेत पात्र विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक वर्षातील १० महिन्यांसाठी वसतिगृह देखभाल भत्ता (Hostel Maintenance Allowance) दिला जातो.
– मुंबई, पुणे, नागपूर आणि छत्रपती संभाजीनगरमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना दरमहा ३,००० रुपये म्हणजेच वर्षाला ३०,००० रुपये मिळतात.
– इतर जिल्ह्यांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना दरमहा २,००० रुपये म्हणजेच वर्षाला २०,००० रुपये मिळतात.
वार्षिक उत्पन्न (Annual Income) ८ लाख रुपयांपेक्षा कमी असलेल्या कुटुंबांतील विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो. तसेच अल्पभूधारक शेतकरी आणि नोंदणीकृत मजुरांच्या मुलांनाही या योजनेचा लाभ दिला जातो.
कोण अर्ज (Application) करू शकतो?
– भारताचा नागरिक (Indian Citizen) असावा.
– महाराष्ट्राचा रहिवासी (Resident) असावा.
– मान्यताप्राप्त महाविद्यालयाचा नियमित विद्यार्थी (Regular Student) असावा.
– पदविका (Diploma), पदवी (Degree) किंवा पदव्युत्तर (Post Graduation) अशा व्यावसायिक (Professional) किंवा तांत्रिक (Technical) अभ्यासक्रमात प्रवेश घेतलेला असावा.
मात्र, स्वायत्त महाविद्यालयांमध्ये (Autonomous Colleges) प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळत नाही.
https://prahaar.in/2026/06/08/earthquake-tremors-in-west-bengal-siliguri-cooch-behar-shook-magnitude-5-6-recorded-on-richter-scale/
अर्ज प्रक्रिया (Application Process) काय?
पात्र विद्यार्थी महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी पोर्टलवर (MahaDBT Portal) जाऊन ऑनलाइन अर्ज (Online Application) करू शकतात.
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे (Documents) अपलोड करावी लागतात:
– वैयक्तिक माहिती (Personal Details)
– शैक्षणिक कागदपत्रे (Educational Documents)
– उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate)
– इतर आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
अर्ज सादर केल्यानंतर संबंधित अधिकाऱ्यांकडून कागदपत्रांची पडताळणी (Verification) केली जाते. सर्व माहिती योग्य आढळल्यास पात्र विद्यार्थ्यांची निवड करून मदतीची रक्कम थेट बँक खात्यात (Bank Account) जमा केली जाते. उच्च शिक्षणाचे स्वप्न पूर्ण करू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी ही योजना मोठा आर्थिक आधार ठरत असून, पात्र विद्यार्थ्यांनी वेळेत अर्ज करून या शिष्यवृत्ती योजनेचा (Scholarship Scheme) लाभ घ्यावा.