टायगर सफारी : पेंचच्या मोगली लँडमध्ये ६ तास

सफर : प्राची शिरकर

“टायगर सफारी... हे नाव जरी काढलं तरी अंगावर रोमांच उभे राहतात! वाघ पाहण्याची ओढ कोणाला नसते? प्रत्येकाच्या आयुष्यात एकदा तरी टायगर सफारी करावी आणि वाघाला प्रत्यक्ष डोळ्यांनी पाहण्याचं स्वप्न असतं आणि माझ्या बाबतीतही ते वेगळं नव्हतं. जेव्हा मी पेंच सफारीला जाणार असं ठरलं, तेव्हा माझ्या मनात उत्साहाचं उधाण आलं होतं. मी आधीच ठरवलं होतं की, जंगलात गेल्यावर वाघाचे छान छान फोटो काढायचे, त्याच्यासोबत एक अविस्मरणीय सेल्फी घ्यायची आणि वाघाच्या डौलदार चालीचे व्हिडीओ रेकॉर्ड करून सोशल मीडियावर शेअर करायचे. मनात अनेक स्वप्नं आणि हातात मोबाईल सज्ज ठेवून मी त्या जंगलाच्या सफारीसाठी तयार झाले होते. वाघ आपल्या अगदी जवळून जाईल आणि मी तो क्षण माझ्या कॅमेऱ्यात कैद करेन, असा सर्व अंदाज घेऊन मी त्या अद्भुत अनुभवाच्या उंबरठ्यावर उभी होते. पण नियतीच्या मनात काहीतरी वेगळंच होतं...”

मनात उत्साहाचे डोंगर रचून मी सफारीसाठी सज्ज झाले होते, पण खरी वेळ आली जेव्हा जीपमध्ये बसण्याची वेळ झाली. अचानक तिथल्या गार्डसने एक अशी सूचना दिली, ज्याची मी कल्पनाही केली नव्हती. त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितलं, “मोबाईल आतमध्ये घेऊन जायला सक्त मनाई आहे!” हे ऐकताच जणू माझ्या उत्साहावर विरजण पडलं. मनातल्या मनात विचार आला, “मोबाईलच नसेल तर मग काय फायदा या टायगर सफारीचा?” आजच्या काळात जिथे प्रत्येक क्षण आपण स्टेटस आणि स्टोरीजच्या माध्यमातून जगाला सांगतो, तिथे एवढा मोठा अनुभव आपण फक्त मनात साठवून ठेवणार? या विचाराने खरं तर माझा खूप ‘मूड ऑफ’ झाला होता. वाटलं की, हा तर माझ्या आनंदावर घातलेला मोठा निर्बंध आहे. पण तिथल्या नियमांपुढे इलाज नव्हता, त्यामुळे जड अंतःकरणाने आणि थोड्या नाराजीनेच मी मोबाईल बाहेर ठेवला आणि “ठीक आहे, बघूया काय होतंय” असा विचार करत जीपमध्ये बसले.

टायगर सफारी म्हणजे केवळ वाघाला पाहणं नसतं, तर वाघाला ‘अनुभवणं’ असतं. पेंचच्या त्या घनदाट जंगलात जेव्हा माझी जीप वळणावळणाच्या रस्त्यावरून पुढे सरकत होती, तेव्हा मला या निसर्गाच्या अद्भुत ‘इशारा यंत्रणेचा’ अनुभव आला. सफारीच्या सुरुवातीला पक्षांचा चिवचिवाट आणि वानरांची हुप्पाहूपी सुरू असते. पण जसा वाघ आपल्या परिसरात असल्याची जाणीव प्राण्यांना होते, तशी अचानक एक गूढ शांतता पसरते. आमची जीप एका वळणावर थांबली होती. अचानक उंच झाडावर बसलेल्या माकडाने एक विशिष्ट प्रकारचा आवाज काढला ‘खाक... खाक...!’ हा साधा आवाज नव्हता, तर तो एक ‘अलार्म कॉल’ होता. माकडं उंच झाडावरून वाघाची हालचाल टिपू शकतात. त्यांनी आवाज काढला की समजावं, वाघ आता फार लांब नाहीये. त्यांच्या त्या ओरडण्यामुळे अंगावर अचानक एक सर्रकन शहारा येतो.

गाइडने गाडीचे इंजिन बंद करायला सांगितले. आता फक्त निसर्गाचे आवाज होते. माकडांचे ओरडणे अधिक तीव्र झाले होते. मनात प्रचंड धाकधूक सुरू होती. ‘आता तो येईल का? कुठून येईल? नेमका समोर येईल की मागून?’ मोबाईल जवळ नसल्यामुळे सर्व लक्ष फक्त त्या आवाजांकडे आणि झाडीकडे होते. तो अनुभव शब्दांत मांडता येणार नाही; तो काळजाच्या धडधडीत आणि हातापायाला आलेल्या कंपनात होता.

अखेर ६ तासांच्या प्रतीक्षेनंतर तो क्षण आला! झुडपांमधून हळूहळू पिवळ्या-काळ्या पट्ट्यांचे दर्शन झाले. अलार्म कॉल्स देणारे प्राणी आता शांत झाले होते, कारण शत्रू समोर आला होता. वाघ अतिशय शांत, डौलदार आणि निर्भयपणे रस्त्यावर आला. वाघाच्या डोळ्यांतील ती विशिष्ट पिवळसर चमक आणि त्याचे ते भव्य शरीर पाहून जाणीव झाली की, आपण या अथांग निसर्गासमोर किती छोटे आहोत. तो आपल्याच धुंदीत होता, त्याला समोर आपण आहोत याची जाणीव होती, पण त्याची नजर केवळ समोरच्या वाटेवर होती. तो फक्त वाघ नव्हता, तर निसर्गाचं एक अथांग आणि रौद्र रूप होतं.

या सफारीने मला एक खूप मोठी गोष्ट शिकवली, “निसर्ग पाहायचा असेल तर तो डोळ्यांनी पाहा, कॅमेऱ्याने नाही.” ज्या ६ तासांनी मला वाघाचं दर्शन घडवलं, त्याच ६ तासांनी मला वाघ पाहण्यापेक्षा ‘वाट पाहण्याची’ मजा शिकवली. निसर्ग आपल्या अटींवर चालतो, आपल्या कॅमेराच्या क्लिकवर नाही, याची जाणीव त्या दिवशी पेंचने करून दिली. कधीतरी अशा ठिकाणी नक्की जा जिथे तुमचा मोबाईल रेंजमध्ये नसेल, पण तुमचा स्वतःशी आणि निसर्गाशी संवाद मात्र ‘फुल रेंज’मध्ये असेल. कारण, आयुष्यातील सर्वात सुंदर गोष्टी कॅमेऱ्यात कैद करण्यासाठी नसतात, तर त्या फक्त मनाच्या कोपऱ्यात कायमच्या साठवण्यासाठी असतात! पर्यटकांना माझा एकच सल्ला, जेव्हा तुम्ही जंगलात जाल, तेव्हा तो क्षण जपा. कारण वाघाची डरकाळी आणि जंगलाचा तो अनुभव तुमच्या मेमरी कार्डपेक्षा तुमच्या आठवणींच्या कप्प्यात जास्त काळ जिवंत राहील!

(फोटो : साक्षी खाड्ये)