शिल्पा अष्टमकर: गोष्ट लहान, अर्थ महान
माणसाच्या जीवनात इच्छा असणे ही पहिली पायरी आहे, पण केवळ इच्छा असून चालत नाही. त्या इच्छेला सातत्यपूर्ण प्रयत्नांची जोड मिळाली तरच यशाचा मार्ग खुला होतो. स्वप्न पाहणारे अनेक असतात, पण त्या स्वप्नांसाठी मेहनत घेणारेच खऱ्या अर्थाने पुढे जातात. प्रयत्न करताना अडचणी येतात, अपयश येते, कधी मन खचते; पण अशा वेळी थांबणे हा पर्याय नसतो. प्रत्येक अपयश आपल्याला नवा धडा शिकवते आणि पुढील यशासाठी अधिक सक्षम बनवते. चिकाटी, शिस्त आणि आत्मविश्वास या तीन गोष्टी प्रयत्नांना बळ देतात. यश एका दिवसात मिळत नाही, ते दररोजच्या छोट्या-छोट्या प्रयत्नांतून घडत जाते. म्हणूनच, इच्छा मनात ठेवून तिला कृतीची साथ दिली तर परिस्थिती कितीही कठीण असली तरी यश आपल्यापासून दूर राहू शकत नाही.
मनूची गोष्ट पटते का बघा! गोष्ट आहे एका छोट्या मुलाची. मनू त्याचं नाव. छोट्या गावात तो आपले आई-वडील व छोटी बहीण यांच्याबरोबर राहत असे. आई-बाबांनी मनूचं नाव शाळेत दाखल केलं. त्याने खूप शिकावं असं त्याच्या आई-वडिलांच्या मनी होतं. मनूने खूप शिकावं आणि आपल्या गावाला त्याचा उपयोग व्हावा असं त्यांना वाटे; परंतु मनू मात्र कमालीचा आळशी आणि उदास. त्याला कशातच रस वाटत नसे. सकाळ झाली की शाळेत जावं लागणार म्हणून मुद्दाम घरी राहण्याचा त्याचा गुण, कोणतीच गोष्ट मनावर न घेणे ही त्याची सवय आणि या सर्व कारणांमुळे तो अभ्यासात मागे राहू लागला. एक दिवस त्याच्या गावात कसल्या तरी साथीने पटापट माणसे मारू लागली. सर्व गाव शोधलं; परंतु कुठेही डॉक्टर मिळाला नाही आणि त्याच साथीने मनूची लाडकी बहीणही मृत्यूपंथाला लागली. त्याला वाईट वाटू लागलं. आपणच का बरे डॉक्टर बनू नये आणि आपल्या गावाची सेवा का करू नये? विजेसारखा विचार त्याच्या डोक्यात चमकला, मग तो कामाला लागला. जळी, स्थळी, काष्ठी, पाषाणी एकच ध्यास मी होणार माझ्या गावात मोठा डॉक्टर! सततच्या ध्यासाने त्याला शाळेची गोडी वाढू लागली. तो परीक्षांमध्ये अगोदर शाळेत येऊ लागला. शाळा त्याला आवडू लागली. शिक्षकांनाही तो आवडू लागला. जिद्द, प्रयत्न, ध्यास, ध्येय यांच्या जोरावर खरोखरच तो डॉक्टर झाला आणि आपल्या गावाची सेवा करू लागला. मानवी जीवनात यशाला कोणताही शॉर्टकट नसतो. यशाचा खरा मार्ग म्हणजे सातत्यपूर्ण प्रयत्न. “प्रयत्नाने सर्व साध्य होते” हे वाक्य जीवनाचा मूलमंत्र आहे. जेव्हा माणूस चिकाटीने, प्रामाणिकपणे आणि आत्मविश्वासाने प्रयत्न करतो, तेव्हा अपयशही त्याला यशाकडेच नेते.
जीवनात अनेक अडचणी येतात. कधी अपयश, कधी निराशा तर कधी अडथळे उभे राहतात. मात्र अशा वेळी हार न मानता पुन्हा उभे राहणे हेच खरे धैर्य आहे. अपयश हे यशाचे पहिले पाऊल आहे, हे लक्षात घेतले पाहिजे. प्रत्येक अपयशातून आपण काहीतरी शिकतो आणि पुढील प्रयत्न अधिक प्रभावी होतात. इतिहासात अशी अनेक उदाहरणे आहेत की, ज्यांनी अपार कष्ट आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्नांनी यश मिळवले. थोर व्यक्तींना सुरुवातीला अपयश आले, टीका झाली; पण त्यांनी प्रयत्न सोडले नाहीत. त्यामुळेच ते आज आदर्श ठरले आहेत. शाळेतील विद्यार्थ्यांपासून ते समाजातील प्रत्येक व्यक्तीपर्यंत सर्वांसाठी प्रयत्न हाच प्रगतीचा खरा मार्ग आहे.
फक्त इच्छा असून उपयोग नाही; त्या इच्छेला कृतीची जोड हवी. योग्य नियोजन, मेहनत, वेळेचे भान आणि सकारात्मक विचार यामुळे प्रयत्नांना दिशा मिळते. प्रयत्न करताना संयम राखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे, कारण यश लगेच मिळेलच असे नाही. शेवटी असे म्हणता येईल की, नशीबही प्रयत्न करणाऱ्यालाच साथ देते. जे प्रयत्न करतात, त्यांच्यासाठी अशक्य असे काहीच नसते. म्हणूनच प्रत्येकाने आपल्या जीवनात ध्येय निश्चित करून प्रामाणिकपणे प्रयत्न करत राहिले पाहिजेत, कारण प्रयत्नानेच सर्व साध्य होते.