मुंबई: गोरेगाव-मुलुंड लिंक रोड (GMLR) प्रकल्पाच्या टप्पा 3 (ब) अंतर्गत संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाच्या (SGNP) जमिनीखालून बांधण्यात येणाऱ्या दुहेरी भूमिगत बोगद्याच्या कामामध्ये महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठण्यात BMC ला यश आले आहे. या दुहेरी बोगद्यांपैकी पहिल्या बोगद्याचे खोदकाम करणाऱ्या ‘तुळशी’ या TBM मशीनच्या (Tunnel Boring Machine –TBM) माध्यमातून आतापर्यंत 270 मीटर बांधकामाचा टप्पा पूर्ण करण्यात यश आलं आहे. तर दुसऱ्या बोगद्याच्या खोदकामासाठी सज्ज असलेल्या ‘विहार’ या TBM मशीनच्या माध्यमातून कालपासून अर्थात शनिवार,7 नोव्हेंबर 2026 पासून प्रत्यक्ष खोदकामाला सुरूवात करण्यात आली आहे. त्यामुळे या दोन्हीही बोगद्यांच्या निर्मितीच्या कामाला अखेर गती प्राप्त झाली आहे.

https://www.prahaar.in/2026/11/08/shahad-railway-flyover-project-set-to-begin-soon-major-traffic-relief-expected-for-kalyan-and-ulhasnagar/

गोरेगाव- मुलुंड लिंक रोड हा बीएमसीच्या क्षेत्रातील पूर्व आणि पश्चिम उपनगरांना जोडणारा 12.20 किमी लांबीचा महत्त्वपूर्ण पायाभूत सुविधा प्रकल्प आहे. हा प्रकल्प चार टप्प्यांमध्ये राबविण्यात येत आहे. प्रकल्प टप्पा ३ (ब) अंतर्गत गोरेगाव पूर्वेतील दादासाहेब फाळके चित्रनगरी ते मुलुंड पश्चिमेतील अमर नगर दरम्यान संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाच्या खाली अत्याधुनिक टनेल बोरिंग मशीन (TBM) तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून 5.34 किलोमीटर लांबीचे, प्रत्येकी तीन मार्गिकेचे दुहेरी बोगदे बांधण्यात येत आहेत. त्यापैकी पहिल्या बोगदा खणन मशीनचे नामकरण ‘तुळशी’ आणि दुसऱ्या बोगदा खणन मशीनचे नामकरण ‘विहार’ असे करण्यात आले आहे. संपूर्ण तांत्रिक प्रक्रिया आणि चाचणी पूर्ण झाल्यानंतरच 17 ऑगस्ट 2026 रोजी ‘तुळशी’ मशीनच्या कामाला सुरूवात करण्यात आली.

🔷गोरेगाव-मुलुंड जोडरस्ता (GMLR) प्रकल्पाच्या टप्पा ३ (ब) अंतर्गत संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाच्या (SGNP) खालून बांधण्यात येणाऱ्या दुहेरी भूमिगत बोगद्याच्या कामात महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठण्यात यश आले आहे. या दुहेरी बोगद्यांपैकी पहिल्या बोगद्याचे खोदकाम करणाऱ्या ‘तुळशी’ या बोगदा खनन यंत्राद्वारे (Tunnel Boring Machine –TBM) आतापर्यंत २७० मीटर लांबीचे खोदकाम पूर्ण करण्यात आले आहे. तर दुसऱ्या बोगद्याच्या खोदकामासाठी सज्ज असलेल्या ‘विहार’ या दुसऱ्या बोगदा खनन यंत्राद्वारे शनिवार, दिनांक ७ नोव्हेंबर २०२६ पासून प्रत्यक्ष खोदकामास प्रारंभ करण्यात आला आहे. त्यामुळे या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पातील दोन्ही बोगद्यांच्या निर्मितीच्या कामाला आता गती प्राप्त झाली आहे.

🔷गोरेगाव – मुलुंड जोडरस्ता हा बृहन्मुंबई महानगरपालिका क्षेत्रातील पूर्व आणि पश्चिम उपनगरांना जोडणारा १२.२० किलोमीटर लांबीचा महत्त्वपूर्ण पायाभूत सुविधा प्रकल्प आहे. हा प्रकल्प चार टप्प्यांमध्ये राबविण्यात येत आहे. प्रकल्प टप्पा ३ (ब) अंतर्गत गोरेगाव (पूर्व) येथील दादासाहेब फाळके चित्रनगरी ते मुलुंड (पश्चिम) येथील अमर नगर दरम्यान संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाच्या खाली अत्याधुनिक टनेल बोरिंग मशीन (TBM) तंत्रज्ञानाद्वारे ५.३४ किलोमीटर लांबीचे, प्रत्येकी तीन मार्गिकेचे दुहेरी बोगदे बांधण्यात येत आहेत.

