पारंपरिक कुंभार कामाला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड
मुंबई : धारावीतील कुंभारवाडा परिसरातील ३० महिलांना मातीची भांडी बनविण्याच्या (पॉटरी) प्रशिक्षण कार्यशाळा यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्याबद्दल धारावी सोशल मिशन (डीएसएम) यांच्यावतीने इलेक्ट्रिक पॉटरी व्हील (विद्युतचलित चाक) प्रदान करून त्यांचा गौरव करण्यात आला. कौशल्य विकासाला चालना देत महिलांसाठी शाश्वत उपजीविकेच्या संधी निर्माण करण्याच्या उद्देशाने हा उपक्रम राबविण्यात आला.
धारावी सोशल मिशनच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नातून पारंपरिक कुंभार कामाला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देत उत्पन्नाच्या नव्या संधी निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. कुंभारवाडा हा पारंपरिक मातीच्या भांड्यांसाठी देशभ र प्रसिद्ध असून अनेक पिढ्यांपासून येथील कुटुंबे या व्यवसायाशी निगडित आहेत. मात्र, या प्रक्रियेत महिलांचा सहभाग प्रामुख्याने सहाय्यक भूमिकांपुरताच मर्यादित राहिला होता. इलेक्ट्रिक पॉटरी व्हीलच्या माध्यमातून हा व्यवसाय अधिक सुलभ, कमी श्रमाचा आणि वेळ वाचविणारा ठरणार असून त्यामुळे महिलांचा सक्रिय सहभाग वाढण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. ही प्रशिक्षण कार्यशाळा कुंभारवाड्यातील अनुभवी कुंभार आणि प्रशिक्षक नरसी रामजी वाला यांनी घेतली. गेल्या १५ वर्षांपासून ते कुंभारकामाचे प्रशिक्षण देत आहेत.
प्रशिक्षणात सहभागी झालेल्या महिलांनी या कार्यशाळेमुळे कुंभारकामाच्या बारकाव्यांची अधिक चांगली समज झाल्याचे सांगितले. कुंभारवाड्यातील रहिवासी जिग्निशा जेठवा हिने सांगितले की, "माझे वडील कुंभारकाम करतात; मात्र मला या कामाबद्दल फारशी माहिती नव्हती. या कार्यशाळेमुळे मातीला योग्य आकार कसा द्यायचा, बोटांचा वापर कसा करायचा आणि प्रत्येक टप्प्यावर किती दाब द्यायचा याचे प्रशिक्षण मिळाले. तसेच विविध प्रकारचे दिवे बनविण्याचेही कौशल्य आत्मसात करता आले. कुंभारवाड्यात तयार होणाऱ्या मातीच्या वस्तूंना देशभरातून मागणी असते. विशेषतः दिवाळीच्या काळात रंगीबेरंगी मातीच्या दिव्यांना मोठी मागणी असते.
