Nashik : महाराष्ट्रातील आदिवासी संस्कृती, पारंपरिक कला आणि नैसर्गिक उत्पादनांना आता जागतिक स्तरावर नवी ओळख मिळत आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या शबरी आदिवासी वित्त व विकास महामंडळाच्या महत्त्वाकांक्षी ‘शबरी नॅचरल्स’ या ब्रँडच्या आकर्षक पॅकेजिंगला जपानचा प्रतिष्ठेचा ‘गुड डिझाईन अवॉर्ड’ (G-Mark) जाहीर झाला आहे. या आंतरराष्ट्रीय सन्मानामुळे महाराष्ट्रातील आदिवासी समाजाची समृद्ध सांस्कृतिक परंपरा आणि त्यांच्या उत्पादनांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण सादरीकरणाची जागतिक स्तरावर दखल घेतली गेली आहे.

यापूर्वी ‘शबरी नॅचरल्स’च्या पॅकेजिंगला ‘इंडिया डिझाईन मार्क’ हा राष्ट्रीय स्तरावरील प्रतिष्ठेचा पुरस्कार मिळाला होता. आता जपानच्या ‘जपान इन्स्टिट्यूट ऑफ डिझाईन प्रमोशन’ या संस्थेकडून दिल्या जाणाऱ्या ‘ग्लोबल गुड डिझाईन अवॉर्ड’मुळे या ब्रँडच्या यशात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला गेला आहे.

आदिवासी संस्कृतीला जागतिक व्यासपीठ

महाराष्ट्रातील आदिवासी समाजाची कला, संस्कृती, जीवनशैली आणि पारंपरिक उत्पादनांना व्यापक बाजारपेठ मिळावी, या उद्देशाने राज्य शासनाने ‘शबरी नॅचरल्स’ हा ब्रँड विकसित केला आहे. शबरी आदिवासी वित्त व विकास महामंडळाच्या माध्यमातून हा उपक्रम राबविण्यात येत असून, व्यवस्थापकीय संचालक लीना बनसोड यांच्या पुढाकारातून ब्रँडला आकार देण्यात आला. या ब्रँडच्या पॅकेजिंगमध्ये वारली, गोंडी आणि चित्रकथी या पारंपरिक चित्रकला शैलींचा कल्पक वापर करण्यात आला आहे. त्याचबरोबर आदिवासी समाजातील विविध लोककथा, दंतकथा आणि निसर्गाशी असलेले नातेही कलात्मक पद्धतीने मांडण्यात आले आहे. त्यामुळे उत्पादनांचे पॅकेजिंग केवळ आकर्षक न राहता महाराष्ट्राच्या आदिवासी संस्कृतीचे प्रतिनिधित्व करणारे ठरले आहे.

मधापासून बांबू उत्पादनांपर्यंत नैसर्गिक वस्तूंना नवी ओळख

‘शबरी नॅचरल्स’च्या माध्यमातून आदिवासी बांधवांनी संकलित केलेली नैसर्गिक आणि सेंद्रिय उत्पादने ग्राहकांपर्यंत पोहोचवली जातात. यामध्ये मध, मोहफुलांपासून तयार केलेली विविध उत्पादने, चारोळी आणि बांबूपासून बनवलेल्या वस्तूंचा समावेश आहे. या उत्पादनांच्या पॅकेजिंगमध्ये पारंपरिक कला, स्थानिक जीवनशैली आणि निसर्गाशी असलेली जवळीक यांचा सुरेख संगम साधण्यात आला आहे. आधुनिक डिझाईनच्या माध्यमातून आदिवासी उत्पादनांना प्रीमियम स्वरूप देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. उत्पादनांच्या गुणवत्तेसोबतच त्यामागील सांस्कृतिक वारसा ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्याची संकल्पना या पॅकेजिंगमध्ये दिसून येते. याच वैशिष्ट्यांमुळे ‘शबरी नॅचरल्स’च्या डिझाईनला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यता मिळाल्याचे सांगण्यात आले आहे.

https://www.prahaar.in/2026/10/17/food-supply-atm-inaugurated-in-nashik-by-chhagan-bhujbal-food-grains-will-be-available-24-7/

