गेल्या काही वर्षांत विशेषतः २०२४-२०२५ मध्ये, शेअर बाजाराच्या तुलनेत सोन्याने उत्तम परतावा दिला आहे, ज्यामुळे अनेक गुंतवणूकदार सोन्याकडे वळले; जागतिक अस्थिरता, राजकीय तणाव आणि डॉलरची घट यामुळे सोन्याच्या किमतीत मोठी वाढ झाली असून, २०२२ पासून सोन्याने शेअर बाजाराला मागे टाकले आहे आणि २०२५ मध्ये तर सोन्याने ७०% पेक्षा जास्त परतावा देऊन शेअर बाजारातील अनेक मोठ्या कंपन्यांनाही मागे टाकले आहे असे सध्याचे चित्र आहे.
सोन्याच्या वाटचालीतील मुख्य मुद्दे :
- उत्तम परतावा : गेल्या काही वर्षांत सोन्याने सातत्याने चांगला परतावा दिला आहे, जो अनेकदा शेअर बाजाराच्या परताव्यापेक्षा जास्त आहे.
- सुरक्षित गुंतवणूक : जागतिक अस्थिरता, भू-राजकीय तणाव आणि आर्थिक अनिश्चिततेमुळे गुंतवणूकदार सुरक्षित गुंतवणुकीसाठी सोन्याकडे वळतात.
- डॉलरची घसरण : आंतरराष्ट्रीय बाजारात डॉलर कमकुवत झाल्याने सोन्याच्या किमतींना आणखी फायदा झाला.
- ग्रामीण भागातील मागणी : भारतातील एकूण सोन्याच्या मागणीपैकी ५५-६०% मागणी ग्रामीण भागातून येते.
- ऐतिहासिक वाढ : २०२५ हे वर्ष सोन्यासाठी ऐतिहासिक ठरले, ज्यात एका वर्षात ७०% हून अधिक परतावा नोंदवला गेला.
- ईटीएफमध्ये गुंतवणूक : गोल्ड ईटीएफ (Gold ETFs) मध्येही गुंतवणूकदारांचा रस वाढला आहे आणि ऑक्टोबर २०२५ मध्ये भारतात गोल्ड ईटीएफ गुंतवणुकीत भारत जागतिक स्तरावर तिसऱ्या क्रमांकावर होता. वर्षाच्या सुरुवातीला सोन्याच्या किमतीत वाढ झाल्यानंतर थोडी घसरण अपेक्षित आहे ज्याला 'किंमत सुधारणा' (Price Correction) म्हणतात.
- जागतिक परिस्थिती पाहता सोने पुन्हा नवीन उच्चांकावर जाण्याची शक्यता आहे. नवीन वर्षात देखील ही तेजी कायम राहण्याची शक्यता आहे. शेअर बाजाराच्या वाढीवर पुढील काळात परिणाम करणारे महत्वाचे घटक
१. कच्च्या तेलाच्या किमतीत संभाव्य वाढ : कच्च्या तेलाचे दर ६० प्रति बॅरलच्या आसपास राहण्याचा अंदाज असला तरी, भू-राजकीय तणाव किंवा चीनमधील वाढती मागणी यामुळे किमती वाढू शकतात. कच्च्या तेलाच्या किमतीत ५ डॉलर प्रति बॅरलची वाढ झाल्यास भारताच्या चालू खात्यातील तुटीवर (Current Account Deficit) जवळपास ५ ते ६ अब्ज डॉलरचा अतिरिक्त भार पडू शकतो.
२. कंपन्यांची कमाई आणि व्हॅल्युएशनमधील तफावत : निफ्टी सध्या ज्या व्हॅल्युएशनला आहे. त्यानुसार कंपन्यांची तिमाही नफा वाढ मात्र (Earnings Growth) अद्याप दिसून आलेली नाही. जर कंपन्यांच्या नफ्यात अपेक्षेप्रमाणे वाढ झाली नाही तर शेअरच्या किमतींमध्ये मोठी घसरण होऊ शकते.
३. एआय (AI) क्षेत्रातील फुगा फुटण्याची भीती : अमेरिकेतील तंत्रज्ञान कंपन्यांमध्ये आर्टिफिशियल इंटेलिजन्समुळे (AI) मोठी तेजी आली आहे. मात्र, या कंपन्यांच्या व्हॅल्युएशनमध्ये जर मोठी घसरण झाली, तर त्याचे पडसाद भारतीय बाजारातही उमटतील. यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार आपला पैसा काढून सुरक्षित पर्यायांकडे वळवू शकतात. निर्देशांकांचा विचार करता निफ्टी आणि सेन्सेक्समध्ये यापूर्वीच मोठी वाढ झालेली असून पुढील काळाचा विचार करता शेअर बाजारात मोठ्या करेक्शनची शक्यता आहे. शेअर बाजारावर परिणाम करणारे घटक अनेक आहेत. ज्यात आर्थिक धोरणे (व्याजदर, महागाई), राजकीय स्थैर्य, जागतिक घडामोडी (आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठ, चलन विनिमय दर), कंपन्यांची कामगिरी (नफा, व्यवस्थापन), आणि गुंतवणूकदारांची मानसिकता (मागणी-पुरवठा, भीती, सट्टेबाजी) यांचा समावेश होतो हे सर्व घटक बाजारात चढ-उतार घडवून आणतात.
(सूचना : लेखकाची तसेच त्यांच्या जवळच्या नातेवाइकांची लेखात सुचवित असलेल्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये कोणतीही गुंतवणूक नाही किंवा सुचविलेल्या कंपन्यांशी लेखकाचा कुठलाही संबंध नसून कंपनीकडून कोणतेही मानधन किंवा भेटवस्तू घेतलेली नाही.)