कुर्ला ते टिळक नगर रेल्वे ट्रॅक दरम्यान 41.5 मीटर लांबीचा, 178 टन वजनाचा स्ट्रक्चर
मुंबई : मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने (एमएमआरडीए) मुंबई मेट्रो लाईन 2ब प्रकल्पाच्या प्रगतीत आणखी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठत, कुर्ला आणि टिळक नगर स्थानकांदरम्यान मध्य रेल्वेच्या हार्बर मार्गावर स्टील कॉम्पोझिट स्पॅनची यशस्वी उभारणी पूर्ण केली आहे.
ही कामगिरी प्रकल्पाच्या तिसऱ्या टप्प्याचा (सारस्वत नगर ते चेंबूर) एक महत्त्वाचा भाग आहे. हा टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर, उत्तर–दक्षिण आणि पूर्व–पश्चिम मार्गांना जोडत मुंबईतील वाहतूक अधिक सुलभ आणि अखंड होण्यास मदत होईल.
कामाच्या अंमलबजावणीतील ठळक वैशिष्ट्ये:
• सर्व आवश्यक वैधानिक मंजुरी व रेल्वे ब्लॉक परवानग्या पूर्वनियोजनातून प्राप्त
• रेल्वे सुरक्षेच्या सर्व मानकांचे काटेकोर पालन
• उच्च जोखमीच्या क्षेत्रात सातत्यपूर्ण देखरेख व नियंत्रित अंमलबजावणी
• रेल्वे वाहतुकीत कोणताही व्यत्यय न आणता निर्धारित ब्लॉक कालावधीत काम पूर्ण
कार्यरत रेल्वे मार्गावर स्टील स्पॅन उभारणी
या टप्प्यात कुर्ला (पूर्व) परिसरात पियर P663 आणि P664 दरम्यान, व्यस्त CSMT–पनवेल हार्बर लाईन ओलांडणारा रेल्वे ओव्हरब्रिज स्पॅन उभारण्यात आला.
स्टील स्पॅनची वैशिष्ट्ये:
• लांबी: 41.5 मीटर
• रुंदी: 11 मीटर
• वजन: सुमारे 178 मेट्रिक टन
• संरचना: दोन कॉम्पोझिट स्टील गर्डर्स (G1–G2 आणि G3–G4)
हा स्पॅन हैदराबाद येथील विशेष सुविधा केंद्रात तयार करून मुंबईत आणण्यात आला आणि साइटजवळ एकत्रित करून उभारण्यात आला.
अत्यंत अचूकतेने पार पडलेली लाँचिंग प्रक्रिया
ही प्रक्रिया रेल्वे प्रशासनाकडून मिळालेल्या सर्व मंजुरीनंतर निर्धारित ब्लॉक कालावधीत यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यात आली. या प्रक्रियेत:
• दोन 500 टन क्षमतेच्या टायर-माउंटेड क्रेन्सद्वारे टँडम लिफ्टिंग
• सुरक्षिततेसाठी अतिरिक्त 500 टन क्षमतेचा स्टँडबाय क्रेन
• मर्यादित रेल्वे परिसरात क्रेन्सचे धोरणात्मक नियोजन
• समन्वयित उचल व अचूक बसवणी
दोन्ही कॉम्पोझिट गर्डर्स (G3-G4 आणि G1-G2) निर्धारित वेळेत यशस्वीपणे स्थापित करण्यात आले.
संस्था-आधारित समन्वय व सुरक्षा पालन
या कामासाठी रेल्वेच्या ट्रॅक, ओव्हरहेड इक्विपमेंट, इलेक्ट्रिकल व सुरक्षा विभागांसोबत सातत्यपूर्ण समन्वय साधण्यात आला.
या टप्प्याच्या महत्त्वावर भाष्य करताना डॉ. संजय मुखर्जी , भाप्रसे, महानगर आयुक्त म्हणाले:
“कार्यरत रेल्वे मार्गावर काम करणे हे नेहमीच आव्हानात्मक असते आणि त्यासाठी अत्यंत दक्षता व समन्वय आवश्यक असतो. मेट्रो लाईन 6 वरील अशाच कामांनंतर हा आणखी एक महत्त्वाचा गर्डर लाँचिंग टप्पा आहे. या प्रक्रियेत विशेष क्षमतेच्या हेवी-ड्युटी क्रेन्सचा वापर करण्यात आला असून प्रत्येक टप्प्यावर सुरक्षिततेची काळजी घेण्यात आली. रेल्वे प्रशासनाने दिलेल्या मर्यादित वेळेत हे काम पूर्ण करणे अत्यंत नियोजनबद्ध व अचूक अंमलबजावणीमुळे शक्य झाले. अशा महत्त्वाच्या कामांची वेळेत पूर्तता मेट्रो लाईन 2ब च्या लवकर सुरूवातीसाठी अत्यावश्यक आहे.
