मनीला : हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील चीनच्या वाढत्या प्रभावाला आळा घालण्यासाठी भारत, अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया आणि जपान या चार देशांची महत्त्वपूर्ण बैठक आज फिलीपिन्सची राजधानी मनीला येथे होणार आहे. आसियान शिखर परिषदेच्या पार्श्वभूमीवर होणाऱ्या या बैठकीकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान अँथनी अल्बनीज आणि जपानच्या पंतप्रधान साने ताकाइची या बैठकीत सहभागी होणार आहेत.
चीनच्या वाढत्या वर्चस्वाला लगाम घालण्यासाठी QUAD सज्ज
हिंद-प्रशांत क्षेत्रात चीनचा वाढता आर्थिक, लष्करी आणि सामरिक प्रभाव अनेक देशांसाठी चिंतेचा विषय बनला आहे. दक्षिण चीन समुद्रातील चीनची आक्रमक भूमिका आणि विस्तारवादी धोरणाच्या पार्श्वभूमीवर QUAD चे महत्त्व वाढले आहे. भारत, अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया आणि जपान या चार देशांनी एकत्र येत 2007 मध्ये या गटाची स्थापना केली. चीनच्या वाढत्या प्रभावाला प्रत्युत्तर देणे, सागरी सुरक्षा मजबूत करणे आणि हिंद-प्रशांत क्षेत्रात स्थिरता राखणे हा या गटाचा प्रमुख उद्देश आहे. काही काळ निष्क्रिय राहिल्यानंतर 2017 मध्ये QUAD पुन्हा सक्रिय करण्यात आला. आता या गटाला अधिक मजबूत करण्यासाठी चारही देश प्रयत्नशील आहेत.
चीनच्या नाराजीनंतर QUAD च्या हालचाली मंदावल्या होत्या
QUAD ची स्थापना 2007 मध्ये झाली असली, तरी चीनच्या संभाव्य नाराजीच्या पार्श्वभूमीवर 2008 नंतर या गटाच्या हालचाली जवळपास थंडावल्या होत्या. मात्र, 2017 मध्ये डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या पहिल्या कार्यकाळात QUAD पुन्हा सक्रिय झाला. 2024 मध्ये अमेरिकेतील डेलावेअर येथे QUAD देशांची शेवटची नेत्यांची शिखर बैठक झाली होती. तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांनी या बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवले होते. त्यानंतर ट्रम्प यांनी 2025 मध्ये दुसऱ्यांदा अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे स्वीकारल्यानंतर चारही देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या पाच बैठका झाल्या आहेत. आता मनीला येथे होणारी बैठक ट्रम्प यांच्या दुसऱ्या कार्यकाळातील चारही देशांच्या प्रमुखांची पहिली शिखर बैठक ठरणार आहे.
https://www.prahaar.in/2026/11/17/technical-glitches-in-the-us-affect-sectors-ranging-from-banking-services-to-air-travel-chase-bank-of-america-and-united-airlines-impacted/
मोदी-ट्रम्प भेटीत व्यापार आणि टॅरिफचा मुद्दा महत्त्वाचा ?
या QUAD बैठकीदरम्यान भारत आणि अमेरिकेतील द्विपक्षीय संबंधांवरही चर्चा होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः व्यापार, आयात शुल्क (टॅरिफ), सेमीकंडक्टर आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील पुरवठा साखळी हे महत्त्वाचे मुद्दे असू शकतात. याशिवाय दोन्ही देशांमधील संरक्षण सहकार्य वाढवणे, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील भागीदारी मजबूत करणे आणि हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील सुरक्षेच्या आव्हानांवर चर्चा होऊ शकते.
सागरी सुरक्षा आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीवरही चर्चा ?
चीनची वाढती आक्रमकता, समुद्री मार्गांची सुरक्षा आणि जागतिक व्यापारासाठी महत्त्वाच्या असलेल्या सागरी मार्गांबाबतही या बैठकीत चर्चा होण्याची शक्यता आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनीतील परिस्थितीचाही विषय चर्चेत येऊ शकतो. एकीकडे चीनचे वाढते सामरिक वर्चस्व आणि दुसरीकडे जागतिक व्यापारातील बदलते समीकरण पाहता QUAD देशांमधील सहकार्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
QUAD मुळे चीनसमोर नवे आव्हान ?
मनीला येथील या बैठकीतून चारही देशांमधील सामरिक भागीदारीला नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा आहे. चीनच्या वाढत्या प्रभावाला सामूहिकपणे उत्तर देण्यासाठी QUAD किती प्रभावी भूमिका बजावतो, याकडे आता जगाचे लक्ष लागले आहे. भारतासाठीही ही बैठक महत्त्वाची ठरणार आहे. कारण हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील शांतता, सागरी सुरक्षा आणि राष्ट्रीय हितसंबंध जपण्यासाठी भारताला अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलियासोबतचे सहकार्य अधिक मजबूत करता येणार आहे. एकूणच, मनीलामधील QUAD बैठक ही केवळ चार देशांच्या नेत्यांची भेट नसून हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील भविष्यातील सामरिक समीकरणांच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरू शकते.