पश्चिम रेल्वेचे प्रवासी-केंद्रित विकासाचे ऐतिहासिक वर्ष

२०२५

मुंबई : २०२५ हे वर्ष पश्चिम रेल्वेसाठी एक ऐतिहासिक आणि परिवर्तनकारी वर्ष म्हणून उदयास आले. हे वर्ष महत्त्वाच्या राष्ट्रीय कामगिरी, विक्रमी पायाभूत सुविधा विकास, उत्कृष्ट परिवर्तनात्मक कामगिरी आणि प्रवाशांची सुरक्षा, सेवा गुणवत्ता, डिजिटल प्रशासन, महसूल वाढ आणि शाश्वत विकासावर सतत लक्ष केंद्रित करून भरलेले होते. संपूर्ण वर्षभर, पश्चिम रेल्वेने मोठ्या प्रमाणात प्रवर्तनात्मक अचूकता आणि प्रगतीसह शिस्तीचे संतुलन साधण्याची आपली क्षमता
प्रदर्शित केली.

वर्षातील सर्वात महत्त्वपूर्ण कामगिरींपैकी एक म्हणजे पश्चिम रेल्वेने त्याच्या संपूर्ण ब्रॉडगेज नेटवर्कचे १००% विद्युतीकरण साध्य केले. यामुळे पश्चिम रेल्वेला भारतीय रेल्वेच्या पूर्णपणे विद्युतीकृत झोनमध्ये स्थान मिळाले.

२१,४०५ कोटी रुपयांच्या प्रकल्प खर्चाने विकसित केलेल्या दाहोद येथील रोलिंग स्टॉक वर्कशॉप येथे लोको मॅन्युफॅक्चरिंग शॉपचे बांधकाम आणि उद्घाटन ही आणखी एक मोठी कामगिरी होती. हा प्रकल्प २०२५ मध्ये पूर्ण झाला. हा अत्याधुनिक प्लांट ९००० अश्वशक्तीच्या इलेक्ट्रिक फ्रेट लोकोमोटिव्ह तयार करण्यासाठी बनवलेला आहे, ज्यामुळे भारतीय रेल्वेची मालवाहतूक क्षमता वाढेल आणि लॉजिस्टिक्स खर्च कमी होईल. हा प्लांट "मेक इन इंडिया" आणि "मेक फॉर द वर्ल्ड" उपक्रमांना पाठिंबा देतो. वर्षभरात, पश्चिम रेल्वेने २३४ किलोमीटर नवीन लाईन्स, दुहेरीकरण आणि गेज रूपांतरण कामे पूर्ण केली आहेत, ज्यामुळे नेटवर्क क्षमता, प्रवतनात्मक लवचिकता आणि मजबूती वाढली आहे. मिशन रफ्तार अंतर्गत भारताची पहिली २×२५ केव्ही ट्रॅक्शन सिस्टम रतलाम विभागाच्या खाचरोड-नागदा डबल लाईन सेक्शनवर यशस्वीरित्या कार्यान्वित करण्यात आली.

२०२५ या वर्षात, पश्चिम रेल्वेने मोठ्या प्रमाणात पायाभूत सुविधा मजबूत करण्याचे काम सुरू ठेवले, सुरक्षितता आणि क्षमता वाढीमध्ये महत्त्वपूर्ण टप्पे गाठले. एकूण १३८ रोड उड्डाण पूल आणि भुयारी मार्ग बांधण्यात आले, ११४ मानवयुक्त फाटके बंद करण्यात आली आणि ६६० किलोमीटर लांबीचे डब्ल्यू-बीम कुंपण बसवण्यात आली .

या वर्षात, पश्चिम रेल्वेने दुहेरीकरण, गेज रूपांतरण आणि विद्युतीकरणाशी संबंधित अनेक उच्च-प्रभाव प्रकल्प यशस्वीरित्या राबवले, ज्यामुळे गुजरातमध्ये प्रवाशांची वाहतूक, मालवाहतूक क्षमता आणि प्रादेशिक आर्थिक विकासात लक्षणीय वाढ झाली. प्रमुख प्रकल्पांमध्ये आणंद-गोधरा रेल्वे विभागाचे दुहेरीकरण (७९ किमी, ₹६९३ कोटी) समाविष्ट आहे, ज्यामध्ये आणंद, खेडा आणि पंचमहल जिल्ह्यांचा समावेश आहे. त्याचप्रमाणे, बनासकांठा, पाटण आणि महेसाणा जिल्ह्यांना व्यापणाऱ्या महेसाणा-पालनपूर रेल्वे विभागाचे (६५.१० किमी, ५३७ कोटी रुपये) दुहेरीकरण हा एक महत्त्वाचा प्रकल्प होता ज्यामुळे दिल्ली-अहमदाबाद राजधानी मार्गावरील शेवटचा एकल-मार्ग अंतर कमी झाला. राजकोट-कनालस दुहेरीकरण प्रकल्पाचा (१११ किमी) भाग असलेल्या राजकोट-हडमतिया विभागाचे (३९ किमी, ३७७ कोटी रुपये) दुहेरीकरण केल्याने राजकोट जिल्ह्यातील रेल्वे पायाभूत सुविधा मजबूत झाल्या. याशिवाय, गांधीनगर आणि मेहसाणा जिल्ह्यांना व्यापणाऱ्या कलोल-काडी-काटोसन रोड रेल्वे विभागाचे (३७ किमी, ३४७ कोटी रुपये) गेज रूपांतरणासह विद्युतीकरण ही एक महत्त्वाची कामगिरी आहे. मेहसाणा, पाटण आणि अहमदाबाद या महत्त्वाकांक्षी जिल्ह्यांना व्यापणाऱ्या बेचराजी-रानुज रेल्वे विभागाचे (४० किमी, ५२० कोटी रुपये) गेज रूपांतरण राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरण आणि पंतप्रधान गती शक्ती राष्ट्रीय मास्टर प्लॅननुसार करण्यात आले. शिवाय, साबरमती-बोटाड रेल्वे विभागाचे विद्युतीकरण (१०६ किमी, ₹३३३ कोटी) पूर्ण झाल्यामुळे गुजरातमधील रेल्वे नेटवर्कचे १००% विद्युतीकरण झाले आहे.

एकंदरीत, या प्रकल्पांमुळे रेल्वे नेटवर्कमधील अडथळे दूर झाले आहेत, गर्दी आणि अनावश्यक ट्रेन थांबे कमी झाले आहेत आणि प्रमुख रेल्वे कॉरिडॉरवरील प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या कमी झाला आहे. यामुळे अधिक ऑपरेशनल लवचिकता निर्माण झाली आहे आणि अतिरिक्त प्रवासी आणि मालवाहतूक गाड्या चालविण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. या पायाभूत सुविधांच्या बळकटीकरणामुळे मल्टीमॉडल लॉजिस्टिक्सला चालना मिळाली आहे, वाहतूक खर्च कमी झाला आहे, पुरवठा साखळी कार्यक्षमता सुधारली आहे आणि ऑटोमोबाईल, औद्योगिक, कृषी आणि उत्पादन क्षेत्रांना महत्त्वपूर्ण आधार मिळाला आहे. यामुळे पर्यावरणपूरकतेला देखील प्रोत्साहन मिळाले आहे.