मोहित सोमण:आज युएस फेडरल रिझर्व्ह व्याजदरात कपात होईल का याची अनिश्चितता, चीन युएस यांच्यातील द्विपक्षीय करारावर प्रश्नचिन्ह, डॉलरमध्ये सुरू असलेली मोठ्या प्रमाणात वाढ व घटलेली स्पॉट मागणी या विविध कारणांमुळे सोन्याच्या व चांदीच्या दरात मोठी घसरण झाली आहे. चांदीच्या दरातही घसरलेली आंतरराष्ट्रीय औद्योगिक मागणी, अतिरिक्त पुरवठा, भूराजकीय अनिश्चितता असूनही वाढत्या डॉललमुळे गुंतवणूकदारांनी फिरवलेली पाठ यामुळे चांदीतही आज घसरण झाली आहे.
'गुडरिटर्न्स' संकेतस्थळावरील माहितीनुसार, २४ कॅरेट सोन्याच्या प्रति ग्रॅम दरात ७१ रुपयांनी, २२ कॅरेट सोन्याच्या प्रति ग्रॅम दरात ६५ रुपयांनी, १८ कॅरेट सोन्याच्या प्रति ग्रॅम दरात ५४ रूपयांनी घसरण झाली आहे. त्यामुळे प्रति ग्रॅम दर २४ कॅरेटसाठी १२२४६ रूपये, २२ कॅरेटसाठी ११२२५ रूपये, १८ कॅरेटसाठी ९१८४ रूपयांवर पोहोचले आहेत. प्रति तोळा किंमतीत २४ कॅरेटमागे ७१० रूपये, २२ कॅरेटमागे ६५० रूपये, १८ कॅरेटमागे ६५० रूपयांनी घसरण झाली. त्यामुळे प्रति तोळा किंमत २४ कॅरेटसाठी १२२४६० रूपये,२२ कॅरेटसाठी ११२२५० रूपये, १८ कॅरेटसाठी ९१८४० रुपयांवर पोहोचली आहे.
मुंबईसह भारतातील प्रमुख शहरातील सोन्याचे प्रति ग्रॅम सरासरी दर २४ कॅरेटमागे १२२४६ रूपये, २२ कॅरेटमागे ११२२५ रूपये, १८ कॅरेटमागे ९१८४ रूपयांवर पोहोचले आहेत. भारतीय कमोडिटी बाजारातील एमसीएक्समध्ये सोन्याचा निर्देशांकात संध्याकाळपर्यंत ०.३०% घसरण झाली आहे. त्यामुळे कमोडिटी बाजारातील सोन्याची दरपातळी १२१०४५ रुपयांवर गेली आहे.
भारतीय सराफा बाजारासह जागतिक पातळीवरील गोल्ड फ्युचर निर्देशांकात मोठी घसरण झाली. गोल्ड फ्युचर निर्देशांकात संध्याकाळपर्यंत ०.१५% घसरण झाली असून जागतिक मानक (Standard) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या युएस गोल्ड स्पॉट दरात संध्याकाळपर्यंत ०.११% घसरण झाल्याने दरपातळी प्रति डॉलर ३९९७.०२ औंसवर गेली आहे.
जागतिक बाजारपेठेत विशेषतः मंगळवारी आशियाई व्यापारात सोन्याच्या किमतीत थोडीशी घसरण झाली. अमेरिकन डॉलर मजबूत झाल्यामुळे आणि गेल्या आठवड्यात अध्यक्ष जेरोम पॉवेल यांच्या आक्रमक निवेदनामुळे फेडरल रिझर्व्हच्या पुढील धोरणात्मक निर्णयांबद्दल अनिश्चितता कायम राहिली आहे. सकाळी स्पॉट गोल्ड ०.४% घसरून प्रति औंस $३,९८६.१० वर आला, तर यूएस गोल्ड फ्युचर्स ०.५% घसरून $३,९९४.३० वर आला होता.
तज्ञांच्या मते, डॉलरने वाढ वाढवल्याने धातूला $४००० च्या वर टिकून राहण्यासाठी संघर्ष करावा लागला आहे, ज्यामुळे परदेशी खरेदीदारांसाठी बुलियन महाग झाले आहे. मजबूत डॉलरमुळे सोने दबाव, फेड दर अस्पष्टता सोमवारी प्रमुख चलनांच्या तुलनेत डॉलर तीन महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचला आहे. या वर्षी आणखी एक दर कपात करण्याच्या बेट्समुळे ते बळकट झाले आहे.
आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या माहितीनुसार,सोमवारी अनेक फेड अधिकाऱ्यांनी अर्थव्यवस्थेबद्दल विविध मते व्यक्त केली. काही धोरणकर्त्यांनी महागाईविरुद्ध सतर्क राहण्याची गरज व्यक्त केली, तर काहींनी कामगार-बाजार गती मंदावण्याच्या लक्षणांकडे लक्ष वेधले आहे. या विभाजनामुळे डॉलरला आधार देऊन फेड किती लवकर दर कपात पुन्हा सुरू करू शकेल याबद्दल शंका निर्माण झाल्या. त्यामुळे पुढील परिस्थिती अनिश्चित आहे.
