कोलियर्स इंडिया अहवालातील माहिती
महत्वाचे मुद्दे -
देशांतर्गत गुंतवणुकीत दुप्पट वाढ होऊन ती ४.८ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली, ज्यामुळे २०२५ मधील संस्थात्मक गुंतवणुकीपैकी ५७% वाटा राहिला.
ऑफिस मालमत्तांमधील गुंतवणूक दुप्पट होऊन ४.५ अब्ज डॉलर्स झाली, जी एकूण गुंतवणुकीच्या निम्म्याहून अधिक आहे.
२०२५ मध्ये रिअल इस्टेटमधील गुंतवणुकीपैकी सुमारे अर्धा वाटा बंगळूर आणि मुंबईचा मिळून आहे.
तिमाही भांडवली गुंतवणुकीचा ओघ २०२५ वर्षाच्या चौथ्या तिमाहीत ४.२ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचला, जो वार्षिक तुलनेत दुप्पटपेक्षा जास्त वाढ दर्शवतो.
गुरुग्राम: भारतीय रिअल इस्टेट क्षेत्रात संस्थात्मक गुंतवणुकीने २०२५ मध्ये ८.५ अब्ज डॉलर्सच्या गुंतवणुकीसह एक सर्वकालीन उच्चांक गाठल्याचे कोलियर्स इंडियाने आपल्या अहवालात म्हटले आहे. इयर ऑन इयर बेसिसवर ही वाढ गेल्या वर्षीच्या तुलनेत २९% वाढ दर्शवते असे संस्थेने आपल्या रिसर्चमध्ये म्हटले आहे. अहवालातील निष्कर्षानुसार, जेव्हा जागतिक अर्थव्यवस्था अधिक चांगल्या स्थितीत आहे अशा वेळी ही वाढ झाली आहे. सध्याच्या अतिरिक्त शुल्क (Tariff) वाटाघाटींच्या पार्श्वभूमीवरही व्यापारात सामान्य स्थितीची चिन्हे दिसत आहेत. याव्यतिरिक्त अहवालाने आपल्या निरिक्षणात नोंदवले आहे की,भारताच्या वाढीच्या शक्यता आणि विस्तारणारी गुंतवणुकीचा परिघ, तसेच भारताच्या रिअल इस्टेटसह सर्व आर्थिक क्षेत्रांमध्ये जागतिक भांडवलासाठी एक प्रमुख गंतव्यस्थान म्हणून भारताचे वाढते महत्त्व अधोरेखित होत आहे.
रिअल इस्टेट क्षेत्रातील भांडवली गुंतवणूक (Capital Expenditures) वाढत असताना दुसरीकडे मोठ्या प्रमाणात घर व जागांच्या मागणीत वाढ होत असल्याचे आपण विविध अहवालात पाहिले होते. याच आधारावर आर्थिक वर्ष २०२५ मध्ये देशांतर्गत संस्थात्मक भांडवल हे रिअल इस्टेट गुंतवणुकीचे मुख्य चालक (Growth Driver) म्हणून उदयास आले असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे ज्यात गुंतवणुकीचा ओघ वार्षिक तुलनेत दुप्पट होऊन ४.८ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचला असून जो वर्षातील एकूण गुंतवणुकीच्या ५७% होता असेही अहवालात म्हटले गेले.
आणखी एक महत्वाचे निरीक्षण म्हणजे देशांतर्गत गुंतवणूकदारांच्या सहभागातील ही वाढ भारतीय संस्थात्मक गुंतवणूकदारांमधील वाढता आत्मविश्वास सातत्याने वाढवत आहे. मालमत्तेची सुधारलेली गुणवत्ता, स्थिर परतावा आणि अधिक बाजार पारदर्शकतेचा आधार मिळाला असल्याने रियल इस्टेट स्तरावर मोठी वाढ होत आहे. आर्थिक वर्ष २०२५ मध्ये परदेशी भांडवलाची गुंतवणूक वार्षिक तुलनेत १६% कमी होऊन ३.७ अब्ज डॉलर्स झाली असली तरी शेवटच्या तिमाहीत आंतरराष्ट्रीय गुंतवणुकीत सुधारणेची चिन्हे दिसली, जी जागतिक गुंतवणूकदारांच्या भावनांमध्ये हळूहळू सुधारणा दर्शवते.
