मुंबई : १४ ऑगस्ट २०२५. भाजपच्या प्रदेश कार्यालयात पत्रकार परिषद होती. समोर कॅमेरे होते, माईक होते, नेहमीचे पत्रकार होते आणि व्यासपीठावर होते नवनाथ बन. राजकारणात आणि माध्यमांच्या जगात अनेक वर्षे वावरलेला माणूस असला, तरी त्या दिवशी प्रवक्त्याच्या भूमिकेतला नवनाथ बन काहीसे नवखे वाटत होते. पत्रकार परिषद घेणे आणि पत्रकारांच्या प्रश्नांना सामोरे जाणे यात मोठा फरक असतो. त्या दिवशी त्यांच्या बोलण्यात थोडासा संकोच होता, शब्द निवडताना क्षणभर थांबण्याची सवय होती आणि कॅमेऱ्यांसमोरची सहजता अजून पूर्णपणे आलेली नव्हती. पत्रकार म्हणून आम्ही ते सहज ओळखू शकत होतो. (Navnath Ban)
पण पत्रकारितेत एक गोष्ट शिकलो आहे पहिल्या दिवसावरून एखाद्या व्यक्तीचे मूल्यमापन कधीच करू नये. विशेषतः राजकीय प्रवक्त्याचे तर अजिबातच नाही. कारण प्रवक्त्याची खरी परीक्षा त्याला भाषणात नव्हे, तर सततच्या राजकीय संघर्षात द्यावी लागते. कोणीतरी आरोप करतो, माध्यमे प्रश्न विचारतात, पक्षाची भूमिका मांडायची असते, विरोधकाला प्रत्युत्तर द्यायचे असते आणि त्याचवेळी स्वतःची भाषा, संयम आणि आक्रमकता यांचा समतोल साधायचा असतो.
नवी दिल्ली : देशातील आगामी जनगणनेसाठी केंद्र सरकारने ४० प्रश्नांची अधिकृत यादी जाहीर केली आहे. महत्वाचे म्हणजे, या जनगणनेदरम्यान पहिल्यांदाच जातीशी ...
१४ ऑगस्ट २०२५ पासून आज १४ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत नवनाथ बन यांच्या प्रवासाकडे पाहताना सर्वात आधी जाणवणारी गोष्ट म्हणजे त्यांच्यात झालेला आत्मविश्वासाचा बदल.
पहिल्या पत्रकार परिषदेत दिसणारा नवखेपणा आता दिसत नाही. पत्रकार परिषदेत प्रश्न कुठून येणार, कोणता प्रश्न कोणत्या राजकीय दिशेने नेला जाऊ शकतो, विरोधकांच्या विधानातील कोणता भाग पकडायचा आणि कोणता सोडून द्यायचा, याचा अंदाज आता त्यांना सहज येतो. प्रश्न पूर्ण होण्याआधीच उत्तराची दिशा त्यांच्या डोक्यात तयार झालेली दिसते. कॅमेऱ्यासमोरचा ताण कमी झाला आहे आणि संवादात एक प्रकारची सहजता आली आहे. (Navnath Ban)
हे परिवर्तन एका दिवसात झालेले नाही.
गेल्या वर्षभरात नवनाथ बन यांना सर्वाधिक कठीण राजकीय परीक्षा द्यावी लागली ती संजय राऊत यांच्या सातत्यपूर्ण आक्रमक वक्तव्यांना उत्तर देताना. राऊत हे महाराष्ट्राच्या राजकारणातील माध्यमांशी खेळण्याची उत्तम जाण असलेले नेते आहेत. त्यांच्या वक्तव्याला बातमीचा अँगल असतो, भाषेत आक्रमकता असते आणि त्यांना उत्तर देणाऱ्यानेही तेवढ्याच वेगाने प्रतिक्रिया द्यावी लागते. गेल्या वर्षभरात नवनाथ बन यांनी ही भूमिका चांगली हाताळली आहे. (Navnath Ban)
माझ्या दृष्टीने त्यांच्या प्रवासातील हा महत्त्वाचा टप्पा आहे. कारण विरोधकाला उत्तर देणे आणि विरोधकाच्या राजकीय भाषेचा सामना करणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. पहिल्या काही पत्रकार परिषदांमध्ये बन उत्तर देत होते; आता ते उत्तराची दिशा ठरवताना दिसतात. त्यांच्या प्रतिक्रियांमध्ये अधिक आत्मविश्वास, अधिक धार आणि माध्यमांना काय अपेक्षित आहे याची अधिक स्पष्ट जाणीव दिसते.
पत्रकारितेच्या भाषेत सांगायचे तर त्यांच्या ‘मीडिया हँडलिंग’मध्ये मोठा फरक पडला आहे.
एक वर्षापूर्वी नवनाथ बन यांच्याकडे पत्रकार म्हणून अनुभव होता; आज त्या अनुभवाला राजकीय प्रवक्त्याच्या भूमिकेची धार आली आहे. प्रश्न ऐकून घेणे, त्यातील राजकीय हेतू समजून घेणे, आपल्या पक्षाचा मुद्दा पुढे करणे आणि शेवटी लक्षात राहील अशी एक ओळ देणे ही प्रक्रिया आता त्यांच्या बोलण्यात अधिक नैसर्गिक झालेली दिसते.
