'सांगली पॅटर्न' पाहून कोल्हापूर आणि इचलकरंजीतील राजकीय डावपेचांचा वेध घेतला, तर दक्षिण महाराष्ट्रातदेखील भाजप हाच प्रमुख आव्हान देणारा पक्ष दिसतो आहे. त्याची वाढ इतर पक्षांसाठी चिंतेची बाब ठरला आहे. भाजप विरोधातीलच नव्हे तर मित्रपक्षांनीही यातून बोध घेतल्याचे आणि त्यांनीही आपले कान टवकारल्याचे दिसून येत आहे.
दक्षिण महाराष्ट्रातील राजकीय वातावरण सध्या तापले आहे. महाराष्ट्रातील २९ महानगरपालिकांच्या निवडणुका १५ जानेवारी रोजी होणार असून, एकूण २,८६९ जागांसाठी १५,९३१ उमेदवार रिंगणात आहेत. यात सांगली-मिरज-कुपवाड, कोल्हापूर आणि इचलकरंजी या दक्षिण महाराष्ट्रातील तीन प्रमुख शहरांचा समावेश आहे. या निवडणुका केवळ स्थानिक नसून, राज्यस्तरीय राजकीय समीकरणांना प्रभावित करणाऱ्या ठरत आहेत. महायुती आणि महाविकास आघाडी यांच्यातील संघर्ष राज्यभर तीव्र आहे. पण स्थानिक पातळीवर अनपेक्षित युती आणि बंडखोरीमुळे चित्र गुंतागुंतीचे झाले. सांगली पॅटर्न हा यातील एक महत्त्वाचा मुद्दा. जिथे राष्ट्रवादी अजित पवार आणि शरद पवार पक्ष तसेच काँग्रेस आतून एकत्र येऊन भाजपला आव्हान देत आहे. राज्यात कुठेही न झालेल्या अशा पॅटर्नची सर्वत्र चर्चा सुरू आहे.
सांगली - मिरज - कुपवाड महानगरपालिकेच्या निवडणुकीत भाजपला जबरदस्त आव्हान उभे राहिले, ते म्हणजे 'सांगली पॅटर्न'चे. हा पॅटर्न म्हणजे महाविकास आघाडी आणि अजित पवार गट यांच्यातील भाजपविरोधी गुप्त युती. ही आघाडी आश्चर्यकारक आहे, कारण सांगलीतील महाविकास आघाडीचे नेते जयंत पाटील आणि अजित पवार यांच्यातील सत्तास्पर्धा सर्वज्ञात आहे. तरीही, भाजप सोडून अजित पवारांच्या राष्ट्रवादीत सामील झालेले माजी खासदार संजय पाटील यांनी मध्यस्थी करून या दोन नेत्यांमध्ये सांगली महापालिकेपुरती एकी घडवली, तर संजय पाटील यांना लोकसभेला हरवणारे खासदार विशाल पाटील यांचीही एकी घडवण्यात आली. काँग्रेसचे आमदार विश्वजित कदम यांनी दीर्घकाळ प्रयत्न करून हे शक्य केले. हे चार नेते एकत्र येऊन 'सांगली पॅटर्न' तयार केला. अजित पवार गटाची मिरजमध्ये मजबूत पकड आहे, जिथे माजी महापौर इद्रिस नायकवडी, किशोर जामदार आणि मैनुद्दीन बागवान हे तीन माजी महापौर भाजप विरोधात पॅनेल चालवत आहे. सांगली आणि कुपवाडमध्ये काँग्रेस व राष्ट्रवादीचे नगरसेवक आहेत. तरीही, प्रत्येक पक्षाला ५० उमेदवार मिळाले नाहीत. या युतीने अधिकृत घोषणा टाळली, जागा बदलून बैठक घेतल्या आणि शेवटी परस्पर पूरक जागा विजय सुकर व्हावा म्हणून सोडल्याचे दिसले. काही ठिकाणी 'मैत्रीपूर्ण लढत' म्हणतात, पण त्या या नेत्यांच्या नियंत्रणाबाहेरील आहेत. भाजपने ७८ पैकी सर्व जागा स्वबळावर लढवल्याची टीका मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली. त्यांनी राज्यातील प्रचाराची सुरुवात सांगलीतून केली आणि अब्जावधी रुपयांच्या विकास योजनांच्या घोषणेचा वर्षाव केला, ज्यात विमानतळ, पूर नियंत्रण, ट्रक टर्मिनल आणि संगीत वारसा पार्क यांचा समावेश आहे. पण 'सांगली पॅटर्न'मुळे महायुतीच्या एकजुटीला तडा गेला. अजित पवार गटाच्या मिरजमधील प्रभावामुळे भाजपला फटका बसण्याची शक्यता आहे. ही 'टॅक्टिकल' एकी मतविभाजन टाळण्यासाठी आहे. विश्वजित कदम, विशाल पाटील आणि जयंत पाटील स्थानिक मुद्द्यांवर भर देत आहेत, ज्यात 'नशामुक्त शहर' मोहीम आहे. भाजपकडे फक्त किरकोळ कारवायांचे आकडे आहेत. १३ जानेवारीपर्यंत आणखी घोषणा आणि डावपेच कसे बदलतात, याकडे सांगलीचे लक्ष आहे. ही निवडणूक राज्यातील राजकीय समीकरणांची परीक्षा ठरेल.