आर्थिक वर्ष २०२५ मध्ये भारतीय रिअल इस्टेटमधील प्रायव्हेट इक्विटी गुंतवणुकीने ८.५ अब्ज डॉलर्सच्या एकूण गुंतवणुकीसह एक नवीन उच्चांक गाठला, ज्याला वर्षाच्या शेवटच्या तिमाहीत झालेल्या विक्रमी भांडवली गुंतवणुकीचा आधार मिळाला. केवळ २०२५ वर्षाच्या चौथ्या तिमाहीत ४.२ अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक झाली, जी कोणत्याही तिमाहीतील आतापर्यंतची सर्वाधिक गुंतवणूक आहे आणि या क्षेत्रातील संभाव्य सकारात्मक वाढीचे संकेत देते.
जर कार्यालयीन मालमत्तेचा परिघ पाहिल्यास या वर्षात, कार्यालयीन मालमत्तांनी गुंतवणुकीचा मोठा वाटा आकर्षित करणे सुरूच ठेवले असल्याचे अहवालातील आकडेवारीत स्पष्ट झाले आहे. उदाहरणार्थ यावर्षी वार्षिक गुंतवणुकीत इयर ऑन इयर बेसिसवर (YoY) ५४% वाढ झाली असून यानंतर निवासी आणि औद्योगिक व वेअरहाउसिंग मालमत्तांचा क्रमांक लागल्याचे अहवाल सांगतो. भविष्यात, वाढत्या देशांतर्गत भांडवल, जागतिक जोखीम घेण्याच्या वृत्तीत सुधारणा आणि भारताच्या मजबूत आर्थिक मूलभूत तत्त्वांमुळे संस्थात्मक गुंतवणूक आणखी मजबूत होण्याची अपेक्षा आहे.
याविषयी अधिक बोलताना, 'कोलिअर्स इंडिया'चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि व्यवस्थापकीय संचालक बादल याज्ञिक म्हणाले, मुख्य उत्पन्न-निर्माण करणाऱ्या मालमत्ता, विशेषतः कार्यालये, औद्योगिक आणि लॉजिस्टिक पार्क आणि निवासी विभाग, २०२६ मध्ये गुंतवणूकदारांसाठी प्राधान्याचे क्षेत्र राहतील.'
२०२५ मध्ये गुंतवणुकीत कार्यालयीन विभागाचा ५४% वाटा राहिला, त्यानंतर निवासी मालमत्तांचा क्रमांक लागतो. भारतीय कार्यालयीन बाजारपेठेत विक्रमी गुंतवणूक झाली, २०२५ मध्ये ४.५ अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक आकर्षित झाली, जी २०२४ च्या तुलनेत जवळपास दुप्पट आहे. याला देशांतर्गत आणि परदेशी गुंतवणूकदारांच्या वाढत्या सहभागाचा आधार मिळाला. विशेष म्हणजे, केवळ शेवटच्या तिमाहीत वार्षिक भांडवली गुंतवणुकीच्या जवळपास दोन-तृतीयांश गुंतवणूक झाली आणि त्याच वेळी देशातील प्रमुख कार्यालयीन बाजारपेठांमध्ये 'ग्रेड ए' जागेची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली.
निवासी विभागाने कार्यालयीन विभागाचे अनुसरण केले असून २०२५ मध्ये १.६ अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक झाली, ज्यात वार्षिक ३६% वाढ नोंदवली गेली आणि एकूण गुंतवणुकीत १८% वाटा राहिला.या विभागातील भांडवली गुंतवणुकीला मजबूत दीर्घकालीन मागणीच्या मूलभूत तत्त्वांचा आधार मिळत आहे, ज्यात अनुकूल लोकसंख्याशास्त्र, वाढते उत्पन्न आणि संयुक्त-उद्यमी मंचांद्वारे टियर II शहरांमध्ये विकासकांचा वाढता विस्तार यांचा समावेश आहे, ज्यामुळे देशांतर्गत आणि परदेशी दोन्ही गुंतवणूकदार आकर्षित होत आहेत. दरम्यान, मिश्र वापर, किरकोळ विक्री आणि पर्यायी मालमत्तांमध्येही लक्षणीय वाढ दिसून आली, ज्यांची एकूण रक्कम सुमारे १.५ अब्ज डॉलर्स होती आणि २०२५ मधील एकूण गुंतवणुकीपैकी जवळपास १७% वाटा होता. या क्षेत्रांमधील गुंतवणूकदारांची आवड पोर्टफोलिओ डायव्हरसिफिकेशन आणि ऐंड युजर (वापरकर्त्यांच्या) मागणीवर आधारित मालमत्तांवर वाढत्या लक्षामुळे प्रेरित आहे असे अहवाल सांगतो. खासकरून डेटा सेंटर्स, को-लिव्हिंग, सेकंड होम्स इत्यादी जागांच्या मागणीत व्यापक वाढत सातत्याने होत आहे.
