प्रयागराज : शताब्दी वर्ष साजरे करणाऱ्या राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने आपल्या संघटनात्मक रचनेत बदल करण्याची तयारी केली आहे. २०२६ च्या प्रतिनिधी सभेत यावर चर्चा होऊन ते मंजूर होण्याची शक्यता आहे. गेल्या तीन वर्षांपासून याबाबत चर्चा सुरू असून कामाचा भाग तळागाळापर्यंत पोहचविण्यासाठी, आता विभाग प्रणाली सुरू केली जात आहे. कार्यकारी समिती ते अंमलात आणू शकते.
संघटनेच्या नवीन रचनेत, विभागीय प्रचारक आता प्रांतीय प्रचारकांसारखे काम करतील. संघाच्या योजनेतून निर्माण झालेला प्रांत आता केंद्र सरकारने ठरवलेले राज्य घेईल. २८ ते २९ राज्य प्रचारक असतील. यासोबतच, पदाधिकारीही असतील. त्यांचे काम संघाच्या सहयोगी संघटनांमध्ये समन्वय साधण्याचे असेल. विभागीय प्रचारकांचे कार्यक्षेत्र प्रांतीय प्रचारकांच्या तुलनेत लहान असेल. संघटनात्मक काम अधिक प्रभावी करण्यासाठी हे पाऊल उचलले जात आहे. नवीन रचनेत, दोन ते तीन प्रशासकीय विभाग (कमिशनरी) मिळून एक विभाग तयार होईल. उत्तर प्रदेशबद्दल बोलायचे झाले तर, येथे १८ विभाग आहेत, त्यानुसार नवीन व्यवस्थेत नऊ विभाग केले जातील. प्रत्येक विभागात एक विभाग प्रचारक असेल. संपूर्ण राज्यासाठी एकच राज्य प्रचारक असेल. सध्या राज्यात सहा प्रांतीय प्रचारक कार्यरत आहेत.सध्या दरवर्षी होणारी अखिल भारतीय प्रतिनिधी सभा दर तीन वर्षांनी आयोजित केली जाऊ शकते. या बदलाचा परिणाम प्रादेशिक प्रचारकांच्या संख्येवरही होईल. सध्या, पूर्व उत्तर प्रदेशसाठी एक प्रादेशिक प्रचारक आहे, तर पश्चिम उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंडसाठी एक वेगळा प्रादेशिक प्रचारक सक्रिय आहे. जर प्रस्तावित बदल मंजूर झाला तर या दोघांच्या जागी फक्त एकच प्रादेशिक प्रचारक असेल, जो संपूर्ण उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंडचे काम पाहेल. प्रयागराजला भेट देण्यासाठी आलेल्या संघाच्या प्रचारक आणि हिंदू आध्यात्मिक आणि सेवा संस्थेने या संदर्भात अनौपचारिक भाषण दिले आणि सांगितले की या बदलानंतर दोन्ही राज्यांचे राज्य प्रचारक वेगळे असतील. त्याचप्रमाणे, राजस्थान आता उत्तर विभागात (ज्यामध्ये सध्या दिल्ली, जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश, हरियाणा आणि पंजाबचा समावेश आहे) जोडला जाईल. संपूर्ण झोनसाठी एक प्रादेशिक प्रचारक असेल. सध्या देशात ११ प्रादेशिक प्रचारक काम करत आहेत. नवीन रचनेत, प्रादेशिक प्रचारकांची संख्या नऊ पर्यंत कमी होईल. तर देशात सुमारे ७५ विभागीय प्रचारक असतील.