कोल्हापूर : काँग्रेसची आघाडी, भाजपमधील बंडखोरी
कोल्हापूर महानगरपालिकेच्या निवडणुकीतही राजकीय रंगत वाढली आहे. काँग्रेसने प्रथम ४८ उमेदवारांची यादी जाहीर करून आघाडी घेतली. यात स्थानिक नेत्यांचा समावेश होता, ज्यांनी शहरातील विकास आणि सामाजिक मुद्द्यांवर भर दिला. महाविकास आघाडी एकत्र लढत असली तरी, जागावाटपात काही मतभेद दिसले. उद्धव ठाकरेंच्या शिवसेनेला कमी जागा मिळाल्या, पण शरद पवार गटाची भूमिका मजबूत आहे. भाजपमध्ये मात्र अंतर्गत कलह आहे. बंडखोर उमेदवारांनी नामांकन दाखल केले, ज्यामुळे पक्षाने त्यांना संपर्क करून मागे घेण्याचे प्रयत्न केले. काही बंडखोर संपर्कातून बाहेर पडले, तर पक्षाने असंतोष शमवल्याचा दावा केला. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी इचलकरंजी आणि सांगलीतून प्रचार सुरू केला. कोल्हापुरात ते दुसऱ्या टप्प्यात येतील. महायुतीत शिवसेना-शिंदे गट आणि अजित पवार गटासोबत भाजपची एकी आहे, पण स्थानिक पातळीवर स्पर्धा दिसते. कोल्हापूर पूर्वी काँग्रेसचा गड होता, पण गेल्या निवडणुकीत भाजपने पकड मजबूत केली. आता बंडखोरीमुळेच त्यांना धोका आहे. विरोधक पाणीपुरवठा, रस्ते आणि पर्यटन विकास यावर भर देत आहेत. काँग्रेसचे नेते राहुल आवाडे म्हणतात, 'नव्या सरकारने विकासाला गती दिली, पण आम्ही शहराच्या प्रगतीसाठी एकजूट आहोत.' निवडणुकीत १५९ उमेदवार रिंगणात आहेत. थेट पाइपलाइन आणि त्याची स्थिती यावर व्हिडीओ करून सतेज पाटील यांनी त्यावर मोठे राजकारण करण्याची खेळी केली. त्याचे परिणाम काय होतात ते लवकरच दिसेल. भाजप त्यास तोडीस तोड उत्तर काय शोधते याची उत्सुकता आहे.
इचलकरंजी : नव्या महानगरपालिकेत महायुतीची परीक्षा इचलकरंजी नगर परिषदेला महानगरपालिका दर्जा मिळाल्यानंतरची ही पहिली निवडणूक आहे. येथे महायुती एकत्र लढत आहे, पण अंतर्गत गोंधळ दिसतो. भाजपने शिंदे सेनेला सोडलेल्या जागांवरही एबी फॉर्म दिले, ज्यामुळे कलह वाढला. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी 'विजयी संकल्प रॅली' घेतली, ज्यात खासदार धैर्यशील माने उपस्थित होते. ते म्हणाले, '१५ जानेवारीला तुम्ही आमची काळजी घ्या, पुढची ५ वर्षे आम्ही तुमची काळजी घेऊ.' विकास योजनांवर भर देत, त्यांनी शहराच्या प्रगतीचे आश्वासन दिले. महाविकास आघाडी इथेही सक्रिय आहे, पण जागावाटपात अडचणी आहेत. इचलकरंजी वस्त्रोद्योगासाठी प्रसिद्ध असल्याने, आर्थिक मुद्दे केंद्रस्थानी आहे. विरोधक भाजपवर अंतर्गत फुटीचा आरोप करत आहेत. आमदार राहुल आवाडे म्हणतात, 'महायुती एकत्र आहे, विकासाची नवी सुरुवात झाली.' राज्यभर निवडणुकीत ३३६०६ नामांकने दाखल झाली, ज्यात इचलकरंजीचाही समावेश आहे. खूप वर्षांनी निवडणूक लागल्याने ही गर्दी वाढली. ही निवडणूक नव्या दर्जाच्या परीक्षेसारखी आहे, ज्यात मतदार विकास आणि स्थिरतेवर भर देतील की स्थानिक मुद्द्यांना याचा सोक्षमोक्ष लागेल. 'सांगली पॅटर्न'सारखे नवे डावपेच इतर ठिकाणीही दिसू शकतात. मतदारांना विकास, रोजगार आणि सामाजिक न्यायाची अपेक्षा आहे. १५ जानेवारीनंतरचे निकाल महाराष्ट्राच्या राजकारणाला नवी दिशा देऊ शकतात.