नवी दिल्ली: पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने घरगुती स्वयंपाकाच्या गॅस (एलपीजी) पुरवठ्याबाबत एक मोठा आणि महत्त्वाचा बदल केला आहे. नवीन नियमांनुसार, ज्या कुटुंबांकडे आधीच पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू (पीएनजी) कनेक्शन आहेत त्यांना आता घरगुती एलपीजी सिलिंडर दिले जाणार नाहीत. पीएनजी आणि एलपीजी कनेक्शन असलेल्या ग्राहकांना त्यांचे एलपीजी कनेक्शन तात्काळ परत करावे लागतील. शनिवारी जारी केलेल्या अधिसूचनेद्वारे हा निर्णय लागू करण्यात आला आणि तो तात्काळ लागू झाला आहे.
आता एकाच घरात पीएनजी (पाईप गॅस) आणि एलपीजी (सिलेंडर) दोन्ही कनेक्शन ठेवणे बेकायदेशीर ठरेल.
ज्यांच्याकडे सक्रिय पीएनजी कनेक्शन आहे ते यापुढे त्यांचे जुने एलपीजी सिलेंडर पुन्हा भरू (बुक) शकत नाहीत.
ज्यांच्याकडे दोन्ही सुविधा आहेत त्यांना त्यांचे घरगुती एलपीजी कनेक्शन तात्काळ विभागाकडे परत करावे लागेल.
पाईप गॅस (पीएनजी) ग्राहकांना आता नवीन घरगुती एलपीजी कनेक्शनसाठी अर्ज करता येणार नाही.
मंत्रालयाने जारी केलेल्या राजपत्र अधिसूचनेत पेट्रोलियम गॅस (पुरवठा आणि वितरण नियमन) आदेश, २००० मध्ये सुधारणा करण्यात आली आहे. नवीन तरतुदींनुसार, पीएनजी कनेक्शन धारण करणाऱ्या कोणालाही नवीन घरगुती एलपीजी कनेक्शन घेता येणार नाही. पीएनजी आणि एलपीजी दोन्ही धारण करणाऱ्या ग्राहकांना एलपीजी सिलिंडर रिफिल घेता येणार नाहीत. अशा ग्राहकांना त्यांचे एलपीजी कनेक्शन परत करावे लागतील.
सरकारी मालकीच्या तेल कंपन्या (IOCL, BPCL, HPCL) आणि त्यांचे वितरक अशा घरांना LPG देऊ शकणार नाहीत. LPG चा मर्यादित पुरवठा चांगल्या प्रकारे व्यवस्थापित करणे आणि PNG सारख्या पर्यायांची उपलब्धता नसलेल्या गरजू कुटुंबांपर्यंत सिलिंडर पोहोचवणे हे सरकारचे स्पष्ट उद्दिष्ट आहे. PNG प्रामुख्याने शहरी भागात उपलब्ध आहे, जिथे पाइपलाइनद्वारे स्वस्त आणि पर्यावरणपूरक गॅस उपलब्ध आहे. तथापि, ग्रामीण आणि लहान शहरांमध्ये LPG हे प्राथमिक इंधन राहिले आहे. या बदलामुळे PNG उपलब्ध असलेल्या भागात LPG ची मागणी कमी होईल, ज्यामुळे ग्रामीण ग्राहकांसाठी अनुदानित सिलिंडरची उपलब्धता वाढेल.
'एक घर, एक इंधन' धोरणाच्या दिशेने एक पाऊल म्हणूनही या पावलाकडे पाहिले जाते. सरकारने यापूर्वी दुहेरी कनेक्शनवर बंदी घालण्याचा प्रयत्न केला होता, परंतु आता हा नियम स्पष्ट आणि काटेकोरपणे लागू करण्यात आला आहे. ग्राहकांना सल्ला देण्यात आला आहे की जर त्यांच्याकडे दोन्ही कनेक्शन असतील तर त्यांनी जवळच्या एलपीजी वितरकाला किंवा कंपनीच्या पोर्टलला भेट देऊन ताबडतोब कनेक्शन परत करावे. परतफेड करण्यासाठी कोणताही दंड आकारला जाणार नाही, परंतु नियम मोडल्यास कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.