नवी दिल्ली : वैद्यकीय अभ्यासक्रमांच्या प्रवेशासाठी देशभरात घेण्यात येणाऱ्या 'नीट' (NEET UG २०२६) परीक्षेच्या मागील पर्वात उडालेल्या पेपरफुटीच्या गोंधळामुळे प्रशासनावर मोठी नामुष्की ओढवली होती. या पार्श्वभूमीवर, येत्या २१ जून रोजी होणाऱ्या पुनर्परीक्षेसाठी 'नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी'ने (NTA) आतापर्यंतची सर्वाधिक कडेकोट सुरक्षा व्यवस्था तैनात केली आहे. विशेष लक्षवेधी बाब म्हणजे, देशातील अतिसंवेदनशील आणि प्रमुख १८ केंद्रांवर प्रश्नपत्रिका सुरक्षित पोहोचवण्यासाठी थेट भारतीय हवाई दलाच्या (IAF) 'Mi-17' हेलिकॉप्टर्सचा वापर केला जाणार आहे.
वाहतुकीतील धोके टाळण्यासाठी 'एअरलिफ्ट'चा पर्याय
यापूर्वी रस्तेमार्गे प्रश्नपत्रिकांची वाहतूक करताना अनेक सुरक्षेचे प्रश्न निर्माण झाले होते. या संभाव्य धोक्यांना पूर्णपणे फाटा देण्यासाठी आता हवाई दलाने कमान हाती घेतली आहे. देशातील १८ मुख्य ठिकाणांवरून सीलबंद प्रश्नपत्रिकांचे बॉक्स अत्यंत वेगाने आणि सुरक्षितपणे संबंधित वितरण व परीक्षा केंद्रांपर्यंत पोहोचवण्याची महत्त्वपूर्ण जबाबदारी हवाई दलाकडे सोपवण्यात आली आहे. रस्ते वाहतुकीत होणारा विलंब आणि मध्येच पेपर फोडला जाण्याची शक्यता या निर्णयामुळे जवळपास संपुष्टात आली आहे.
लष्करी जवानांचा खडा पहारा आणि 'प्लॅन बी' सज्ज
📢 NEET-UG 2026 | City Intimation Slip is now LIVE Candidates can now check their allotted examination city for NEET-UG 2026. Log in with your Application Number and password to view and download your slip. 🔗 Visit: https://t.co/lQbedgXNVO ⚠️ Please note: This is the City… pic.twitter.com/xvtpUvJl7A
— National Testing Agency (@NTA_Exams) June 7, 2026
फक्त हेलिकॉप्टर्सच नव्हे, तर गरजेनुसार लष्कराची इतर मालवाहू विमानेही या मोहिमेत सहभागी होऊ शकतील. प्रश्नपत्रिका लवकरात लवकर आणि कोणत्याही मानवी हस्तक्षेपाविना केंद्रांवर पोहोचाव्यात, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे. याशिवाय, कोणत्याही अनपेक्षित किंवा आपत्कालीन परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी लष्कर आणि विशेष सुरक्षा दलाच्या तुकड्यांना 'स्टँडबाय' मोडवर ठेवण्यात आले आहे, जेणेकरून वेळ पडल्यास त्वरित कारवाई करता येईल.
प्रश्नपत्रिका काढणाऱ्या तज्ज्ञांना बाहेरील जगाशी संपर्कबंदी
परीक्षेची विश्वासार्हता पुन्हा प्रस्थापित करण्यासाठी NTA ने अत्यंत टोकाचे पाऊल उचलले आहे. ज्या वरिष्ठ शिक्षणतज्ज्ञांवर प्रश्नपत्रिका तयार करण्याची जबाबदारी आहे, त्यांना एका अज्ञात आणि अतिसुरक्षित स्थळी 'लॉकडाऊन' म्हणजे नजरकैदेत ठेवण्यात आले आहे. या तज्ज्ञांना त्यांचे मोबाईल फोन, स्मार्टवॉचेस, लॅपटॉप्स आणि इंटरनेटशी जोडलेली कोणतीही उपकरणे सोबत बाळगण्यास व वापरण्यास सक्त मनाई आहे. या गुप्त ठिकाणच्या प्रवेशावरही अत्यंत कडक निर्बंध लादण्यात आले असून, परिपूर्ण गुप्तता पाळली जात आहे.
एका साखळीला दुसऱ्याची भनक नाही
गेल्या वेळेस झालेल्या त्रुटींतून धडा घेत, NTA ने संपूर्ण प्रक्रियेचे विकेंद्रीकरण केले आहे. प्रश्नपत्रिकांची निर्मिती, त्यातील दुरुस्त्या (Moderation), विविध प्रादेशिक भाषांमधील भाषांतर, प्रत्यक्ष छपाई, बॉक्सचे पॅकेजिंग, साठवणूक आणि अंतिम टप्प्यातील वितरण यासाठी पूर्णपणे वेगवेगळ्या टीम्स बनवण्यात आल्या आहेत. विशेष म्हणजे, एका टीमला दुसऱ्या टीमच्या कामाबद्दल कोणतीही माहिती नसेल. यामुळे साखळीतील कोणत्याही एका व्यक्तीला संपूर्ण प्रक्रियेचा अंदाज येणार नाही आणि पेपरफुटीची शक्यता मुळातूनच नष्ट होईल.
विद्यार्थ्यांसाठी 'एक्झाम सिटी स्लिप' उपलब्ध
परीक्षेच्या या महातयारीसोबतच, विद्यार्थ्यांच्या सोयीसाठी NTA ने त्यांच्या अधिकृत वेबसाईटवर 'परीक्षा शहर माहिती पत्रक' (Exam City Intimation Slip) जारी केले आहे. परीक्षार्थी आपला अर्ज क्रमांक (Application Number) आणि पासवर्ड वापरून हे पत्रक डाऊनलोड करू शकतात. प्रशासनाने हे स्पष्ट केले आहे की, हे पत्रक म्हणजे केवळ परीक्षा केंद्राचे शहर दर्शवणारी माहिती आहे; याला अधिकृत 'प्रवेशपत्र' (Admit Card) समजू नये. मूळ प्रवेशपत्र परीक्षेच्या काही दिवस आधी स्वतंत्रपणे वितरित केले जाईल.
५५१ शहरांमध्ये रंगणार 'नीट'चा महासंग्राम
ही बहुचर्चित NEET UG २०२६ पुनर्परीक्षा येत्या २१ जून रोजी दुपारी २:०० ते सायंकाळी ५:१५ या वेळेत पार पडेल. ही परीक्षा पारंपारिक 'पेन आणि पेपर' स्वरूपातच घेतली जाणार आहे. देशभरातील तब्बल ५५१ शहरांमध्ये, तसेच भारताबाहेरील १४ आंतरराष्ट्रीय शहरांमध्ये या परीक्षेची सर्वंकष तयारी करण्यात आली आहे. विद्यार्थ्यांना शक्यतो त्यांच्या पसंतीच्या शहरातच केंद्र देण्याचा NTA चा पुरेपूर प्रयत्न राहिला आहे. ताज्या अपडेट्स आणि प्रवेशपत्राच्या माहितीसाठी विद्यार्थ्यांनी नियमितपणे NTA च्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्यावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
