नवी दिल्ली : २६ जुलै हा दिवस भारतासाठी अभिमानाचा मानला जातो. याच दिवशी १९९९ मध्ये झालेल्या कारगिल युद्धात (Kargil War) पाकिस्तानवर भारताने ऐतिहासिक विजय मिळवला होता. यंदा या विजयाला २७ वर्षे पूर्ण झाली आहेत. कारगिलमधील दुर्गम पर्वतरांगांमध्ये भारतीय जवानांनी अतुलनीय शौर्य गाजवत शत्रूला पराभूत केले होते.
याच पार्श्वभूमीवर, गेल्या वर्षी पहलगाम (Pahalgam) येथील दहशतवादी (Terrorist) हल्ल्यानंतर भारताने 'ऑपरेशन सिंदूर' (Operation Sindoor) राबवत पाकिस्तानातील दहशतवादी तळांवर थेट कारवाई केली. कारगिल युद्धापासून ऑपरेशन सिंदूरपर्यंत भारतीय सैन्याची (Indian Army) युद्धनीती, तंत्रज्ञान (Technology) आणि लढाईची रणनीती मोठ्या प्रमाणात बदलली आहे.
बचावात्मक (Defensive) ते आक्रमक (Offensive) युद्धनीती
कारगिल युद्धातील 'ऑपरेशन विजय' (Operation Vijay) हे प्रामुख्याने बचावात्मक (Defensive) स्वरूपाचे होते. मात्र 'ऑपरेशन सिंदूर' हे पूर्णपणे आक्रमक (Offensive) रणनीतीवर आधारित होते. लष्करी (Military) तज्ज्ञांच्या मते, युद्धाच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळ्या पिढ्यांची (Generation) युद्धनीती विकसित झाली आहे.
तरंगता कचरा संकलन प्रकल्प पाहणीसाठी तेजिंदर सिंग तिवाना उतरले नदीपात्रात! मुंबई : मालाड (Malad) खाडीमध्ये जागतिक स्तरावरील 'द ओशन क्लीनअप' (The Ocean Clean-Up) ...
पहिल्या पिढीतील (First Generation) युद्धात समोरासमोर लढाई होत असे. दुसऱ्या पिढीत (Second Generation) तोफखाना (Artillery) महत्त्वाचा ठरला. तिसऱ्या पिढीत (Third Generation) शत्रूला विविध दिशांनी घेरण्याची रणनीती वापरली गेली. चौथ्या पिढीतील (Fourth Generation) युद्धात तंत्रज्ञान (Technology), डावपेच (Tactics) आणि वेगवान हालचालींना (Maneuvering) अधिक महत्त्व प्राप्त झाले.
तज्ज्ञांच्या मते, कारगिल युद्ध हे चौथ्या पिढीतील (Fourth Generation Warfare) युद्धाचे उदाहरण होते. मात्र ऑपरेशन सिंदूरला ४.५ जनरेशन (4.5 Generation Warfare) मानले जात असून त्यामध्ये अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा (Advanced Technology) मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यात आला.
'भैरव' (Bhairav) बटालियन आणि 'रुद्र' (Rudra) ब्रिगेडची (Brigade) निर्मिती
ऑपरेशन सिंदूरनंतर भारतीय सैन्याने (Indian Army) आधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित युद्धसज्जता वाढवली आहे. माजी लष्करप्रमुख (Former Army Chief) जनरल उपेंद्र द्विवेदी यांनी जाहीर केलेल्या 'भैरव बटालियन' (Bhairav Battalion) आणि 'रुद्र ब्रिगेड' (Rudra Brigade) आता कार्यरत झाल्या आहेत.
भैरव बटालियनमध्ये (Bhairav Battalion) पायदळ (Infantry), तोफखाना (Artillery), हवाई संरक्षण (Air Defence), सिग्नल (Signals) आणि युद्ध सहाय्यक (Combat Support) दल एकाच ठिकाणी कार्यरत असतात. या बटालियनमध्ये ड्रोन (Drone), लॉइटरिंग दारूगोळा (Loitering Munition) आणि फायर सपोर्ट (Fire Support) यांचा समावेश आहे.
