नवी दिल्ली : भारतीय पासपोर्ट (Indian Passport) हा नागरिकत्वाचा (Citizenship) पुरावा नसून तो केवळ आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठी (International Travel) वापरला जाणारा अधिकृत प्रवास दस्तऐवज (Travel Document) आहे, असे स्पष्टीकरण परराष्ट्र मंत्रालयाने (Ministry of External Affairs - MEA) दिले आहे. पासपोर्टचा वापर नागरिकत्वाचा पुरावा किंवा सरकारी योजनांसाठी पात्रता (Eligibility for Government Benefits) सिद्ध करण्यासाठी केला जात असल्याच्या वाढत्या संभ्रमाच्या पार्श्वभूमीवर मंत्रालयाने हे निवेदन जारी केले.
भारताच्या वाढत्या पासपोर्ट सेवा (Passport Services) आणि जागतिक गतिशीलता (Global Mobility) व्यवस्थेवरील माहिती सत्रादरम्यान अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, भारतीय नागरिकांना पासपोर्ट दिला जात असला तरी त्याचा मुख्य उद्देश आंतरराष्ट्रीय प्रवास (International Travel) आणि परदेशात ओळख (Identity Abroad) प्रस्थापित करणे हा आहे.
पासपोर्ट सेवांमध्ये (Passport Services) मोठे बदल
केंद्र सरकारने पासपोर्ट सेवा अधिक जलद आणि सुलभ करण्यासाठी अनेक सुधारणा (Reforms) केल्या आहेत. त्यामुळे अनेक प्रकरणांमध्ये पासपोर्ट जारी करण्याची प्रक्रिया (Processing Time) केवळ पाच कामकाजाच्या दिवसांपर्यंत (Five Working Days) कमी झाली आहे.
मुंबई (विशेष प्रतिनिधी ) मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात धरणातील (Mumbai Dams) पाणीसाठा घटल्याने महापालिकेने मुंबईत १५ मेपासून १० टक्के पाणीकपात लागू केली ...
अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, पासपोर्ट सेवा केंद्रांमध्ये (Passport Seva Kendras) अर्जदारांना सरासरी ४५ मिनिटांपेक्षा कमी वेळ लागतो. तांत्रिक सुधारणा (Technological Upgrades) आणि सुव्यवस्थित प्रक्रियेमुळे (Streamlined Process) ही कामगिरी शक्य झाली आहे.
देशभरात चिप-आधारित ई-पासपोर्टची (Chip-Based E-Passport) अंमलबजावणी
गेल्या वर्षी मे महिन्यापासून भारतात चिप-आधारित ई-पासपोर्ट (E-Passport) जारी करण्यास सुरुवात झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक संघटनेच्या (International Civil Aviation Organization - ICAO) मानकांनुसार (Standards) नव्या पासपोर्टमध्ये सुरक्षित इलेक्ट्रॉनिक चिप (Electronic Chip), बायोमेट्रिक माहिती (Biometric Data) आणि अत्याधुनिक सुरक्षा वैशिष्ट्ये (Security Features) समाविष्ट करण्यात आली आहेत.
या उपक्रमामुळे दस्तऐवजांची सुरक्षा (Document Security) वाढेल, फसवणुकीचे (Fraud) प्रकार कमी होतील आणि आंतरराष्ट्रीय सीमा तपासणी (Border Checks) अधिक वेगवान व सुरक्षित होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.
नवी दिल्ली : जगभरात पुन्हा एकदा इबोला विषाणू (Ebola Virus) चिंतेचा विषय ठरत आहे. काँगो (Congo) आणि युगांडा (Uganda) येथे उद्रेक झाल्यानंतर आता फ्रान्समध्ये (France) इबोलाचा ...
देशात पासपोर्ट सेवा केंद्रांची (Passport Service Centres) सहापट वाढ
गेल्या दशकात भारताच्या पासपोर्ट सेवा नेटवर्कमध्ये (Passport Service Network) मोठा विस्तार झाला आहे. सध्या देशभरात ५४५ पासपोर्ट सेवा केंद्रे कार्यरत असून ही संख्या दहा वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत सहापट वाढली आहे.
२०२७ पर्यंत प्रत्येक लोकसभा मतदारसंघात (Lok Sabha Constituency) किमान एक पासपोर्ट सेवा सुविधा उपलब्ध करून देण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे. याच पार्श्वभूमीवर यावर्षी आणखी २० नवीन पासपोर्ट सेवा केंद्रे सुरू करण्याची योजना आखण्यात आली आहे.
दुर्गम भागांपर्यंत सेवा; तरीही पासपोर्टधारकांची संख्या कमी
अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, देशातील केवळ ३० जिल्ह्यांमध्ये अद्याप समर्पित पासपोर्ट केंद्र उपलब्ध नाही. दुर्गम भागांसाठी विशेष मोबाईल पासपोर्ट पथके (Mobile Passport Teams) तैनात करण्यात आली असून, संपर्क शिबिरांद्वारे (Outreach Camps) गेल्या वर्षभरात सुमारे ३ लाख नागरिकांना पासपोर्ट जारी करण्यात आले.
तथापि, भारतात पासपोर्टचा प्रसार (Passport Penetration) अजूनही कमी आहे. सध्या देशाच्या एकूण लोकसंख्येपैकी केवळ १० टक्के नागरिकांकडे पासपोर्ट आहे. शिक्षण (Education), रोजगार (Employment) आणि व्यवसाय (Business Opportunities) यासाठी परदेशातील संधी वाढत असल्याने अधिकाधिक नागरिकांपर्यंत पासपोर्ट सेवा पोहोचवणे हे सरकारचे प्रमुख उद्दिष्ट असल्याचे मंत्रालयाने स्पष्ट केले.