त्यांच्या भाषेतील आक्रमकताही वाढली आहे. काही वेळा ती आवश्यकतेपेक्षा जास्त होते, असेही म्हणावे लागेल. प्रवक्त्याला टाळ्या मिळवणारी वाक्ये आणि विश्वासार्हता निर्माण करणारी वाक्ये यातील फरक कायम लक्षात ठेवावा लागतो. पंचलाईन माध्यमांमध्ये झळकते; पण तथ्य दीर्घकाळ टिकते. नवनाथ बन यांच्यासाठी पुढचा टप्पा कदाचित हाच असेल आक्रमकतेला अधिकाधिक तथ्यांची जोड देणे. (Navnath Ban)
त्यांच्यातला पत्रकार अजूनही त्यांच्या बोलण्यात जाणवतो. एखाद्या मुद्द्याची बातमी कुठे आहे, कोणती ओळ कॅमेऱ्यावर चालेल, कोणता मुद्दा सोशल मीडियावर पोहोचेल, याची त्यांना जाण आहे. हा अनुभव राजकीय प्रवक्त्याला मोठी ताकद देतो. मात्र याच ताकदीचा पुढे अधिक व्यापक वापर झाला पाहिजे. केवळ संजय राऊत किंवा विरोधक काय म्हणाले यावर प्रतिक्रिया देण्यापेक्षा नवनाथ बन स्वतः कोणता मुद्दा चर्चेत आणतात, हे अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे.
गेल्या वर्षभरात त्यांची एक ओळख मात्र नक्कीच तयार झाली आहे. भाजपचा तातडीने उत्तर देणारा, आक्रमक आणि माध्यमांमध्ये सहज दिसणारा चेहरा. राजकीय पक्षाच्या मीडिया टीमसाठी ही छोटी गोष्ट नाही. कारण पक्षाच्या भूमिकेचा बचाव करणारे अनेक असतात; पण सातत्याने कॅमेऱ्यासमोर उभे राहून ती भूमिका प्रभावीपणे मांडणारे चेहरे मोजकेच असतात. (Navnath Ban)
१४ ऑगस्ट २०२५ रोजी पहिल्यांदा पत्रकार परिषदेत बसलेला नवनाथ बन आणि आज पत्रकार परिषद हाताळणारा नवनाथ बन या दोघांमध्ये एक वर्षाचे अंतर आहे; पण त्या अंतरात अनुभवाचा मोठा प्रवास झालेला दिसतो.
पहिल्या दिवशी त्यांच्या चेहऱ्यावर ‘मी हे करू शकेन का?’ हा नैसर्गिक प्रश्न जाणवत होता. आज त्या चेहऱ्यावर ‘प्रश्न काहीही असो, उत्तर माझ्याकडे आहे’ असा आत्मविश्वास दिसतो. हा बदल कोणत्याही राजकीय प्रवक्त्यासाठी महत्त्वाचा असतो.
आणि कदाचित म्हणूनच या एका वर्षाकडे मी केवळ राजकीय प्रवक्त्याच्या कामगिरीच्या रूपात पाहणार नाही. हा एका व्यक्तीच्या सार्वजनिक व्यक्तिमत्त्वाच्या घडण्याचा प्रवास आहे.
नवनाथ बन अजूनही घडत आहेत. त्यांची भाषा अधिक परिपक्व होऊ शकते, आक्रमकतेला अधिक संयमाची जोड मिळू शकते आणि विरोधकांना उत्तर देण्यापेक्षा स्वतःचे मुद्दे पुढे नेण्याची क्षमता अधिक विकसित होऊ शकते. पण एक वर्षापूर्वीचा नवखा प्रवक्ता आज राहिलेला नाही, हे नक्की. (Navnath Ban)
पत्रकार म्हणून अनेक प्रवक्ते पाहिले आहेत. काही पहिल्या दिवसापासून प्रभावी असतात आणि काहींना वेळ लागतो. नवनाथ बन दुसऱ्या प्रकारातले दिसतात. त्यांनी पहिल्या दिवसापासून प्रभाव पाडला नाही; पण पहिल्या दिवसापासून शिकायला सुरुवात केली. आणि या दोन्ही गोष्टींमध्ये मोठा फरक आहे.
१४ ऑगस्ट २०२५ ते १४ ऑगस्ट २०२६ हा फक्त एका वर्षाचा कालावधी नाही. हा नवख्या चेहऱ्यापासून आत्मविश्वासपूर्ण प्रवक्त्यापर्यंतचा प्रवास आहे.
आता पुढचे वर्ष अधिक महत्त्वाचे आहे. कारण पहिल्या वर्षात नवनाथ बन यांनी दाखवून दिले आहे की ते विरोधकांच्या हल्ल्यांना सामोरे जाऊ शकतात. पुढच्या वर्षात त्यांना हे सिद्ध करायचे आहे की विरोधक काय बोलतात यावर प्रतिक्रिया देण्यापेक्षा, महाराष्ट्रात काय बोलले जावे हे ठरवणाऱ्या राजकीय आवाजांमध्येही त्यांचे स्थान असू शकते आणि कदाचित, त्यांच्या या प्रवासाची खरी सुरुवात तिथूनच होईल.