'शक्तिबाण' (Shaktibaan) रेजिमेंटकडे (Regiment) वाटचाल
भारतीय सैन्याने पारंपरिक तोफखाना रेजिमेंटचे (Artillery Regiment) रूपांतर 'शक्तिबाण रेजिमेंट' (Shaktibaan Regiment) मध्ये करण्यास सुरुवात केली आहे. या नव्या रेजिमेंटमध्ये पारंपरिक तोफांबरोबरच ड्रोन (Drone), स्वॉर्म ड्रोन (Swarm Drone) आणि लॉइटरिंग दारूगोळ्याचा (Loitering Munition) वापर केला जात आहे. त्यामुळे लक्ष्यभेदनाची क्षमता आणि मारक अंतर दोन्ही वाढले आहे. याशिवाय, सैन्यात सात 'रुद्र ब्रिगेड' (Rudra Brigade) उभारल्या जात असून त्यामध्ये पायदळ (Infantry), तोफखाना (Artillery) तसेच गरजेनुसार रणगाडे (Armoured Units) आणि इतर दलांचा समावेश असेल.
सचिन धानजी तब्बल १५ एकरची जागा वापर कास्टींग यार्ड, प्रीकास्टच्या निर्मितीसाठी महापालिकेला १०३ कोटी रुपयांचा महसूल मिळणार मुंबई : धारावी ...
प्रत्येक बटालियनमध्ये 'अश्नी' (Ashni) ड्रोन प्लाटून (Drone Platoon)
भारतीय सैन्याच्या (Indian Army) प्रत्येक पायदळ बटालियनमध्ये (Infantry Battalion) 'अश्नी प्लाटून' (Ashni Platoon) स्थापन करण्यात आली आहे. ही विशेष ड्रोन प्लाटून (Drone Platoon) असून प्रत्येक बटालियनकडे आता ड्रोन आणि ते चालवणारे प्रशिक्षित जवान उपलब्ध आहेत.
याशिवाय, मध्यम उंचीवर (Medium Altitude) आणि दीर्घकाळ उड्डाण (Long Endurance) करू शकणाऱ्या मोठ्या ड्रोनचे (Remotely Piloted Aircraft) संचालन करण्यासाठी स्वतंत्र विशेष तुकडी (Specialised Cadre) तयार करण्यात आली असून तिला 'बाज बटालियन' (Baaz Battalion) असे नाव देण्यात आले आहे.
इंटीग्रेटेड बॅटल ग्रुप (Integrated Battle Group) युद्धाची नवी ताकद
भारतीय सैन्याने (Indian Army) ब्रिगेडपेक्षा (Brigade) मोठे आणि डिव्हिजनपेक्षा (Division) लहान अशा 'इंटीग्रेटेड बॅटल ग्रुप' (Integrated Battle Group-IBG) संकल्पनेवर काम सुरू केले आहे. आतापर्यंत पाच IBG आणि एक फायर सपोर्ट ग्रुप (Fire Support Group) तयार करण्यात आला आहे.
पॅरिस : युरोपमधील स्पेन आणि फ्रान्स या देशांमध्ये भीषण वणव्याने (France Wildfire) थैमान घातले असून परिस्थिती दिवसेंदिवस गंभीर होत आहे. हजारो हेक्टर जंगल आगीच्या ...
या IBG मध्ये पायदळ (Infantry), रणगाडे (Tanks), इन्फंट्री कॉम्बॅट व्हेईकल (Infantry Combat Vehicle), तोफखाना (Artillery) आणि हेलिकॉप्टर (Helicopter) यांचा समन्वय साधून वेगवान आणि प्रभावी कारवाया करण्याची क्षमता विकसित करण्यात आली आहे.
भारतीय सैन्याने कारगिल युद्धानंतर गेल्या २७ वर्षांत तंत्रज्ञान (Technology), ड्रोन (Drone Warfare), आधुनिक शस्त्रसज्जता (Modern Weapon Systems) आणि एकात्मिक युद्धनीती (Integrated Warfare Strategy) यांच्या बळावर स्वतःला अधिक सक्षम आणि आक्रमक स्वरूपात विकसित केले आहे. ऑपरेशन सिंदूर हे त्याचे सर्वात मोठे उदाहरण मानले जात आहे.