व्याज न देणारे सोने, जेव्हा दर जास्त राहतात किंवा डॉलर मजबूत होतो तेव्हा त्याचे कमोडिटीचे (सोन्याचे) आकर्षण कमी होते. कमी व्याजदर कपात आणि उच्च वास्तविक उत्पन्नाची शक्यता गुंतवणूकदारांच्या मागणीवर पडली आहे. तरीही, विश्लेषकांनी सांगितले की अमेरिका-चीन व्यापार संबंधांच्या नाजूकतेमुळे धातूची घसरण मर्यादित आहे. वॉशिंग्टन आणि बीजिंगमधील प्रगतीच्या अलिकडच्या लक्षणांमुळे बाजारपेठ शांत झाली आहे, परंतु प्रगत चिप निर्यातीवरील नवीन चिंतेमुळे आशावाद कमी झाला आहे.
दरम्यान तज्ञांच्या मते, हा आशावाद कायम असताना ही सोन्यात झालेली घसरण हा 'प्राईज करेक्शन' चा भाग असल्याने भविष्यात अल्पकालीन विक्रीची चांगली संधी गुंतवणूकदारांना मिळेल.
आजच्या सोन्यातील टेक्निकल पोझिशनवर भाष्य करताना एलकेपी सिक्युरिटीजचे उपाध्यक्ष रिसर्च विश्लेषक जतीन त्रिवेदी म्हणाले आहेत की,'अमेरिकेतील चालू बंदमुळे मर्यादित डेटा रिलीझमध्ये डॉलर मजबूत झाल्यामुळे आणि अमेरिकन फेडच्या भविष्यातील व्याजदर कपातीबद्दल अनिश्चिततेमुळे सोन्याच्या किमती १२०००० पातळीच्या जवळ गेल्यानंतर, सोन्याच्या किमती आणखी ५०० रुपयांनी घसरून १२०९५० रुपयांवर आल्या. अमेरिका-चीन व्यापार चर्चेच्या आसपासच्या सकारात्मक घडामोडींचा परिणाम बुलियन भावनांवरही झाला. पुढील प्रमुख घटक म्हणजे फेडरल रिझर्व्ह अधिकाऱ्यांची भाषणे असतील, जी दराच्या दृष्टिकोनावर संकेत देऊ शकतात. सोन्याचा भाव ११८५०० ते १२४,श००० रुपयांच्या आत अस्थिर राहण्याची अपेक्षा आहे.'
चांदीच्या दरातही मोठी घसरण !
स्थिर असलेल्या चांदीच्या दरातही आज अस्थिरतेचे लोण पसरले आहे.आज युएस बाजारातील फेडरल रिझर्व्ह व्याजदरातील अनिश्चिततेसह मागणी घटल्याने चांदी स्वस्त झाली आहे.'गुडरिटर्न्स' संकेतस्थळावरील माहितीनुसार, चांदीच्या प्रति ग्रॅम दरात ३ रुपयांनी घसरत प्रति ग्रॅम किंमत १५१ रुपयांवर पोहोचली. तर प्रति किलो दरात ३००० रुपयांनी घसरण झाल्याने प्रति किलो दर १५१००० रुपयांवर पोहोचला आहे. मुंबईसह भारतातील प्रमुख शहरातील चांदीचे सरासरी प्रति १० ग्रॅम दर १६५०० व प्रति किलो दर १६५००० रूपयांवर पोहोचले आहेत. भारतीय कमोडिटी बाजारातील एमसीएक्समध्ये चांदीच्या निर्देशांकात संध्याकाळपर्यंत ०.८६% घसरण झाल्याने दरपातळी १४६४९० रूपयांवर पोहोचली आहे.
जागतिक चांदीच्या निर्देशांकातही आज घसरण झाली. संध्याकाळपर्यंत सिल्वर फ्युचर निर्देशांकात १.१०% घसरण झाली असून फेडरल रिझर्व्हकडून आणखी दर कपातीची अपेक्षा कमी होत असल्याने आणि अमेरिका-चीन व्यापार अनिश्चितता असूनही त्यातील आशावाद टिकून असल्याने मौल्यवान चांदीचा दर काल ०.३७% ने घसरून १४८२८७ पातळीवर स्थिरावला होता. आजही तो घसरला आहे. ही चांदीतील सलग दुसऱ्यांदा घसरण झाली. दोन्ही देशांनी दुर्मिळ पृथ्वी आणि महत्त्वाच्या खनिजांचा समावेश असलेल्या एका वर्षाच्या करारावर सहमती दर्शविली, टॅरिफचा प्रश्न, कृषी खरेदीच्या वचनबद्धता यावर अजूनही युएस चीनचे एकमत झालेले नाही.महागाई आणि संतुलित कामगार बाजारामुळे अतिरिक्त कपातीला विरोध करणाऱ्या डॅलस फेडच्या अध्यक्षा लोरी लोगन यांच्यासह फेड अधिकाऱ्यांच्या आक्रमक टिप्पण्यांमुळे डॉलर मजबूत झाला आणि चांदीची मागणी कमी झाली आहे.आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या वृत्तानुसार, दरम्यान, अमेरिका आणि चीनमधून मोठ्या प्रमाणात धातूंच्या शिपमेंटमुळे अलिकडच्या काळात चांदीचा भाव कमी झाल्याने लंडनच्या चांदी बाजारात तरलता सुधारली आहे. याच जागतिक कारणांमुळे सोने चांदी आज स्वस्त झाले आहे.