सांस्कृतिक वारसा, शाश्वतता आणि नाविन्यपूर्ण डिझाईनची दखल

‘गुड डिझाईन अवॉर्ड’ हा जपानमधील डिझाईन क्षेत्रातील महत्त्वाचा पुरस्कार मानला जातो. ‘शबरी नॅचरल्स’च्या पॅकेजिंगमधील सांस्कृतिक मूल्य, शाश्वततेची संकल्पना आणि नाविन्यपूर्ण सादरीकरण या वैशिष्ट्यांची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आली आहे. या सन्मानामुळे आदिवासी उत्पादनांना केवळ स्थानिक किंवा प्रादेशिक बाजारपेठेपुरते मर्यादित न ठेवता जागतिक ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्याची संधी निर्माण होऊ शकते. तसेच पारंपरिक कला आणि आधुनिक व्यावसायिक सादरीकरण यांचा समन्वय साधल्यास आदिवासी उद्योजकतेला नवी दिशा मिळू शकते.

‘हा पुरस्कार आदिवासी बांधवांच्या कष्टांचा सन्मान’ 

आदिवासी विकास विभागाचे मंत्री प्रा. डॉ. अशोक उईके यांनी या यशाबद्दल आनंद व्यक्त केला. त्यांच्या मते, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मिळालेला हा पुरस्कार म्हणजे आदिवासी संस्कृतीचा, समाजाच्या कष्टांचा आणि त्यांच्या जीवनपद्धतीचा गौरव आहे. ‘जी-मार्क’सारख्या जागतिक पुरस्कारामुळे ‘शबरी नॅचरल्स’च्या उत्पादनांना आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत अधिक ओळख आणि विश्वासार्हता मिळण्याची शक्यता आहे. परिणामी, आदिवासी समाजाच्या उत्पादनांना बाजारपेठ उपलब्ध होण्यासोबतच रोजगारनिर्मिती आणि शाश्वत विकासालाही चालना मिळू शकते, असे त्यांनी नमूद केले.

https://www.prahaar.in/2026/10/17/massive-fire-at-manmadchya-darade-hospital-important-documents-along-with-sonography-machine-burnt-to-ashes/

लीना बनसोड म्हणाल्या, पुरस्कारामुळे जबाबदारीही वाढली

आदिवासी विकास विभागाच्या आयुक्त लीना बनसोड यांनीही या यशाबद्दल समाधान व्यक्त केले. आदिवासी संस्कृतीचा गौरव करणाऱ्या ‘शबरी नॅचरल्स’च्या पॅकेजिंगला जागतिक स्तरावर पुरस्कार मिळणे ही अभिमानाची बाब असल्याचे त्यांनी सांगितले. या सन्मानामुळे ब्रँडला आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर ओळख मिळाली असून, त्यासोबतच पुढील वाटचालीची जबाबदारीही वाढली आहे. या यशाचे खरे श्रेय आदिवासी बांधवांना जाते. त्यांच्या परंपरा, कला आणि जीवनपद्धतीतूनच या उपक्रमाला प्रेरणा मिळत असल्याचे लीना बनसोड यांनी स्पष्ट केले.

आदिवासी उत्पादनांच्या जागतिक बाजारपेठेसाठी महत्त्वाचे पाऊल

‘शबरी नॅचरल्स’ला मिळालेला हा आंतरराष्ट्रीय सन्मान महाराष्ट्राच्या आदिवासी वारशासाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे. पारंपरिक कला, नैसर्गिक संसाधने आणि स्थानिक उत्पादनांना आधुनिक बाजारपेठेशी जोडण्याच्या प्रयत्नांना यामुळे बळ मिळू शकते. आदिवासी बांधवांच्या उत्पादनांना व्यापक बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे, त्यांच्या कौशल्याला योग्य मूल्य मिळवून देणे आणि स्थानिक रोजगाराच्या संधी वाढवणे या दृष्टीने हा पुरस्कार महत्त्वपूर्ण ठरू शकतो. त्यामुळे ‘शबरी नॅचरल्स’चा जागतिक स्तरावरील गौरव हा केवळ पॅकेजिंग डिझाईनचा सन्मान नसून महाराष्ट्राच्या समृद्ध आदिवासी संस्कृतीची जागतिक ओळख अधोरेखित करणारा टप्पा ठरला आहे.