🔷यापैकी पहिल्या बोगदा खणन सयंत्राचे नामकरण ‘तुळशी’ आणि दुसऱ्या बोगदा खणन सयंत्राचे नामकरण ‘विहार’ असे करण्यात आले आहे. संपूर्ण तांत्रिक प्रक्रिया व चाचण्या पूर्ण झाल्यानंतर दिनांक १७ ऑगस्ट २०२६ रोजी ‘तुळशी’ कार्यान्वित करण्यात आले आहे. त्यानंतर आतापर्यंत गोरेगावकडून मुलुंडच्या दिशेने २७० मीटरपेक्षा अधिक लांबीचे खोदकाम पूर्ण केले आहे.

🔷दुसऱ्या बोगद्याच्या खोदकामासाठी वापरण्यात येणाऱ्या ‘विहार’ या बोगदा खनन संयंत्राची स्थळ स्वीकृत चाचणी (Site Acceptance Test) नुकतीच यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यात आली आहे. त्यानंतर , शनिवार, ७ नोव्हेंबर २०२६ पासून दुसऱ्या बोगद्याच्या खोदकामास अधिकृतपणे प्रारंभ करण्यात आला आहे.

🔷‘विहार’ हे दुसरे बोगदा खनन संयंत्र ‘तुळशी’ प्रमाणेच अत्याधुनिक सिंगल शिल्ड अर्थ प्रेशर बॅलन्स (Single Shield Earth Pressure Balance – EPB) तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. या संयंत्राच्या कटर हेडचा व्यास १४.४९ मीटर असून संपूर्ण संयंत्राची लांबी ८३ मीटर आहे. यामध्ये २२ मीटर लांबीचा शिल्ड भाग आणि तीन मजली रचनेचा ६१ मीटर लांबीचा बॅकअप गॅन्ट्री विभाग समाविष्ट आहे. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानामुळे खोदकाम करताना बोगद्याच्या अग्रभागातील मातीचा दाब नियंत्रित ठेवता येतो. परिणामी, जमिनीची स्थिरता राखून सुरक्षित आणि नियोजनबद्ध पद्धतीने बोगद्याचे खोदकाम करणे शक्य होते.

🔷संपूर्ण प्रकल्प फेब्रुवारी २०२९ पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले आहे.

#mybmcupdates

@CMOMaharashtra
@mieknathshinde
@SunetraA_Pawar
@ShelarAshish
@MPLodha
@TawdeRitu
@misanjayghadi

— माझी Mumbai, आपली BMC (@mybmc) November 8, 2026

‘तुळशी’ बोगदा खणन मशीनने आतापर्यंत गोरेगावकडून मुलुंडच्या दिशेने 270 मीटरपेक्षा अधिक लांबीचे खोदकाम पूर्ण केले आहे. तर, दुसऱ्या बोगद्याच्या खोदकामासाठी वापरण्यात येणाऱ्या ‘विहार’ या बोगदा खनन मशीनची स्थळ स्वीकृत चाचणी (Site Acceptance Test) नुकतीच यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यात आली आहे. त्यानंतर, कालपासून (शनिवार- 7 नोव्हेंबर 2026) दुसऱ्या बोगद्याच्या खोदकामाला अधिकृतपणे सुरूवात करण्यात आली आहे. ‘विहार’ बोगदा खनन मशीनसुद्धा ‘तुळशी’ प्रमाणेच अत्याधुनिक सिंगल शिल्ड अर्थ प्रेशर बॅलन्स (Single Shield Earth Pressure Balance – EPB) तंत्रज्ञानावर आधारित आहे.

https://www.prahaar.in/2026/11/08/minister-mangalprabhat-lodha-celebrated-diwali-in-a-tribal-hamlet-by-giving-gifts-to-the-little-children/

‘विहार’ मशीनच्या कटर हेडचा व्यास 14.49 मीटर असून संपूर्ण मशीनची लांबी 83 मीटर इतकी आहे. यामध्ये 22 मीटर लांबीचा शिल्ड भाग आणि तीन मजली रचनेचा 61 मीटर लांबीचा बॅकअप गॅन्ट्री विभाग समाविष्ट आहे. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानामुळे खोदकाम करताना बोगद्याच्या अग्रभागातील मातीचा दाब नियंत्रित ठेवता येतो. परिणामी, जमिनीची स्थिरता राखून सुरक्षित आणि नियोजनबद्ध पद्धतीने बोगद्याचे खोदकाम करणे शक्य होते. गोरेगाव-मुलुंड लिंक रोड फेब्रुवारी 2029 पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले आहे.