याशिवाय या व्याप्तीवर भाष्य करताना भारतीय कार्यालयीन बाजारपेठेने २०२५ मध्ये नवीन उच्चांक गाठला आहे ज्यामुळे संस्थात्मक गुंतवणुकीच्या रूपात विक्रमी ४.५ अब्ज डॉलर्स आकर्षित झाले आहेत. विशेष म्हणजे, या वाढीसोबतच, या वर्षात चौथ्या कार्यालय-केंद्रित REIT ची सूची आणि जुन्या REITs द्वारे लक्षणीय अधिग्रहणे झाली आहेत जी उत्कृष्ट भाडेकरू गुणवत्ता, आणि मजबूत भाडेवाढीने वैशिष्ट्यीकृत होती. गुंतवणुकीला मिळणारा प्रतिसाद मजबूत परिचालन कामगिरी आणि गेल्या ३-४ वर्षांतील सलग विक्रमी ग्रेड ए जागेच्या मागणीमुळे समर्थित आहे. पुढे पाहता, ३७० दशलक्ष चौरस फुटांपेक्षा जास्त विद्यमान कार्यालयीन जागा भविष्यातील REITs मध्ये समाविष्ट होण्याची क्षमता असल्याने, आम्हाला पुढील काही वर्षांत सीमापार भांडवली प्रवाहाद्वारे समर्थित संस्थात्मीकरण आणि एकत्रीकरणाची मोठी पातळी अपेक्षित आहे' असे कोलियर्स इंडियाचे राष्ट्रीय संचालक आणि संशोधन प्रमुख विमल नाडर म्हणाले.
२०२५ मध्ये बंगळूर आणि मुंबई मिळून रिअल इस्टेटमधील जवळपास अर्ध्या गुंतवणुकीला चालना देतील
अहवालातील माहितीनुसार, मोठ्या कार्यालयीन व्यवहारांच्या नेतृत्वाखाली, बंगळूर आणि मुंबईने २०२५ मध्ये एकूण गुंतवणुकीपैकी जवळपास अर्धा वाटा आकर्षित केला, ज्यात अनुक्रमे सुमारे २.२ अब्ज डॉलर्स आणि १.८ अब्ज डॉलर्सचा निधी ओघ आला. या शहरांमधील एकूण ४.० अब्ज डॉलर्सच्या निधी ओघापैकी, कार्यालयीन मालमत्तांनी गुंतवणुकीच्या जवळपास तीन-चतुर्थांश भागाला चालना दिली. विशेष म्हणजे,सात प्रमुख भारतीय शहरांपैकी पाच शहरांमध्ये २०२५ मध्ये भांडवली ओघात वार्षिक वाढ दिसून आली. दरम्यान, २०२५ दरम्यान झालेल्या २.३ अब्ज डॉलर्सची विविध शहरातील गुंतवणुकीपैकी, ४०% पेक्षा जास्त गुंतवणूक निवासी मालमत्तांमध्ये होती असे निरिक्षण अहवालाने नोंदवले आहे. सुरुवातीच्या टप्प्यातील निवासी प्रकल्पांमध्ये गुंतवणूकदारांची वाढती आवड आणि उदयोन्मुख टियर II/III शहरांसह नवीन निवासी बाजारपेठांमधील विस्ताराचे प्रतिबिंब दर्शवते असेही अहवालाने अंतिमतः स्पष्ट केले.
