तेहरान: मध्यपूर्वेतील वाढत्या भू-राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर एक अत्यंत खळबळजनक, धक्कादायक आणि युद्धाची ठिणगी पडावी अशी मोठी आणि युद्धासारखी बातमी समोर येत आहे. इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सने मंगळवारी केलेल्या खळबळजनक दाव्यानुसार, सामरिकदृष्ट्या जगातील अत्यंत संवेदनशील समजल्या जाणाऱ्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत तब्बल तीन मोठ्या तेलवाहू जहाजांना थेट लक्ष्य करण्यात आले असून या भीषण हल्ल्यात त्यांना मोठी आग लागली आहे. या अत्यंत गंभीर घटनेमुळे संपूर्ण आखाती भागात आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली आहे. विशेष म्हणजे, याच महत्त्वाच्या सागरी मार्गातून जगभरातील एकूण तेल वाहतुकीपैकी तब्बल पाचवा हिस्सा पार पडत असल्याने, या ताज्या घडामोडींमुळे जागतिक कच्च्या तेलाच्या बाजारात आणि महासत्तांमध्ये प्रचंड अस्वस्थता पसरली असून युद्धाचे ढग दाटले आहेत.

इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने प्रसिद्ध केलेल्या एका अत्यंत कडक निवेदनात म्हटले आहे की, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत इराणच्या प्रशासकीय परवानगीशिवाय विनापरवाना सागरी मार्गाचा वापर करणाऱ्या दोन मोठ्या तेलवाहू जहाजांवर जोरदार स्फोट घडवून आणण्यात आले, त्यानंतर ही जहाजे जागीच थांबली व त्यांना भीषण आग लागली. तसेच, याच भागात विनापरवाना प्रवास करणारे तिसरे तेलवाहू जहाज मंगळवारी दुपारी समुद्रात आधीच पेरलेल्या सुरुंगाला धडकल्याने त्यातही मोठा स्फोट झाल्याची नोंद झाली आहे. मात्र, या हल्ल्यात किंवा अपघातात सापडलेली ही जहाजे नेमकी कोणती होती, ती कोणत्या देशातून आली होती आणि त्यांची नावे काय आहेत, याबाबत इराणकडून अद्याप कोणतीही अधिकृत व स्पष्ट माहिती उघड करण्यात आलेली नाही.

दुसरीकडे, संयुक्त अरब अमिरातीच्या (यूएई) सरकारी तेल कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, आखाती क्षेत्रातील यूएईच्या स्वतःच्या सागरी हद्दीत त्यांच्या एका मालवाहू जहाजावर अज्ञात हल्लेखोरांनी हल्ला केल्याची पुष्टी करण्यात आली असून, या हल्ल्यात जहाजाचे मोठे नुकसान झाले आहे. त्याचप्रमाणे, ब्रिटिश सागरी सुरक्षा संस्था ‘यूकेएमटीओ’ने देखील ओमानच्या किनाऱ्याजवळ आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत एका तेलवाहू जहाजावर अज्ञात हल्ल्याची माहिती दिली आहे. मात्र, या स्वतंत्र घटना इराणने दावा केलेल्या जहाजांशी थेट संबंधित आहेत की नाही, याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत पुष्टी मिळू शकलेली नाही.

फेब्रुवारीच्या अखेरीस मध्यपूर्वेत तणाव वाढल्यापासून इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या जहाजांच्या वाहतुकीवर अत्यंत कठोर निर्बंध लादले आहेत. केवळ इराणने स्वतः अधिकृत घोषित केलेल्या सागरी मार्गांचाच वापर सर्व जहाजांनी करावा, अशी आक्रमक भूमिका इराणने घेतली आहे. या इराणी भूमिकेला थेट प्रत्युत्तर म्हणून अमेरिकेने इराणच्या सर्व प्रमुख बंदरांवर नौदलाची प्रभावी नाकेबंदी केली असून, आंतरराष्ट्रीय तेलवाहू जहाजांना सुरक्षितपणे या सामुद्रधुनीतून प्रवास करता यावा यासाठी अमेरिकन नौदलाद्वारे विशेष मदत व संरक्षण पुरवले जात आहे.

https://www.prahaar.in/2026/11/11/new-covid-variant-pj-2-1-will-there-be-another-wave-how-much-of-a-risk-does-it-pose-to-india/

अलीकडच्या काही आठवड्यांत इराणने या सागरी मार्गावरून जाणाऱ्या अनेक जहाजांना आग लागल्याचे व सुरुंगांना धडकल्याचे दावे वारंवार केले आहेत. मात्र, अमेरिकन लष्कराने यापूर्वीच या सागरी मार्गावरील सर्व सुरुंग यशस्वीपणे हटवण्यात आल्याचा दावा केला होता. अमेरिकेच्या ‘यूएस सेंट्रल कमांड’ने दिलेल्या माहितीनुसार, या उन्हाळ्यापासून आखाती देशांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून 1.5 अब्ज बॅरल तेलाची सुरळीत निर्यात करण्यासाठी अमेरिकेने मोठी मदत केली आहे. मंगळवारी गार्ड्सनी पुन्हा एकदा एका महाकाय तेलवाहू जहाजाची सुरुंगाला धडक बसल्याचे आणि अमेरिकन संरक्षणाखालील दुसऱ्या जहाजाबाबतही घटना घडल्याचे सांगून तणाव शिगेला पोहोचवला आहे. जागतिक बाजारावर या घटनेचा मोठा परिणाम होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.