भारतात मिळतेय बनावट रेबीज लस

दरवर्षी २० हजार लोकांचा मृत्यू, ऑस्ट्रेलियाचा इशारा

नवी दिल्ली : ऑस्ट्रेलियामध्ये लसीकरणासाठी काम करणाऱ्या सरकारी संस्थेने, ऑस्ट्रेलियन टेक्निकल ॲडव्हायझरी ग्रुप ऑन इम्युनायझेशन (ATAGI) ने, नुकतेच भारतात वापरल्या जाणाऱ्या रेबीज लसीसाठी इशारा जारी केला आहे. हा इशारा ‘अभयरॅब’ ब्रँडसाठी जारी करण्यात आला आहे. इशाऱ्यात म्हटले आहे की, ‘अभयरॅब’ ब्रँडची लस बनावट आहे आणि रेबीज रोगासाठी फायदेशीर नाही. नोव्हेंबर २०२३ पासून ही बनावट लस पुरवली जात आहे. ATAGI नुसार, बनावट लसीमध्ये सक्रिय घटक योग्य प्रमाणात नाहीत.

‘अभयरॅब’ चा वापर ऑस्ट्रेलियामध्ये होत नाही, त्यामुळे हा सल्ला प्रामुख्याने अशा प्रवाशांसाठी आहे, ज्यांनी नोव्हेंबर २०२३ नंतर भारतात लस घेतली होती. ऑस्ट्रेलियाई अधिकाऱ्यांनी अशा लोकांना सल्ला दिला आहे की, त्यांनी त्या डोसला संभाव्यतः अवैध मानावे आणि त्याऐवजी Rabipur किंवा Verorab सारख्या नोंदणीकृत लसींचा वापर करावा. अलीकडेच ठाण्यात सहा वर्षांच्या मुलीचा रेबीजने मृत्यू झाला.

महाराष्ट्रातील ठाणे येथे सहा वर्षांच्या एका मुलीच्या अलीकडील मृत्यूच्या घटनेने रेबीज प्रतिबंधातील त्रुटी उघड केल्या आहेत. मुलीला लसीचे चार डोस दिले गेले होते, तरीही तिचा मृत्यू झाला असे सांगण्यात आले.

प्रकरणाची चौकशी सुरू आहे. या प्रकरणात सामील डॉक्टरांची विधाने वेगवेगळी आहेत. एका तज्ञाचे म्हणणे आहे की, कदाचित रेबीज इम्युनोग्लोब्युलिन दिले गेले नाही, तर नागरिक आरोग्य अधिकाऱ्यांचा दावा आहे की, ते दिले गेले होते.

ऑस्ट्रेलियाचा इशारा, भारतासाठी महत्त्वाचा का आहे?

जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) नुसार, भारतात दरवर्षी अंदाजे १८ हजार ते २० हजार लोकांचा मृत्यू रेबीजमुळे होतो.

यापैकी बहुतेक प्रकरणांमध्ये कुत्र्याने चावणे हे कारण असते. सरासरी दर ३० मिनिटांनी एक मृत्यू नोंदवला जातो.

रेबीजची लक्षणे दिसू लागल्यानंतर हा आजार जवळजवळ नेहमीच प्राणघातक ठरतो आणि यावर कोणताही विश्वसनीय उपचार नाही.

रुग्णाचे वाचणे पूर्णपणे वेळेवर आणि योग्य पोस्ट-एक्सपोजर उपचारांवर अवलंबून असते.

यात जखम त्वरित आणि चांगल्या प्रकारे धुणे, ठरलेल्या वेळापत्रकानुसार योग्य लस घेणे आणि गंभीर प्रकरणांमध्ये रेबीज इम्युनोग्लोब्युलिन (RIG) देणे समाविष्ट आहे.