गोष्ट लहान, मोठा अर्थ : शिल्पा अष्टमकर
पेरावे तसे उगवते” ही एक जुनी, पण तितकीच सत्य आणि प्रभावी मराठी म्हण आहे. या म्हणीचा अर्थ असा की आपण जसे कर्म करतो, तसेच फळ आपल्याला मिळते. शेतकरी जसे चांगले बी पेरतो, त्याला तसेच पीक मिळते; तसेच वाईट बी पेरल्यास पीकही खराबच येते. ही म्हण केवळ शेतीपुरती मर्यादित नसून, मानवी जीवनाच्या प्रत्येक क्षेत्राशी निगडित आहे.
मानवाचे जीवन हे त्याच्या कृतींवर अवलंबून असते. लहानपणापासून आपण जे संस्कार घेतो, जे विचार मनात रुजवतो आणि ज्या सवयी अंगीकारतो, त्याच आपल्या भविष्यात दिसून येतात. विद्यार्थी जर नियमित अभ्यास, शिस्त आणि मेहनत करतो, तर त्याला यश मिळते. उलट आळस, वेळेचा अपव्यय आणि दुर्लक्ष केल्यास अपयशाला सामोरे जावे लागते. म्हणजेच, शिक्षणाच्या क्षेत्रातही पेरावे तसेच उगवते.
समाजजीवनात ही म्हण तितकीच लागू पडते. आपण इतरांशी प्रेमाने, प्रामाणिकपणे वागलो, तर समाजाकडून आपल्यालाही तसाच आदर आणि सहकार्य मिळते. पण जर आपण फसवणूक, द्वेष किंवा अन्याय केला, तर त्याचे दुष्परिणाम आपल्यालाच भोगावे लागतात. त्यामुळे चांगले संबंध, विश्वास आणि मैत्री टिकवण्यासाठी सकारात्मक वर्तन “पेरणे” आवश्यक असते.
आजच्या स्पर्धात्मक युगात अनेक जण त्वरित यश मिळवण्यासाठी चुकीचे मार्ग स्वीकारतात. मात्र असे यश तात्पुरते असते. कारण चुकीच्या मार्गाने मिळवलेले फळ शेवटी दुःखच देते. प्रामाणिक मेहनत, संयम आणि योग्य मार्गाने केलेले प्रयत्नच दीर्घकाळ टिकणारे यश देतात. निसर्गाचा नियम अटळ आहे - जसे बी, तसे फळ.
म्हणूनच, प्रत्येकाने आपल्या विचारांवर, शब्दांवर आणि कृतींवर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक आहे. आज आपण जे “पेरतो”, तेच उद्या आपल्या आयुष्यात “उगवणार” आहे, याची जाणीव ठेवली तर जीवन अधिक सुंदर, यशस्वी आणि समाधानकारक होते. “पेरावे तसे उगवते” ही म्हण आपल्याला चांगले कर्म करण्याची, सकारात्मक विचार ठेवण्याची आणि जबाबदारीने वागण्याची शिकवण देते. कारण जीवनात मिळणारे प्रत्येक फळ हे आपल्या स्वतःच्या कर्माचेच प्रतिबिंब असते.
तीन चोर होते. एकदा त्यांनी एका श्रीमंत माणसाचे खूप पैसे चोरले. ते पैसे त्यांनी एका पिशवीत कोंबले व ते जंगलात गेले. तेथे त्यांना खूप भूक लागली. त्या जंगलात त्यांना काहीही खायला मिळेना. म्हणून त्यांच्यातला एक चोर जवळच्या गावात सर्वांसाठी जेवण आणायला गेला.
जेवण आणायला गेलेल्या त्या चोराला एक दुष्ट कल्पना सुचली. तो हॉटेलात जेवला. नंतर त्याने आपल्या साथीदारांसाठी अन्न विकत घेतले आणि त्यात जालिम विष कालवले. त्याने विचार केला की, ते दोघे हे विषारी अन्न खाऊन मरतील नि मग ते सगळे पैसे मला एकट्यालाच मिळतील.
इकडे जंगलात असलेल्या दोन चोरांनीसुद्धा दुष्ट कल्पना आखली. जेवण आणायला गेलेला साथीदार परत आला की त्याला ठार मारायचे आणि सर्व पैसे दोघांत वाटून घ्यायचे त्यांनी ठरविले. त्या तीनही चोरांनी ठरल्याप्रमाणे आपापली अमानुष योजना अंमलात आणली. विषारी अन्न घेऊन आलेल्या चोरावर ते तुटून पडले आणि त्याला त्यांनी ठार मारले. नंतर ते दोघे जेवले. त्या अन्नात जालीम विष असल्यामुळे लवकरच ते दोघेही तडफडून मरण पावले. अशा तऱ्हेने दुष्ट लोकांचा शेवट वाईट झाला. दुष्टपणामुळे वाईटच घडते.
तात्पर्य : शुभ चिंतावे, शुभ इच्छावे, वचनी शुभ बोलावे, करावे जीवनाचे सोने. विचार : मना वासना दुष्ट कामा नये रे । मना सर्वथा पापबुद्धी नको रे ।