या स्टील स्पॅनची यशस्वी उभारणी प्रकल्पातील गुंतागुंत आणि अंमलबजावणीतील काटेकोरपणा दर्शवते. तसेच वेळेवर प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी, रेल्वे प्रशासनाशी समन्वय आणि उच्चतम सुरक्षा मानकांचे पालन करण्याबाबत आमची बांधिलकी अधोरेखित करते.”
मेट्रो लाईन 2ब प्रकल्पाचा आढावा:
फेज-II: डीएन नगर (अंधेरी) ते सारस्वत नगर
लांबी: 7.53 किमी
स्थानके: 6
1. हरे राम हरे कृष्ण मंदिर
2. प्रेम नगर
3. इंदिरा नगर
4. नानावटी स्थानक
5. खीरा नगर
6. सारस्वत नगर
फेज III: वांद्रे ते चेंबूर*
लांबी: 10.03 किमी
स्थानके: 8
1. वांद्रे
2. आयटीओ
3. आयएलअँडएफएस
4. एमटीएनएल
5. एसजी बर्वे मार्ग
6. कुर्ला (पूर्व)
7. पूर्व द्रुतगती महामार्ग
8. चेंबूर
आयकॉनिक पूल:
i) वांद्रे रेल्वे उड्डाणपूल येथे एक्स्ट्रा डोज्ड केबल स्टेड पूल
ii) वाकोला नाला येथे शून्य आयकॉनिक पूल
iii) बीकेसी येथे मिठी नदीवरील बॅलन्स्ड कॅन्टिलिव्हर पूल
इंटरचेंज कनेक्टिव्हिटी आणि नेटवर्क एकात्मता:
मेट्रो लाईन 2ब विविध प्रमुख वाहतूक प्रणालींशी अखंड कनेक्टिव्हिटी प्रदान करेल:
डीएन नगर येथे मेट्रो लाईन 1
मेट्रो लाईन 3 (बीकेसी – आयटीओ)
मेट्रो लाईन 4 (ईईएच – सिद्धार्थ कॉलनी)
चेंबूर येथे मुंबई मोनोरेल (VNP आणि आरसी मार्ग)
मानखुर्द येथे हार्बर लाईन
वांद्रे येथे वेस्टर्न लाईन स्थानक
कुर्ला (पू ) येथे मुख्य रेल्वे स्थानक
कुर्ला (पू ) येथे एलटीटी स्थानक
बुलेट ट्रेन स्थानक: मेट्रो लाईन 2ब वरील आयएलएफएस स्थानक हे भारताच्या पहिल्या हाय-स्पीड रेल प्रकल्प “अहमदाबाद ते मुंबई बुलेट ट्रेन” च्या बीकेसी टर्मिनलशी जोडण्याचे प्रस्तावित आहे.
हा मार्ग मेट्रो लाईन 2अ चा दक्षिणेकडील विस्तार असून मुंबईच्या वाहतूक नेटवर्कमधील एक महत्त्वपूर्ण दुवा ठरणार आहे.
मुख्य फायदे:
दैनंदिन प्रवाशांचा प्रवास वेळ कमी होणार
प्रमुख रस्त्यांवरील वाहतूक कोंडी कमी होणार
मेट्रो, रेल्वे, मोनोरेल आणि बस नेटवर्कमध्ये अखंड एकात्मता
सुरक्षित, विश्वासार्ह आणि आरामदायी सार्वजनिक वाहतूक
वाहनांमधून होणारे उत्सर्जन कमी करून पर्यावरणीय शाश्वततेस चालना
मुंबई उपनगरांतील प्रवाशांच्या जीवनमानात सुधारणा
ही कामगिरी आव्हानात्मक शहरी परिस्थितीत अत्यंत गुंतागुंतीची पायाभूत कामे अचूक नियोजन आणि सुरक्षा यांना प्राधान्य देत पूर्ण करण्याची एमएमआरडीएची क्षमता दर्शवते. प्रमुख पायाभूत प्रकल्पांच्या सातत्यपूर्ण प्रगतीद्वारे मुंबईच्या वाहतूक नेटवर्कला बळकटी देण्यात एमएमआरडीए महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.